Zumer Sûresi 44. Ayet Meali

2.Yani şefaat hakkı tamamen Allah`ın iznine bağlıdır.  

Bkz. 2/123, 255, 6/51, 70, 10/3, 20/109 ve açıklaması, 34/23 ve dipnotu; 53/26  

Bak 2:48.  

1- Kur'an, “şefaat” anlayışını ve inancını kesin olarak reddetmektedir. Nebiler de dâhil hiç kimsenin şefaat etme hakkı yoktur. Allah'ın yanı sıra başkalarının şefaat edeceğine inanan bir kimse müşrik olur.  

(*) Bu ayet, ahiretteki “şefaat” anlayışını ve inancını kesin olarak reddetmektedir. Nebiler de dâhil ahirette hiç kimsenin şefaat etme hakkı yoktur. İzin verilen nebilerin ve müminlerin şefaati ise sadece dünyadadır, ahirette değil. Dünyada iken yüce Allah kimler için şefaate/dua, istiğfar ve bağışlanma talebinde bulunmak için/ izin vermişse, işte dünyada peygamberler ve müminler onlar için şefaatte /dua ve istiğfarda bulunabilirler. Ama bu izin de sadece muvahhid kimseler için geçerlidir. Örneğin: Hz. İbrahim kendi babası için dua ve istiğfarda, yani şefaatte bulunmak istiyor, ama babası muvahhid olmadığından yüce Allah Hz. İbrahim’e istiğfar/ şefaat izni vermiyor. Hz. Nuh’un kendi oğlu için ve Hz. peygamberin ölen münafıklar için istiğfarlarının/şefaatlerinin yüce Allah tarafından kabul olmayışı buna birer örnektir. Demek ki, peygamberlerin ve müminlerin şefaati/ dua ve istiğfarları dünyadadır, ahirette değil. Çünkü dünya hayatı, iman, ameli salih, kulluk, ibadet, dua ve istiğfar yeridir, bunların hasılatı ise ahirettedir. İşte tek başına Nisa- 85. ayet bile muvahiddler için izin verilen şefaatin yeri ahirette değil, dünyada olduğunu göstermektedir. İşte ilgili ayet: (Nisa -مَّن يَشْفَعْ شَفَاعَةً حَسَنَةً يَكُن لَّهُ نَصِيبٌ مِّنْهَا ۖ وَمَن يَشْفَعْ شَفَاعَةً سَيِّئَةً يَكُن لَّهُ كِفْلٌ مِّنْهَا ۗ الخ (85 ‘’Kim (dünyada) güzel bir şekilde (bir kimseye) şefaat (yardım) ederse (iyi bir iş için ona yardımcı veya aracı olursa), yapılan o güzel şeyden (işten) dolayı (sevaptan) ona bir pay olur. Kim de (dünyada) kötü bir şekilde (bir kimseye) şefaat (yardım) ederse (kötülük yapmasına sebep veya aracı olursa), o yardım ettiği kötülüğün sonucundan kendisinin de bir payı (vebali) olur. Allah ise, herşeyi gözetleyip kayıt altına alandır.’’ deniliyor. İşte bu nedenle bütün peygamberler dâhil insanların birbirlerine olan şefaatleri/maddi ve manevi yardımları ahirette değil, sadece dünyadadır. Bu şefaat maddi de olabilir, manevi de olabilir. Çünkü İnfitar- 19. ayette açık ve kesin bir şekilde, ‘’o gün hiçbir kimse başkasına fayda sağlayamayacağı’’ anlatılır. Ama yüce Allah’ın şefaati ise, yani yardımı hem dünyada hem de ahirette olur. İşte bunun şiari şöyledir: (الشفاعة في الدنيا وحصادها في الاخرة) ‘’şefaat/dua, rica, istiğfar vs. dünyadadır, onun hasadı/ürünü/ ise ahirettedir. (الله اعلم)  

Şefaatle ilgili Kur’an’daki bütün ayetler, bu ayet ışığında anlaşılmalıdır. Çünkü şefaat konusunda en belirleyici ve kapsamlı mesaj bu ayette yer almaktadır. Mahşerdeki şefaat konusunu Yüce Allah’tan bağımsız düşünmek asla doğru değildir.  

1 Şefâatin tamamı Allah’a aittir. Onun izni olmaksızın huzurunda kimse şefâat edemez, şefâat izni verilenler de ancak onun rızası ile şefâat edebilirler. Bu sebeple de kendiliklerinden şefâat edebilirler düşüncesiyle peygamberler ve velilere tapınmamalı ancak Allah’a kul olunmalıdır. Çünkü O, istediğine istediği zaman şefâat ettirir. Şefâatin tamamı Allah’ın elinde olup şefâat edecekleri de şefâat edilecekleri de Allah belirleyecektir. Bunun bilgisi Allah’ın katında olduğuna ve kimsenin de Allah’ın ilmini kuşatamayacağına göre; bu dünyada kimse kimsenin şefâat hakkına sahip olacağını iddia edemez. Kimse de birileri için Allah şefâatinden mahrum etmesin gibi laflar söyleyemez. Konuyla ilgili olarak Bk. (Bakara: 255 ve dipnotu.)  

48 Şefaat (şefâ‘at) meselesi için bkz. 10:3, not 7.  

