Zumer Sûresi 68. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 17/52; 30/25; 79/13-14.  

Bkz. 37/19“Sûr” la ilgili detaylı bir bilgiye sahip değiliz. Nasıldır ve nasıl bir ses çıkaracaktır ve bu ses nasıl bir etki yapacak ve dalga boyu ne olacak ki evrende her şeyin sonunu getirecek? Bütün bunlar Allah’ın bilgisi dâhilindedir. Kıyametin kopmasından bahseden âyetler, evrende büyük bir kozmik değişime sebep olacak patlamanın sûra üflenmekle başlayacağını anlatır. Ancak bunun “İsrâfîl” adlı meleğin üflemesiyle gerçekleşeceğini söylemez. Dolaysıyla insanların sandığı ve inandığı gibi kıyametin kopmasını bekleyen İsrâfîl adlı özel bir melek yoktur. Yani “Allah özel bir melek yaratmıştır, üstelik de büyük meleklerdendir fakat sadece iki defa görev yapacaktır. Biri Kıyamet vakti gelince sûra üflemek, diğeri de tekrar diriliş için ikinci kez sûra üflemek.” Bu çok tatmin edici durmuyor. Kur’an’a göre kıyametin kopması, daha önceden Allah’ın programladığı tarihte büyük bir gürültü/patlama ile gerçekleşir. Kur’an’ın öğretisine göre bu gürültü/patlama “sur’a üfürülme” diye ifade edilir. Nitekim göreceğiniz ayetlerde de “sura üfürülünce” deniyor, İsrafil sûra üflediği zaman denmiyor. “Artık sura üflendiği, yer ve dağlar kaldırılıp bir darbe ile birbirine çarpıl(arak darmadağın edil)dikleri zaman, işte o gün olacak olan olmuş (kıyamet kopmuş)tur!” (Hakka 69/13-15), “Ve sûra (ikinci defa) üfürülmüştür de bakarsın ki onlar mevzilerinden (kalkıp) Rablerine koşuyorlar!” (Yasin 36/51)“Allah’ın dilediği müstesna” ifadesinden, mahiyetini bizim bilemediğimiz bazı melekler kastedilmiş olabilir. “İnsanların ayağa kalması”; insanlar için hayatın yeniden başlaması anlamındadır.  

 Birinci Sûr’da Allah’ın dilemesiyle ölmeyip kalanların, Cebrail, Mikâil, İsrâfil, Azrâil veya hamele-i arş ya da rıdvan melekleri, hûriler, cennetin hazinedârı olan Mâlik’le cehennem bekçileri olan zebâniler olduğu belirtilmiştir. Bu âyete göre nefha yani sûra üfürüş ikidir. Birincisi ölüm sûru, ikincisi de ba’s yani dirilme sûrudur.  

(1)İbn-i Abbâs (ra)’a göre bu istisnâ ile, dört büyük melek olan Cebrâîl, Mikâîl, İsrâfîl ve Azrâîl Aleyhimüsselâm kasdedilmiştir. Ebû Hureyre (ra)’a göre ise bunlar şehidlerdir. Diğer bir görüşe göre de o gün hayatta bırakılacak olanlar, hûrîler ile Arş ve Kürsî’nin sâkinleri olan meleklerdir. (Celâleyn Şerhî, c. 6, 449)“Evet şu âlemin mutasarrıf-ı zîşânı (şanlı hâkimi) her asırda, her senede, her günde, bu dar, muvakkat(geçici) rûy-ı zeminde (yeryüzünde) haşr-i ekberin (âhiretteki büyük dirilmenin) ve meydân-ı kıyâmetin pek çok emsâlini (benzerlerini) ve nümûnelerini ve işârâtını (işâretlerini) îcâd ediyor (yaratıyor). Ezcümle (meselâ) haşr-i bahârîde (baharda canlıların diriltilmelerinde) görüyoruz ki, beş altı gün zarfında küçük ve büyük hayvanât (hayvanlar) ve nebâtâttan (bitkilerden) üç yüz binden ziyâde envâı (nev‘leri)haşredip neşrediyor (diriltip yayıyor). Bütün ağaçların, otların köklerini ve bir kısım hayvanları aynen ihyâ edip(hayat verip) iâde ediyor. Başkalarını ayniyet derecesinde (aynı gibi) bir misliyet sûretinde (benzerlikte) îcâd ediyor. Hâlbuki maddeten farkları pek az olan tohumcuklar o kadar karışmışken, kemâl-i imtiyâz ve teşhîs ile(mükemmelen ayırd edilerek) o kadar sür‘at ve vüs‘at (genişlik) ve sühûlet (kolaylık) içinde kemâl-i intizam ve mîzan (tam bir düzen ve ölçü) ile altı gün veya altı hafta zarfında ihyâ ediliyor. Hiç kābil midir (mümkün müdür) ki, bu işleri yapan Zât’a bir şey ağır gelebilsin! Semâvât ve arzı (gökleri ve yeri) altı günde halk edemesin (yaratamasın). İnsanı bir sayha ile (sûrun üflenmesiyle) haşredemesin! Hâşâ!” (Zülfikār, 10. Söz, 33)  

