Zuhrûf Sûresi 44. Ayet Meali

[534] Kur’ân’ın şeref oluşu hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XVII, 325-326.  

Kur’an’ın öğüt olması onun anlaşılmasına bağlıdır. Anlaşılmayan bir şeyin öğüt olması düşünülemez. Yani birilerine önemli konularda nasihat vereceksiniz ama bu nasihati onların anlamadığı bir dille yapacaksınız ve bunun onlar üzerinde de etkili olmasını bekleyeceksiniz. Bu olacak şey değil. İslam dünyasının Kur’an’la olan münasebeti bu konuda en somut örnektir. Onun için Kur’an’ı ve açıklamasını mutlaka kendi dilimizle okumak ve anlamak zorundayız. “Kendi dilimizde okumaktansa onun dilini anlamaya çalışsak daha iyi olmaz mı?” ifadeleri sadece bir aldatmaca ve oyalamacadır. Çünkü Milyonlarca insan kendi diliyle Kur’an’ı okuyabilir ve bu yolla dinini öğrenebilir ama bunun yüzde biri Kur’an’ın dilini öğrenerek ondan dini öğrenemez. Zira bu iş öyle sanıldığı kadar kolay değildir. Her geçen gün daha da dünyevileşen insanın böyle bir gayrete girmesi oldukça zor ve uzak ihtimaldir.  

(*) Vahyi, bütün ilahi hükümleri, yasaları, mesajları ve bütün dini bilgileri ihtiva eden Kur’an’ı Kerimin bir sıfatı da zikirdir. Örneğin: (انا نحن نزلنا الذكر الخ) ‘’Bu zikri (bu vahyi, Kur’an’ı) biz indirdik ve onu koruyacak olan da yine bizis!’’ (Hicr sûresi- 9) Yani Zikr kelimesi, genelde anma, hatırlama, öğüt anlamlarında kullanılsa da aynı zamanda vahiy, bilgi ve yasa gibi anlamlara da gelir. (ان هو الا ذكر للعالمين ‘’ O (Kur’an) insanlara bir zikirden başka bir şey değildir’’ (Tekvir-27) İşte buralarda bütün ilahi mesajları içeren Kur’an’ın bir sıfatı da ‘’zikir’’dir. Bu nedenle zikir ifadesinden haraketle parantez içinde Kur’an’ın bir sıfatı olan zikir için yasadır, bilgidir, vahiydir, mesajdır, evrensel değerler manzumesidir.’’ şeklinde açıklamalarda bulunmayı uygun bulduk. Çünkü asil Arapçada ‘’onur, şeref ve itibar‘için (العزة) ‘’izzet’’ ifadesi kullanılır, zikir değil. Zira Fatır-35/10. ayet buna bir örnektir: Ayrıca zikr’’in anlamı için aşağıdaki tefsir metinlerine bakılabilir. 2- Kavm kelimesine gelince: Arapçada kavm, ümmet anlamına da gelir. Çünkü Arapçada kavm kelimesinin Türkçedeki gibi bir değil, birkaç anlamı vardır. Bunlardan biri de ümmettir. Hz. Muhamed’in risaleti de evrensel olup onun muhatabı bütün insanlar olduğu için, burada kavm ümmet anlamındadır. Eğer onun risaleti bütün insanlara yönelik olmasıydı, o zaman bunu bildiğimiz kavm şeklinde anlamak mümkün olurdu. Bunun böyle olduğuna dair Furkan- 30. ayet gösterilebilir. ‘’ Ve (o ahiret günü) elçi der ki: “Ey Rabbim, gerçekten (benden sonra) ümmetim şu Kur’an’ı terk edilmiş (dışlanmış) bir şey haline getirdi.” İşte burada da kavm ifadesi, ümmet için kullanılmıştır. (وَإِنَّهُ) أي القرآن (لَذِكْرٌ لَّكَ وَلِقَوْمِكَ) يا محمد ، اي موعظة لك ولقومك (وَسَوْفَ تُسْأَلُونَ) في الآخرة عن هذه الموعظة والقيام بأدائها . فالأنبياء يُسألون عن تبليغ الرسالة وعن ما أُجيبوا عنها ، والمؤمنون يُسألون سؤال مُحاكمة ، والكافرون يُسألون سؤال توبيخ وتقريع (من كتاب المتشابه من القرآن) ) ويحتمل أن يريد بالذكر التذكير والموعظة، فقومه على هذا أمته كلهم وكل من بعث إليهم {وَسَوْفَ تُسْأَلُونَ} أي تسألون عن العمل بالقرآن وعن شكر الله عليه (التسهيل لعلوم التنزيل) وقيل: ذكر لك أي بيان لك، ولأمتك فيما لكم إليه وتخصيصهم بالذكر لا ينفي من سواهم قال الماورديّ: «وَلِقَوْمِكَ» فيهم قولان: أحدهما ـ من اتبعك من أمتك؛ قاله قتادة وذكره الثعلبي عن الحسن (القرطبي) حاجة ويحتمل أن يكون المراد من الذكر حقيقة الذكر؛ أي: ما أوحي إليه ذكر له ولقومه، يذكر لهم ما لله عليهم وما لبعضهم على بعض، (تأويلات أهل السنة) وقيل تذكرة تذكرون بها أمر الدين، وتعملون به (فتح القدير)  

