Zuhrûf Sûresi 36. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 4/115; 41/25; 61/5.  

[533] Kur’ân’dan yüz çevirmenin sonuçları hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XVII, 316-320.  

Kur’an’ı görmezden gelmek, ona inananlara has bir ifadedir. Nitekim bir sonraki ayette “onlar kendilerinin doğru yolda olduklarını sanırlar” cümlesi bunu doğrulamaktadır. Kur’an’ı inkâr eden zaten onunla ilgili hiçbir şeyi kabul etmiyor ki onu görmezden gelsin. Ama kendini doğru yolda sandığı halde Kur’an’ın sesini duymak, mesajını görmek ve onun konuşan canlı haliyle tanışmak istemeyen sözüm ona nice Müslümanlar vardır. İşte bu tip Müslümanların başının beladan neden kurtulamadığını ayet anlatıyor. Çünkü Allah onların başına şeytanı musallat etmiştir. Bir sonraki ayette buyrulduğu gibi “şeytanın onları yoldan çıkardığını ve fakat onlar kendilerinin -ataları gibi- doğru yolda olduğunu sanırlar.”  

1- Hakk'tan uzak olan. Hakk'a aykırı hareket eden her türlü varlık, kişi ve kurumun ortak “karakteristik adıdır.”  

(*) Meallerde, ‘’Biz ona bir şeytanı musallat ederiz veya sardırırız…’’şeklindeki ifadeler doğru değildir. Çünkü 1: Ayette (نقيض له) ‘’nukayyıd lehu’’denilmiş, eğer musallat anlamında olsaydı (نقيض عليه)’’nukayyıd aleyhi’’olacaktı. Musallat için (له)’’ lehu’’ değil, (عليه) ‘’aleyhi’’ ifadesi uygundur. Oysa ayette (له)’’lehu’’ifadesi kullanılmış, demek ki musallat ifadesi yanlıştır. 2: Bunun anlamı: Bu kişi özgür iradesiyle Rahman’ın zikrinden yüz çevirip inkâr ettikten sonra, şeytanın tam da istediği konuma gelmiş olduğundan, şeytanın onun yandaşı olmasına fırsat verilmektedir. Zaten onu saptırmış olan bu şeytan değil, çünkü bu kişi Rahman olan Allah’ın zikrinden yüz çevirdikten (onu inkâr ettikten) sonra bu şeytan onun yandaş ve arkadaşı oluyor. Yani bu kişi inkâr etmeden şeytan onun yandaşı olmaz, bilakis onun düşmanı olur. İşte bu kişiyle şeytan uğraşmaz, çünkü kendisi şeytanın istediği konuma zaten gelmiştir, sadece ona manen yandaş olur. Ayrıca doğruları, gerçekleri görmeye çalışmayanlar için, içlerindeki şeytanla, kendileri baş başa bırakılır deniyor. Böyle insanların dostları da, aynı düşüncede şeytanın yolundan giden dostlarıdır, onların arkadaşları da şeytana hizmet eder diyor. Kur’an şeytan sözünü, yalnız bizler için görünmez olan, ateşlendiren melekelerimiz için kullanmaz. İnsanlar için de birçok ayete bu ifadeyi kullanılır. Bu nedenle burada kullanılan ona arkadaş, can yoldaşı olan da şeytandan farkı olmayan, onun izinden yürüyen insanlardır. وَمَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمَٰنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَانًا) المعنى المُتقارب اليسير الفهم يعني نُتح له شيطاناً لكن نُتح لا تؤدي المعنى الذي يُراد من معنى تسلط الشيطان على من أعرض عن ذكر الرحمن واضح الآن -- [التقييض]: قَيَّضَ الله تعالى الشيء: أي أتاحه، قال تعالى: {نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطانًا} أي نخلِّي بينه وبين الشيطان، فيكون عوضا له عن ذكر الله تعالى، قرينا له في الدنيا والآخرة. أي: من يتعام (عن ذكر الرحمن) فيعرف أنه حق ويتجاهل (نقيض له شيطنا) نخذله ونخل بينه وبين الشياطين (تفسير جامع الجوامع) واما ما ذكره المفسرون من انه من القيض وهو قشر البيضة الاعلى وانه بهذه المناسبة يطلق على التسليط فقد قلنا ان التقييض لم يستعمل بهذا المعنى مع انه غير مناسب لما اخذ منه ومضافا الى انه لو كان بهذا المعنى لكان المناسب ان يقال (نقيض عليه) لا (نقيض له). وقوله فهو له قرين ...(وَمَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمَنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَانًا فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ – السيد) (قاموس عربي تركي) نقيض له شيطانا من نفسه أو جنسه، يقارنه في ضلالته وغوايته. (تفسير القاسمي) قَيَّضَ اللهُ فلانا لفلان : أتاحه له) = ona fırsat verdi, fırsat tanıdı.  