(*) “Sa’ika” fiili; korkunç ses çıkarma, çarpmak, yere yıkmak vb. anlamlara gelir… Buradan hareketle evrende büyük bir kargaşanın meydana geleceğini bütün gök cisimlerinin tamamen yörüngelerinden ve çekim alanından çıkıp birbirleriyle çarpışmalarını ifade ediyor. Bu çarpışmalardan, bu kozmik kargaşadan (bouleversement cosmique) dünyamız da elbette nasibini alacaktır. Çarpışma esnasında bunların çıkardığı sesin şiddetini hayal etmek imkânsız. Bu ayette “sa’ika” fiili hem bu sesi hem de çarpışmayı ifade ediyor olsa gerektir. Bunun neticesi insanlar oldukları yere ölü/baygın yıldırım çarpmış gibi yığılıp kalırlar. Allahu a’lem. (İ. Yakıt Meal Açıklaması) “Sûr” la ilgili detaylı bir bilgiye sahip değiliz. Nasıldır ve nasıl bir ses çıkaracaktır ve bu ses nasıl bir etki yapacak ve dalga boyu ne olacak ki evrende her şeyin sonunu getirecek? Bütün bunlar Allah’ın bilgisi dâhilindedir. Kıyametin kopmasından bahseden âyetler, evrende büyük bir kozmik değişime sebep olacak patlamanın sûra üflenmekle başlayacağını anlatır. Ancak bunun “İsrâfîl” adlı meleğin üflemesiyle gerçekleşeceğini söylemez. Dolaysıyla insanların sandığı ve inandığı gibi kıyametin kopmasını bekleyen İsrâfîl adlı özel bir melek yoktur. Yani “Allah özel bir melek yaratmıştır, üstelik de büyük meleklerdendir fakat sadece iki defa görev yapacaktır. Biri Kıyamet vakti gelince sûra üflemek, diğeri de tekrar diriliş için ikinci kez sûra üflemek.” Bu çok tatmin edici durmuyor. Kur’an’a göre kıyametin kopması, daha önceden Allah’ın programladığı tarihte büyük bir gürültü/patlama ile gerçekleşir. Kur’an’ın öğretisine göre bu gürültü/patlama “sur’a üfürülme” diye ifade edilir. Nitekim göreceğiniz ayetlerde de “sûra üfürülünce” deniyor, İsrafil sûra üflediği zaman denmiyor. “Artık sûra üflendiği, yer ve dağlar kaldırılıp bir darbe ile birbirine çarpıl(arak darmadağın edil)dikleri zaman, işte o gün olacak olan olmuş (kıyamet kopmuş)tur!” (Hakka 69/13-15), “Ve sûra (ikinci defa) üfürülmüştür de bakarsın ki onlar mevzilerinden (kalkıp) Rablerine koşuyorlar!” (Yasin 36/51) “Allah’ın dilediği müstesna” ifadesinden, mahiyetini bizim bilemediğimiz bazı melekler kastedilmiş olabilir. “İnsanların ayağa kalkması”; insanlar için hayatın yeniden başlaması anlamındadır. (C. Külünkoğlu Meal Açıklaması). Not: Aşağıdaki metinde de belirtildiği gibi bazı hadis uzmanları tarafından yapılan araştırmaya göre Kur’an’da İsrafil ismi geçmediği gibi senedi sahih hadislerde de geçmez. Ama bunun İsrafil olduğunu söyleyen rivayetler zayıftır, delil olamaz deniliyor. Çünkü bu gayba dair bir bilgidir, gayba dair bir şeyi Allah’tan başka kimse bilemez. Bu nedenle buna İsrafil değil de, Sûr’a üfürmekle görevli melek veya Sûr sahibi vs. demek daha uygun olur. Not. Aynı zamanda bu durum Azrail için de geçerlidir. Çünkü Kur’an’da kullanılan ifade (ملك الوت)’’melekü-l mevt’’ ölüm meleğidir. Eğer biz de Azrail değil de ölüm meleği desek Kur’an’a uygun bir ifade kullanmış oluruz. (الله اعلم) ‘’Ama en doğrusunu Allah bilir.’’ هو إسرافيل أو غيره؟ - حكيم بن منصور ...فمما اشتهر في متون العقيدة وكتب التفسير وغيرها أن النافخ في الصور يوم القيامة هو الملك الكريم إسرافيل عليه السلام، وهذا أمر توقيفي، فبحثت على حديث يدل على هذا التخصيص، فلم أجده بل تبين لي أن النافخ في الصور ليس هو إسرافيل بل هومجهول الاسم وإنما يسمى الملك الموكل بالنفخ في الصور وذلك لأسباب - منها أن كل الأحاديث الصحيحة في ذكر الملك الموكل بالنفخ في الصور لم تسمه، بل ذكرته مبهما. ومنها أن الأحاديث التي فيها ذكر اسم الملك وأنه إسرافيل لا تقوم بها الحجة لضعف سندها. :فلعل الأولى أن يقال في حقه: الملك الموكل بالنفخ في الصورأو صاحب الصور، صاحب القرن. وأما تسميته فلا بد له من دليل. وهذا نظيره نظير ملك الموت، فلم يثبت عند العلماء تسميته بعزرائيل، وإنما الصحيح أن يقال فيه: ملك الموت. والعلم عند الله وهو أعلم : المصدر: (أرشيف ملتقى أهل التفسير مجموعة من المؤلفين) )الحديث الذي يثبت ان الذي ينفخ في الصور هو اسرافيل رواه البيهقي في البعث والنشور وغيره ومداره على اسماعيل بن أبي رافع وهو ضعيف قال ابن حجر في التقريب 442: ضعيف الحفظ، وقال الذهبي في الكاشف: ضعيف واهٍ... ـ[عادل سليمان القطاوي (23 ) 23 : أرشيف : المصدر: (ملتقي اهل التفسير مجموعة من المؤلفين) وأحاديث النفخ في الصور جمعها الحافظ ابن كثير في تفسيره والذي جاء التصريح به أنه إسرافيل لا حجة فيه من جهة الإسناد (نفس الكصدر)  