17 Zikr kelimesi, genelde anma, hatırlama, öğüt anlamlarında kullanılsa da aynı zamanda bilgi anlamına da gelir. Krş. Kalem, 68/52. Bu ayette şeref ve itibar anlamında kullanılmıştır.  

Bu cümle bir müslümanın Kur’an’la ne kadar sıkı bir iletişimde olması gerektiğinin göstergesidir. Çünkü Kur’an bir müslüman için onurdur ve mahşerde insanlar bu kitaptan sorgulanacaklardır.  

1 Bu bölüm, “(Ey Muhammed!) Şüphesiz o (Kur’an), senin ve toplumun için sizden bahsederek sizi şereflendiren (bir kitaptır.)” şeklinde de tercüme edilebilir. Bk. (Enbiyâ: 10)  

36 Zikr’in bir “şeref ve itibar [kaynağı]” olarak çevrilmesi konusunda bkz. 21:10’a ait 13. notun ilk yarısı.37 Bunun anlamı şudur: Hesap Günü bütün peygamberlere mecazî olarak toplumlarından nasıl bir karşılık gördükleri sorulacaktır (karş. 5:109) ve onlara tâbi olduklarını itiraf edenler, kendilerine tebliğ edilen vahyi manevî ve sosyal planda esas almalarından -veya almamalarından- dolayı hesaba çekileceklerdir: ve böylece Muhammed (s)’in izleyicilerine vaad edilen “üstünlük”, onların sadece inandıklarını bildirmelerine değil, fiilî davranışlarına bağlı olacaktır.  

[4397] Zikr, “uyarı” anlamının yanında “kişinin kendisiyle anıldığı, hatırlandığı şey”, yani “şeref, şan, onur, itibar” anlamına da gelir (Lisân). Nitekim Hz. Ali ve İbn Abbas, âyetteki zikr’i böyle anlamışlardır (Taberî). Mukâtil ve Ferrâ da bu anlamı vermişlerdir. [4398] Parantez içi açıklama A’râf 6’ya dayanmaktadır. Bu âyet, âhirette insanın vahye gösterdiği tavırdan dolayı hesaba çekileceğini ifade eder (Krş: 25:30).  

(Kıyamet gününde, senin tebliğ görevini hakkıyle yerine getirdiğin elbette anlaşılacak ve kavminden kimlerin sana tabi olarak izinden gittiği ve kimlerin de, Rablerinin hak davetini kabul etmeyip sana karşı geldikleri ortaya çıkacaktır.) (Müşrikler ilahlarını tek ilah yaptığın için sana karşı çıkıyorlar, oysa bütün peygamberler ümmetlerini senin gibi, tek ve ortağı olmayan Allah'a ibadet etmeye çağırmış ve putlar ile O’na ortak koşulanlara tapınmayı yasaklamışlardır. Müşrikler bundan şüphe ediyorlarsa onları ikna etmek için)  

4647 Dhikr. Message, Remembrance, Cause of remembrance, Memorial, Title for remembrance to posterity. Thus two meanings emerge, not necessarily mutually exclusive. (1) The Quran brings a Message of Truth and Guidance to the Prophet, and his people; (2) the Revelation of the Qur'an raises the rank of the Prophet, and the people among whom, and in whose language, it was promulgated, making them worthy of remembrance in the world's history for all time. But the honour also carried its responsibilities. All who hear it must give an account of how far they profit by it spiritually.