Yûsuf Sûresi 77. Ayet Meali

[Not: Mağdur edilen kişiler ve adaleti arayan yetkililer; haklarını almak ve iftiradan kurtulmak üzere mümkün ve münasip yöntemlerle bazı hile ve çarelere başvurabilir.]  

Hz. Yusuf’un kardeşlerinin kendisi hakkındaki hırsız söylemi bir iftira değil, mahiyetini ve hikmetini Allah’ın bildiği ama içyüzünü kardeşlerinin bilemediği bir gerçekti ki bu ayetin son cümlesinde de vurgulanmaktadır. Rivayet edilir ki; Hz. Yusuf’u çok seven halası, büyüyünce onu yanına almak istemişti fakat babası Hz. Yakup buna sıcak bakmamıştı. Hz. Yusuf’un su kabını saklayarak Bünyamin’i alıkoyma örneğinde olduğu gibi Hz. Yakup’tan oğlu Yusuf’u almak için yol arayan halası Hz. İbrahim’den kalma kuşağı yeğeni Yusuf’un beline bağlayarak kuşağın kaybolduğunu söylemişti. Kardeşlerinin Bünyamin için, “daha önce onun bir kardeşi de çalmıştı” dedikleri, Hz. Yusuf’un başından geçen fakat derinliğini bilmedikleri bu hadiseye dayanarak söyledikleri bir ifadedir.  

 Rivayet edildiğine göre Hz. Yusuf’un halası onu çok severdi. Yusuf büyüyünce, babası onu yanında bulundurmak istedi. Halası da Yusuf’un kendi yanında kalmasını istiyordu. Bunun için İbrahim (a.s.)dan kendisine miras kalmış olan kuşağını Yusuf’un beline bağladı. Sonra kaybolduğunu söyledi. Kuşak arandı ve Yusuf’un üzerinde çıktı. Kanun gereği Yusuf’u yanında alıkoydu. İşte Yusuf’un kardeşleri bu duruma işaret etmek istemişlerdir.  

(2)Yûsuf (as) çocukken, annesinin babasına âid putu evinden alarak kırmıştı. Kardeşlerinin isnâd ettikleri hırsızlık budur. (Râzî, c. 9/18, 187)  

(* ) Bu konuyla ilgili şöyle birkaç rivayet vardır. 1. Rivayet edildiğine göre Hz. Yusuf’un halası onu çok severdi. Yusuf büyüyünce, babası onu yanında bulundurmak istedi. Halası da Yusuf’un kendi yanında kalmasını istiyordu. Bunun için İbrahim (a.s.) dan kendisine miras kalmış olan kuşağını Yusuf’un beline bağladı. Sonra kaybolduğunu söyledi. Kuşak arandı ve Yusuf’un üzerinde çıktı. Kanun gereği Yusuf’u yanında alıkoydu. İşte Yusuf’un kardeşleri bu duruma işaret etmek istemişlerdir. 2. Bir gün bir yoksul Hz. Yakub’un evine geliyor, o sırada kimse evde yokken Hz. Yusuf babasından habersiz olarak o yoksula bir oğlak veriyor. 3. Yine bir gün bir dilenci Hz. Yakub’un kapısına gelip bir yardım istiyor, bunun üzerine kimsenin haberi olmadan Yusuf kümesten bir tavuk alıp ona veriyor. İşte bu nedenle kardeşleri onun hakkında böyle bir şey söylüyorlar. Ama tercih edilen görüş şöyledir: Ez- Zecac, Hasan Basri, İmam Maturidi, Kurtubi ve İbn Aşûr gibi âlimlerin de tercih ettikleri görüşe göre, Hz. Yusuf küçük bir çocuk iken bu söylenenlerin hiçbirini yapmamış ve dolayısıyla bunların, yani Yusuf’un kardeşleri kendilerini bu suçtan uzak olduklarını göstermek için böyle bir iftirada bulunmuşlardır. ((الله اعلم Aşağıdaki tefsir metinlerine bakılabilir. وحكى القرطبي في تفسيره عن الزجاج أنه قال: كذبوا عليه فيما نسبوه إليه، قلت: وهذا أولى، فما هذه الكذبة بأوّل كذباتهم الخامس: أنهم كذبوا عليه فيما نسبوه إليه، قاله الحسن.(النكت والعيون) ولكنا لا نعلم ذلك؛ ونعلم أنهم كذبوا في قولهم {فَقَدْ سَرَقَ أَخٌ لَّهُ مِن قَبْلُ} وأرادوا أن يتبرءوا منه، وينفوا ذلك عن أنفسهم، ليعلم أنه ليس منهم.( تأويلات أهل السنة) وإنما قالوا: {قد سرق أخ له من قبل} بهتاناً ونفياً للمعرة عن أنفسهم. وليس ليوسف ــــ عليه السلام ــــ سرقة من قبل) وَقِيْلَ: جاءَ سائلٌ ولم يكن في المنْزِل معه أحدٌ، فأعطاهُ جَدْياً (الجَدْي : الذكر من أَولاد المَعْز) من غيرِ أمرِ أبيه فهذه سرَقتهُ.( التفسير الكبير - الطبراني وقال سفيان بن عيينة : أخذ دجاجة من الطير التي كانت في بيت يعقوب فأعطاها سائلا . وقال وهب : كان يخبئ الطعام من المائدة للفقراء (تفسير البغوي) وقيل : إنه كان يسرق من طعام المائدة للمساكين ; حكاه ابن عيسى(تفسير القرطبي  

[6] Veya siz daha fenasınız sözünü.  