[1] İlk üfürme.[2] İkinci üfürme.[3] Ne olacak diye bekleşirler veya hayret içinde gözlerini döndürürler veya ayakta şaşırıp kalırlar.  

26 “Sa’ika” fiili; korkunç ses çıkarma, çarpmak, yere yıkmak vb. anlamlara gelir. Birçok meâl ve tefsirlerde ölür, ölecektir, bayılır, bayılacaktır gibi anlamlar verilmiştir. Arap dilcilerinin bu kelimeyi üç anlamda kullandıklarını Ragıp’ın açıklamalarından öğreniyoruz; Ölüm, azap ve ateş. İbn Faris, “korkunç ve çok şiddetli ses” anlamı üzerinde durur. Ayrıca bu ayeti örnek göstererek, “sanki yıldırım çarpmış da ölmüş gibi” açıklamasını yapar. Buradan hareketle evrende büyük bir kargaşanın meydana geleceğini bütün gök cisimlerinin tamamen yörüngelerinden ve çekim alanından çıkıp birbirleriyle çarpışmalarını ifade ediyor. Bu çarpışmalardan, bu kozmik kargaşadan (bouleversement cosmique) dünyamız da elbette nasibini alacaktır. Çarpışma esnasında bunların çıkardığı sesin şiddetini hayal etmek imkânsız. Bu ayette “sa’ika” fiili hem bu sesi hem de çarpışmayı ifade ediyor olsa gerektir. Bunun neticesi insanlar oldukları yere ölü/baygın yıldırım çarpmış gibi yığılıp kalırlar. Allahu a’lem.  