[4146] Krş: 34:23, not 41. Tüm şefaat âyetleri bu âyet ışığında anlaşılmalıdır. Bu âyet açık ve net olarak şefaati yalnızca Allah’a tahsis etmektedir. Bu durumda illâ istisna edatıyla gelen ve “ancak onun izin verdikleri müstesna” gibi bir karşılığı olan ibâreler bu âyetle çelişmeyecek bir biçimde anlaşılmak zorundadır (izahı için bkz: 74:48, not 39). Burada şöyle bir soru akla gelebilir: İstisna cümleciğiyle gelen âyetleri bu âyet ışığında anlamak yerine, bu âyeti onlar ışığında anlayamaz mıyız? Mesela burada, âyette olmayan bir parantez içi takdir kullanarak, âyeti “Şefaate (izin verme) yetkisi tamamıyla ve sadece Allah’a aittir” şeklinde anlayamaz mıyız? Bunun biri “asla, hayır” olan, diğeri de “evet” olan iki cevabı vardır: 1) Kur’an’da içinde “şefaat” geçen âyet sayısı 25’tir (2:48; 2:123; 2:254; 2:255; 4:85; 6:51; 6:70; 6:94; 7:53; 10:3; 10:18; 19:87; 20:109; 21:28; 26:100; 30:13; 32:4; 34:23; 36:23; 39:43; 39:44; 40:18; 43:86; 53:26; 74:48). Bunlardan 23 tanesinin belâgat çatısı “olumsuzlama” (nefy) üzerine kuruludur. Bu olumsuzlama lâ, mâ, men, leyse, lem, em ile yapılır. Geriye kalan ikisinden biri müşriklerin ağzından nakil (10:18), diğeri de şefaati tamamıyla Allah’a hasreden bu âyettir. Bu durumda 25’ten geriye kalan 2 âyet de delâleten menfi çatıya dahil olurlar. Bu olumsuz çatı garip değildir. Zira Kur’an şefaatten, şefaati isbat için söz etmez. Muhatapları inkâr ediyormuş da, Kur’an onları şefaate imana çağırıyor değildir. Durum tam aksinedir. İlk muhatapların, Allah’ın astları olarak (min dûnillah) daha başkalarına kulluk etme gerekçeleri, onların kendilerine şefaat edeceğine olan inançlarıdır. Bu hakikat, tam da bu sûrenin 3. âyetinde dile gelen hakikattir: “O’ndan başkalarını sığınacak otorite edinenler, ‘Biz bunlara sadece bizi Allah’a yaklaştırsınlar diye kulluk ediyoruz’ (derler)”. Kur’an şefaat konusundaki âyetleri menfî çatı üzerine kurarken, işte muhatapların bu sapık şefaat inançlarını hedef alıyordu. Bütün bunlardan dolayı, istisna cümleleriyle gelen âyetler bu âyet ışığında anlaşılmak zorundadır. 2) Tam bu noktada zorunlu olarak şu soru sorulacaktır: Peki, şu halde şefaati reddeden âyetlerin tümü de buradaki gibi mutlak red ve Allah’a tahsis ile gelmek yerine, bir kısmı neden istisna cümlesiyle geldi? Evet, 25’ten 8 tanesi istisna cümlesiyle gelmiştir. Üstelik bunlar standart kalıpta da değildirler. Özellikle Necm 26, Meryem 87 ve Zuhruf 86’da kullanılan üslûp, istisnayı dikkate almamızı gerektirir. Son bir soru: Hem tüm şefaatle ilgili âyetleri şefaati yalnız Allah’a has kılan bu âyet ışığında anlayacağız, hem de istisnayı dikkate alacağız: bu çelişki olmaz mı? Çelişki insanın zihnindedir, Kur’an’da çelişki olmaz. Bunun açıklaması şudur: İstisna cümlelerinde izin verilecek şey “şefaat” değil, “Allah’ın şefaatini takdim etme, bildirme” iznidir. Tıpkı elçilerin Allah’ın insanlığa gerçek şefaati olan vahyi iletmeleri gibi. Âhirette Allah’ın şefaati en büyük ödüldür. O ödülü takdim ve tevdi etme izni verilenler de ödüllendirilmiş olurlar. Ödülün elinden alındığı kimse ödülün sahibi değildir, ödülün sahibi Allah’tır. Allah birine ödül vererek, diğerine ödül verdirerek, ikisini de ödüllendirmektedir (Bkz: 74:48, not 39).  

[*] Şefaat kavramı için Bkz. Bakara 2/48 ve dipnotu  

(14) 2:48’in açıklamasına bakınız.  

4311 For Shafa'ah (Intercession, Advocacy) see 2:255; 10:3; 20:109, n. 2634; and 21:28 , n. 2688. It follows that no one can intercede with Allah, except (1) by Allah's permission, and (2) for those who have prepared themselves by penitence for Allah's acceptance. Even in earthly Courts, Advocacy is not permitted to anyone; the Advocate must be granted the position of Advocate before he can plead before the judge. Nor can it be supposed that a plea for forgiveness or mercy can be put forward except on grounds recognised by equity and justice. 4312 At all times, including our present life, all dominion belongs to Allah, At the End of the present plane of existence, we shall be placed before Allah for Judgement. Cf. 10:4.