Yûnus Sûresi 2. Ayet Meali

Sûre; insanları peygambere çağrıyla başlar. Çağrıya uymayanlara ihtar vardır. Bu mesajla, ev-reni yaratan ve onu yöneten Allah’ın ibadete layık gerçek Rab olduğu, dünya hayatından sonra ahirette de bir hayatın olacağını ve adil bir karşılığın bulunacağını bildirir. Sûre müşriklerin Kur’ân ve peygamber karşı-sındaki tutumlarını ele alır ve onların zanlarını çürüterek Kur’ân ve peygamberin hak olduğunu ispatlar. Bu ispatını yaparken onlara meydan okur ve onların bu meydan okuma karşısındaki acziyetlerini sergiler. Ayrıca Nuh, Hud ve Yunus (as) ın devrinde yaşanmış ibret verici olaylar anlatılarak insanların hakka itibar etme-meleri durumunda bu kavimlerin karşılaştığı sonuçlarla karşılaşma durumunda oldukları belirtilir.  

bk. Kur’an-ı Kerim, 7/69; 18/2-3; 38/4; 64/6.  

2.İbnu Cerir`in Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiğine göre Yüce Allah, Muhammed (a.s.)`i bir peygamber olarak gönderince cahiliye arapları bunu kabul etmediler ve: "Allah müjdeci bir peygamber gönderme(ye ihtiyaç duyma)ktan yücedir" dediler. Bunun üzerine Yüce Allah bu ayeti kerimeyi indirdi Yine onların bu yöndeki itirazlarına karşı: "Senden önce (peygamber olarak) kasabaların halkından kendilerine vahyettiğimiz birtakım adamlardan başkalarını göndermedik" (Yusuf: 12/109) diye buyurdu. Resulullah (a.s.) kendisinin gerçek peygamber olduğu konusunda deliller ortaya sürünce de: "Eğer bir müjdeci peygamber gönderilecek olsaydı Muhammed`den başkası buna daha lâyık olurdu dediler ve: "Bu Kur`an iki kentin birinden, büyük bir adama indirilmeli değil miydi?" (Zuhruf: 43/31) diye konuştular. Allah da onlara cevap olarak: "Rabbinin rahmetini onlar mı paylaştırıyorlar?" (Zuhruf: 43/32) diye buyurdu.  

[189] Kadem-i sıdk/doğruluk derecesi hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, VIII, 425-426.  

Bkz. 7/69, 38/4  

* “İçlerinden bir adama, “İnsanları uyar ve îmân edenlere Rableri nezdinde kendileri için üstün dereceler olduğunu müjdele!” diye vahyetmemiz, insanlara tuhaf mı geldi?”; Ezelî ve ebedî ilmi ile her şeyi hakkıyla bilen Rabbimizin kâfirleri kastederek sormuş olduğu bu soru, esasında, istifhâm-ı inkârîdir. Yani bu üslûp yoluyla, muhatabın soruyu cevaplamasından çok, konuyu anlaması istenir. Soru sormak yoluyla, muhatabın yanlış gidişatının, yine muhatabın kendisine sorgulatmak gayesiyle kullanılır.  