Sur’a üflenmeyle ilgili benzer mesajlar: En‘âm 6:73; Kehf 18:99; Tâhâ 20:102; Mü’minûn 23:101; Neml 27:87; Yâsîn 36:51; Kâf 50:20; Hâkka 69:13; Nebe’ 78:18.,Bu tür Son Saat, kıyamet-ahiret gibi gelecekte yaşanması kesin olan olaylar için geçmiş zaman kalıbı kullanımı olayın kesinlikle meydana geleceğine dikkat çekmek içindir. Bu nedenle biz de 69-75. ayetler arasında ilgili konulardaki fiillere gelecek zaman anlamı vermeyi tercih ettik.,Benzer mesaj: Neml 27:87. Bu iki ayette [fesa‘ıka] ve [fefezi‘a] fiillerinin başındaki [fâ/fe] edatı [ta‘kıbiyye] anlamındadır ve Sûr’a üflenmenin hemen peşinden, göklerdekilerin ve yerdekilerin düşüp bayılacağı bildirilmektedir. Hacc 22:1-2’de konuyla ilgili bilgi verilirken, Son Saat’in şiddetinden insanların ne kadar korkunç bir şekilde etkileneceği üzerinde durulmaktadir.  

1 Sur; Bazılarına göre “vav” harfinin fethalı okunmasıyla suret’in çoğulu “suver” olup, sur’a üfürmek de “suretlere rûh üfürmek” şeklinde anlaşılmışsa da bu çok doğru değildir. Sûr: “Kıyâmetin vakti geldiği an İsrâfil (a.s)’ın üfleyeceği bir araçtır” ki, İsrâfil tarafından üç defa üfürülecektir. Birincisinde; göklerde ve yerde kim varsa Allah’ın diledikleri dışında herkes dehşetinden sarsılacak, ikincisinde; Allah’ın diledikleri dışında herkes ölecek, üçüncüsünde ise; herkes dirilip mahşere toplanacaklardır. Sur, mahiyetini bilmediğimiz, dünyadaki aletlere benzemeyen, ancak hadislerde boru diye tanımlanan bir âlettir. Bk. (En’am: 73, Mü’minun: 101 ve dipnotu)  

67 Burada, 27:89’dan da açıkça anlaşılacağı gibi, iman edip yararlı işler yapanların bu dünyadaki ruhî hayatlarının -ve dolayısıyla, öteki dünyadaki mutluluklarının- sürekliliği kasdedilmektedir. Karş. 21:103 -“[Kıyamet Günü’nün uyandıracağı] o benzeri olmayan büyük korku bile onları kaygılandırmayacaktır.”68 Karş. 37:19.  

[4161] Ya da Katâde’nin suver okuyuşuna dayanarak: “suretlere (ruh) üflenecek” (Ferrâ). [4162] Hasan el-Basri’ye göre “Allah’ın tercih ettiği” ile “Allah” kastedilmektedir (Mâverdi). [4163] Benzer bir âyet için bkz: 27:87. “Büyük bir tehdit karşısında dehşetten yere yığılma“ anlamına gelen sa’ika A’râf sûresinin 143. âyetinde de “bayıldı” anlamına kullanılmaktadır.  

Bu âyette sûra iki kere üfleneceği bildirilmiştir. Neml, 87. âyetinde bu ikisinden önce bir kere daha üfleneceğinden söz edilmiştir. Onun için Hz. Peygamber (a.s.) sûra üç üfleme bildirmiştir. 1. Nefhatü’l feza’ (dehşetli bir ses) 2. Nefhatu’s-sa’k (öldüren ses) 3. Nefhatu’l kıyame (diriliş üflemesi) İstisna edilenler: En büyük dört melektir. Bazı müfessirler ayrıca, Hamele-i Arş, yahut rıdvan melekleri, huriler, Malik (cehennem sorumlusu) ve Zebanileri de sayarlar.  

4343 Sa'iqa implies the idea of a swoon, or loss of all consciousness of being; it implies a cessation of the normal functioning of the usual powers of life or feeling. With the first Trumpet of the Resurrection, the whole world will cease to be in the form and the relations which we see now: there will be a new heaven and a new earth, see 14:48, n. 1925; human souls will for the time being be dazed and lose all memory or consciousness of time or place or personality. With the second one, they will stand in a new world; they will see with clearer vision than ever before; and judgement will proceed. (R).