14 Rivayete göre, öksüz Yûsuf’u halası çok severmiş ve yanına almış. Büyüme çağında Yûsuf’u geri isteyen babasına vermemek için Hz. İbrâhim’den kalma kuşağını Yûsuf’un beline kendi elleriyle bağlamış sonra da kaybolduğunu söylemiş. Aranan kuşak Yûsuf’un üzerinde bulunmuş. Onların yasalarına/eski İsrâil hukukuna göre, birinin malını çalan, yakalandığında mal sahibinin kölesi olurmuş. Halası da çok sevdiği Yûsuf’u böylece yanına almak istemiş. Olayın aslını bilmeyen kardeşleri bunu ima ediyorlar. Yûsuf da aynı yolla öz kardeşi Bünyamin’i alıkoyuyor. Yoksa Mısır hükümdarının yasasıyla başka türlü alıkoyması mümkün değildi.  

Kardeşleri kıskançlıklarını sürdürerek bu sözleriyle Hz. Yusuf’a iftira atmışlardı.  

1 Bir rivâyete göre; Yûsuf’un anasının babası, bir puta taparmış. Yûsuf, çocukken anasının emriyle o putu gizlice çalmış ve kırmış. (Taberî) Her şeyden önce bu itham, suçun şahsîliği prensibine terstir. 2 Yûsuf bunu nefsinde gizledi, yani bu sözden dolayı üzüldü ama sabretti, onların kusurlarına bakmadı.  

78 “Onun kardeşi” ifadesiyle Bünyamin’in baba-bir kardeşi Hz. Yusuf’un kasdedildiği ortada. Hz. Yusuf için böyle bir hırsızlık suçlaması daha önce hiç vaki olmadığına göre; kardeşlerinin, kim olduğunu bilmeden yüzüne karşı yaptıkları bu asılsız karalamanın, sırf, doğru yanlış demeden her çareye başvurarak şu anda hırsızlık töhmeti altında bulunan Bünyamin’den kendilerini olabildiğince ayrı tutma gayretine dayandığını söylemek yerinde olur.79 Lafzen, “Hz. Yusuf bunu içinde tuttu, onlara belli etmedi (ve kendi kendine) şöyle dedi: ...” Hemen bütün müfessirlere göre buradaki “bunu” kelimesi (hâ zamiri) Hz. Yusuf’un, “dedi” (kâle) ifadesiyle nakledilen “iç konuşma”sına ya da daha doğru bir ifadeyle, seslendirmediği düşüncelerine ilişkindir; bizim oldukça serbest bir çeviriyle aktardığımız husus da budur.80 Lafzen, “vasfettiğiniz şeyi”; yani Yusuf ve Bünyamin’e yaptıklarınızı -zımnen, “çünkü siz bizzat Yusuf’u da babasından çalmıştınız”.  

[1896] Bu âyet, kıskanç kardeşlerin Yusuf’un bedeniyle birlikte kendi vicdanlarını da kuyuya attıklarını gösterir. Yusuf kuyudan kurtuldu, ama anlaşılan o ki onu kuyuya atanların vicdanı hâlâ kuyudan kurtulamamıştı. [1897] Ayrıntıları bazı tefsirlerde anlatılan bir rivayete göre Hz. Yusuf’un halası öksüz yeğenini yanında alıkoymak için o küçükken böyle bir mizansen düzenlemiş. Kardeşlerin aslını bilmeden îmâ ettikleri bu olay olsa gerektir.  

Rivâyete göre Yûsuf'u çok seven halası, artık büyüyen Yûsuf'u yanına almak isteyen Ya'kûb'a vermemek için: İbrâhîm'den kalma kuşağını, Yûsuf'un beline bağladı; sonra kuşağının kaybolduğunu söyledi. Aranan kuşak, Yûsuf'un üzerinde bulundu. Onların yasalarına göre birinin malını çalan, yakalanınca mal sâhibinin kölesi olurdu. İşte hala da böyle bir çare ile çok sevdiği Yûsuf'u yanında bırakmak istemişti.  

[1] Maşrabanın bulunması üzerine me'mûrlar cümlesini alub Yûsuf'un huzûrına getirdiler. Bütün kardaşları kendilerini tebriye itmek maksadıyla: "Bizim kabahatimiz yokdur. Çocuk bunı yapmış. Onun bir kardaşı vardı. O da vaktiyle sirkat itmişdi" diyerek Yûsuf'a da sirkat isnâd iylediler.  

1747 The hatred of the ten for Joseph and Benjamin comes out again. They are not only ready to believe evil of Benjamin, but they carry their thoughts back to Joseph and call him a thief as well. They had injured Joseph; and by a false charge of this kind they salve their conscience. Little did they suspect that Joseph was before them, under another guise, and their falsehood and treachery, would soon be exposed. 1748 There were many secrets: (1) that he was Joseph himself; (2) that his brother, Benjamin, knew him; (3) that there was no guilt in Benjamin, but the whole practical joke was in furtherance of a great plan (see n. 1745 above); (4) that they were giving themselves away, and were unconsciously facilitating the plan, though their motives were not aboveboard. 1749 "Ah!" thought Joseph, "you think that Benjamin is safely out of the way, and that Joseph was got rid of long since! Would you be surprised to know that you have given yourselves away, that you are now in the power of Joseph, and that Joseph is the very instrument of your exposure and (let us hope) of your repentance?"