Zumer Sûresi 36. Ayet Meali

36.Abdurrezzak`ın Ma`mer`den rivayet ettiğine göre müşrikler Resulullah (a.s.)`a: "İlahlarımızı kötülemekten vazgeç yoksa onlara söyleriz seni çarparlar" dediler. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi.  

“Allah kuluna yetmez mi?” cümlesi, insanı Allah’a yaklaştıracak en etkin ifadelerdendir.Buradaki soru inkârîdir. Yani “elbette ki yeter” demektir. Bu sorunun ilk muhatabı Hz. Peygamber olsa da onun şahsında bütün insanlardır. Zira ayette geçen “abd” kelimesi nekre olduğu için bütün kulları ifade eder. Bu soruyu doğrudan Allah soruyor ve Kendisinin kulunun bütün ihtiyaçlarını karşılamaya hazır olduğunu ifade ediyor ve kulundan sadece bilinilmek ve sorumluluk istiyor, yakınlık ve saygı bekliyor. Dolaysıyla durumu ne olursa olsun kişinin kapısını çalacağı ve kendisinden yardım dileneceği tek varlık Allah’tır. O varlığa gönlünü açtığı ve elini uzattığı taktirde boş dönmeyeceği ilahi bir hakikattir.Hz. Peygamber, Allah’tan başka varlıklara tanrısal nitelikler yakıştırmanın çok büyük bir felaket olduğunu, tapınılan varlıkların kendilerine bile faydalarının olamadığını, dolayısıyla insanların putlara tapınmaması gerektiğini her fırsatta anlatıyordu. Müşrikler, Hz. Muhammed’e; “tanrılarımıza dil uzatırsan, onlar seni çarpar” diyorlardı. Böylece ayette de ifade edildiği gibi Allah’tan başka taptıklarıyla Hz. Peygamberi korkutmaya çalışıyorlardı. Hâlbuki Hz. Peygamberi korkuttukları şey kendilerini çepeçevre kuşatmıştı. Çünkü putlara tapmakla sapıtan ve çarpılan Hz. Muhammed değil, bizzat kendileriydi.   

 Müşrikler, Hz. Peygamber’e «Tanrılarımızı kötüleme, sonra onlar seni çarpar!» diyorlardı. Hz. Peygamber, Hâlid b. Velîd’i Uzzâ adlı putu kırmak için gönderdiğinde putun bekçileri Hâlid’e: «Bak, o öfkelidir, sakın başına bir şey gelmesin!» demişlerdi. Hâlid gidip putun burnunu kırmış, korkutmalarının da bir sonuç vermediği böylece ortaya çıkmıştır.  

1- Uygun gördüğünü. Yani, kişinin seçimine göre uygun olan karşılığı vererek. Bu terkip; Allah, doğru yola iletilmeyi hak edeni, isteyeni doğru yola iletir; sapkınlıkta kalmayı hak edeni, isteyeni de sapkınlıkta bırakır; sapkınlığı gerektiren şeyler yapanı saptırır; doğru yola iletilmeyi gerektiren şeyleri yapanı da doğru yola iletir, demektir. (Bkz. 41)  

(1)Kureyş müşrikleri Peygamber Efendimiz (asm)’a: “Putlarımızın aleyhinde bulunma! Yoksa, seni ilâhlarımızın çarpmasından korkarız!” diyerek, güyâ korkutmak istemişlerdi. Başka bir rivâyete göre ise, Resûl-i Ekrem (asm), Hz. Hâlid bin Velid (ra)’ı Uzzâ denilen putu kırmak için göndermişti. Put bekçileri Hz. Hâlid (ra)’a: “Dikkat et, bu öfkelidir. Sakın başına bir şey gelmesin!” dediler. Buna rağmen Hz. Hâlid (ra), putun burnunu kırdı. Böylece müşriklerin, Müslümanları korkutmak istedikleri husûsun ne kadar ma‘nâsız olduğu onlara bilfiil gösterilmiş oldu. (Beyzâvî, c. 2, 326)  