11 “Nukayyıd” fiili, yumurtayı tam anlamıyla saran, onu çepeçevre kuşatan dış kabuğudur. Yumurtaya yapışıktır ve çok zor ayrılır. Buradan hareketle semantik olarak “başına sarmak” diye çevirdik. Bu kelime Karahanlı Türkçesi Türkçe Satırarası Kur’an Tercümesi’nde; “kömerler” (musallat etmek, üzerine salmak) olarak tercüme edilmiştir. Bu kelime Kırgız Türkçesinden alınan bir kelimedir. (Bkz. Suat Ünlü neşri).  

Burada, “sebep-sonuç” ilişkisi vardır. Bu ayet şeytanın kimlere dost kılınacağının delilidir. İman etmemek, Kur’an’dan yüz çevirmek “sebep”, şeytanın dost edinilmesi ise “sonuç”tur. Benzer mesajlar: A‘râf 7:27; Meryem 19:83; Şu‘arâ 26:221-222; Fussilet 41:25  

1 Aşâ: gözde bir çeşit zayıflık ve “tavukkarası” denilen görmemezlik hali yani bir nevi körlük demektir. Burada kastedilen öyle körlük edip de görmezlikten gelmektir.2 Bu âyet; “Kim Rahman’ın zikri (olan Kur’an)’a karşı kör olursa Biz, ona yanından ayrılmayan bir şeytanı musallat ederiz” şeklinde de tercüme edilebilir.  

31 Lafzen, “Biz başına bir şeytan sararız ve bu, onun öteki kişiliği (karîn) olur”: bkz. 41:25, not 24. “Şeytanî dürtü” olarak şeytân teriminin psikolojik boyutu için bkz. 15:17, not 16’nın ilk yarısı ve 14:22, not 31.  

[4395] Veya: “kör davranırsa” (Ferrâ). ‘Aşâ, dilimizde “tavuk karası” adı verilen gece görüş bozukluğudur. Vahye gece gibi karanlık bir akılla bakanın, vahyin gösterdiği hakikati göremeyeceği imasını taşır. Zımnen: Baktığı ne kadar doğru olursa olsun, yamuk bakan doğru göremez. Kusurlu bakış bakılan üzerinde hiçbir kalıcı etkiye sahip değildir, sadece sahibini aldatır. Vahyin mesajını bulandırmak, muhkemine müteşabih, müteşabihine esrarlı bir şifre ve bulmaca muamelesi yapmak da bu çerçevede değerlendirilmelidir. Tavuk karası bakışın çağrıştırdığı bir başka nükte de, âyetlere darı muamelesi yapıp onu anlamak yerine didiklemektir. Vahye yamuk bakan, şeytanî bir öteki kişiliğin uydusu olmakla cezalandırılır. Mânevî şizofreni adını verebileceğimiz bu inançsızlık hastalığı, sahibini güdülerinin ve bilinçaltının nesnesi haline getirecektir (Krş: 41:25). Bu âyet insanın nasıl şeytanın yörüngesine girip onun uydusu haline geldiğini ifade etmektedir.  

(8) Kur’ân’a.  

4638 If men deliberately put away the remembrance of Allah from their minds, the natural consequence, under Allah's decree, is that they join on with evil. Like consorts with like. We can generalise evil in the abstract, but it takes concrete shape in our life companions.