(*) Hz. Peygamber, Allah’tan başka varlıklara tanrısal nitelikler yakıştırmanın çok büyük bir felaket olduğunu, tapınılan varlıkların kendilerine bile faydalarının olamadığını, dolayısıyla insanların putlara tapınmaması gerektiğini her fırsatta anlatıyordu. Müşrikler, Hz. Muhammed’e; “tanrılarımıza dil uzatırsan, onlar seni çarpar” diyorlardı. Böylece ayette de ifade edildiği gibi Allah’tan başka taptıklarıyla Hz. Peygamberi korkutmaya çalışıyorlardı. Hâlbuki Hz. Peygamberi korkuttukları şey kendilerini çepeçevre kuşatmıştı. Çünkü putlara tapmakla sapıtan ve çarpılan Hz. Muhammed değil, bizzat kendileriydi. (C. Külünkoğlu Meali Zümer- 33.Ayet Açıklaması) Yani putperestler, Hz. Peygamber’e «Tanrılarımızı inkâr etme, onların aleyhinde bulunma, onlara karşı çıkma vs, sonra onlar seni çarpar!» diyorlardı. İşte bu ayet, onların taptıkları putların hayali, sahte ve düzmece olup hiçbir kimseye zarar veya fayda veremeyeceklerini bildiriyor. Ayrıca birçok mealde ‘’Allah, kimi saptırırsa!‘’ şeklindeki çeviri hem eksik, hem de hatalıdır. Çünkü yüce Allah, kişinin seçimine göre uygun olan karşılığı veriyor. Bu terkip; Allah, hidayet olmak için çaba göstereni, doğru yolu isteyeni ve onu tercih edeni doğru yola iletir. İnkâr ve sapkınlığı tercih edeni, isteyeni ve sapkınlıkta kalmayı hak edeni de sapkınlıkta bırakır, demektir. Yani yüce Allah kimseyi saptırmaz, eğer haşa saptırıyorsa, neden insanları doğru yola iletmek için nice elçiler ve vahiy mesajlarını içeren kitaplar gönderiyor? Bu nedenle yüce Allah her insana özgür bir irada vermiştir, insan, kendisine verilen bu iradeyle neyi seçer ve tercih ederse onun karşılığını alacak. الله اعلم  

Yüce Allah’ın saptırdığını, yani sapma kararı verenin bu kararını onayladığı hiç kimsenin artık doğru yola ulaşamayacağıyla ilgili benzer mesajlar: A‘râf 7:186; Ra‘d 13:33; Rûm 30:29; Zümer 39:23; Mü’min 40:33; Câsiye 45:23.  

1 Buradaki soru inkaridir. Yani “elbette kâfidir” demektir ki; bu kul Hz. Peygamber (a.s)’dır. Ayrıca buradaki (عَبْدَهُ) kelimesi nekra olduğuiçin kulların tamamını ifâde edebilir. Bu durumda da tercüme, “Allah kullarına yetmez mi?” şeklinde olabilir.2 Bu korkutma işi tüm Müslümanlar için geçerlidir. Zîrâ kâfirler, Müslümanları daima; sahte ilâhlarla, ilâhlaştırılmış derin güçler ve kişilerle, sosyal statülerle, büyü ve efsunlarla korkutarak kandırmaya çalışmaktadır. Fakat Müslümanlar bunlardan, ancak Allah’ın kendilerine kâfi geldiğini anladıkları an kurtulmuşlardır ve kurtulacaklardır.  

39 Yahut: “O’nun yerine”. Bu, yalnız sahte ilahlara bir atıf olmayıp aynı zamanda yaşayan veya ölmüş olan azîzlere/velîlere, gündelik zihinlerin karizmatik nitelikler yüklediği bazı soyut kavramlara -servet, iktidar, sosyal statü, ulusal veya ırksal üstünlük, insanın “kendi kendine yeterli” olduğu düşüncesi vb.- ve nihayet, insanların düşünce ve isteklerine hakim kılınan bütün düzmece değerlere bir atıftır. Ateist, her zaman, bu hayalî güçlere ve değerlere dikkat edilmesinin gerekliliğini vurgular ve hem kendisini hem de hemcinslerini, bunu ihmal etmenin pratik hayatlarında kötü sonuçlar doğuracağı ihtimali ile korkutur.  

[4138] Zımnen: Allah yetmezse kim yeter? Tüm şirke dayalı sapmalar, Allah’ın yetersizliği sapık fikrine dayalıdır. Bu nedenle şirk, özünde Allah’ın yetersiz olduğunu iddia etmek demektir.  

Müşrikler müminleri “Tanrılarımıza ilişmeyin, yoksa onlar sizi çarpar” diye korkutmaya çalışıyorlardı. Hz. Peygamber Halid b. Velid’i, Uzza putunu kırmak için gönderdiğinde putun bekçileri: “O öfkeli biridir, sakın başına bir iş gelmesin” demişlerdi. Halid hiç tereddüt etmeden onun burnunu kırmış, hiç bir şey yapamayacaklarını ona tapanlara da göstermişti.  

Tanrılarımızı yerme, sonra tanrılarımız seni çarpar! diyorlar. Hz. peygamber (s.a.v.), Hâlid ibn Velîd'i, 'Uzzâ adlı putu kırmak için göndermişti. Putun bekçileri Hâlid'e: "Bak, o öfkelidir, sakın başına bir şey gelmesin!" dediler. Hâlid gitti, putun burnunu kırdı.  

4296 The righteous man will find Allah enough for all the protection he needs, all the rest and peace he craves for, and all the happiness he can imagine. If the evil ones wish to frighten him with false gods, he knows that that is mere superstition. In the case of idols to whom worship is paid, this is easily intelligible. But there are other false gods which men worship—wealth, power, science, selfish desire, and so on. The idea may occur to them: "this is the right course, but what will men say?" or "shall I lose my case if I tell the truth?" or "will it ruin my chances if I denounce sin in high places?" All such false gods will only mislead and leave their victims in the lurch. The worship of them will lose them the Grace of Allah, which wants to guide and comfort all who seek Allah.