(*) Ayette dünyada bu tür fedakârlıklar yapanların mahşerde Allah katında özel ve yüksek bir konumlarının bulunacağı yani ödül olarak cennete gidecekleri belirtilmektedir. Benzer mesajlar: (Sâd 38:4; Kâf 50:2.) Not: Buradaki’’recul’’ tıpkı Yusuf-12/109. ayette geçen’’rical’’ gibi melek cinsinden olmayan beşer cinsinden bir peygambere vurgu yapılmaktadır. Fakat buna rağmen yine de gerek bu ayetle ve gerekse diğer benzer ayetlerle Kur’an’da sözü edilen peygamberlerin tümü erketirler. Ama Kur’an’ın kendilerinden söz etmediği nice elçiler arasında kadın peygamberlerin de olup olmadığını bilemiyoruz. Bu yüzden onlardan olma ihtimalı da var, bunu ancak yüce Allah bilir. Ayrıca eğer kadınlardan peygamber gönderilmemişse, bunun sebebi, kadınların bu göreve ehil olmadıkları için değil, onlar da erkekler gibi ehildir, çünkü onlar da erkekler gibi Allah’ın birer kullarıdır, ama bu görevin gereğini yerine getirmek erkeklere nazaren kadınlar için daha çok zordur. Bu nedenle Kur’an’da adı geçen 25 peygamberin tümü erkektir. Detaylı bilgi için Yusuf suresi- 109. ayetin meal açıklamasına bakılabilir. Ayrıca Ahzab- 23 ve Nür- 36, 37. ayetlerde geçen ‘’rical’’kelimesi hem erkekleri hem de kadınları kapsadığını açıklayan aşağıdaki metne de bkz: مِنَ الْمُؤْمِنٖينَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللّٰهَ عَلَيْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضٰى نَحْبَهُ وَمِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ وَمَا بَدَّلُوا تَبْديلا – الاحزاب - الآية رقم 23 : تتحدث عن مَن دافع واستشهد من أجل الإسلام . وكلنا يعرف أن أول شهيدفي الإسلام هو ..إمرأة . وهيً سمية أم عمار. فهيً من ضمن ( رجال صدقوا ما عاهدوا الله عليه ) وهيً من ضمن (.. مَن قضى نحبه ) بالإضافة إلى النساء اللواتي هاجرن إلى الحبشة وإلى يثرب ووقفن مع الرجال صفاً واحداً .. وتليها الآف من النساء الذين ..قاتلوا وشاركوا في الجهاد ومعاهدة الله تعالى على الثبات..ولا يزالون ليومنا هذا . فأين هم فيحبشة وإلى يثرب ووقفن مع الرجال صفاً واحداً .. وتليها الآف من النساء الذين - في بيوتٍ أذِنَ الله أن تُرفع ويُذكر فيها آسمهُ يُسبح له فيها بالغدوٍ والأصال رجالٌ لا تُلهيهم تجارةٌ ولا بيعٌ عن ذِكر الله وإقام الصلاة وإيتاء الزكاةِ يخافون يوماً تتقلب فيه القلوب والأبصار) النور 36 ,37) ) فهل كانت المساجد حصراً للرجال من الذكور وهل كانت التجارة والبيع حصراً للذكور من الرجال أيضاً فكلنا يعلم أن الأمر غير ذلك فالآية, إذاً تخاطب الرجال من الذكور والإناث (معنى كلمة رجال حيث وردت في المصحف الكريم)  

[3] Onda asla caymak yoktur.  

Bir benzeri de Kamer 54:55’te geçen [kademe sıdkın] tamlaması “büyük itibar gören yüksek bir makam”, “doğruluk, sadakat kademesi, makamı”, “ileri geçen mertebe” ve “yüksek bir itibar” gibi anlamlar içermektedir. Ayette dünyada bu tür fedakârlıklar yapanların mahşerde Allah katında özel ve yüksek bir konumlarının bulunacağı yani ödül olarak cennete gidecekleri belirtilmektedir.,Benzer bir ayet için bkz. Sâd 38:4.,Benzer mesajlar: Sâd 38:4; Kâf 50:2.  

1 Kadem-i Sıdk: Kadem kelimesi “kıdem”’ ile eş anlamlıdır ve bir işte öne geçmek, başkalarının önüne geçmek, iyilik yönüyle derece ve rütbe sahibi olmak anlamlarına gelir. “Falanın hayırda bir kademi vardır” demek “bir mertebesi vardır” demektir. Kadem-i Sıdk’ı müfessirlerin çoğunluğu; amel-i salih, yüksek makam şeklinde anlamışlardır. Fakat âyetin devamından ve Kat’ade’den gelen rivayete göre Kadem-i Sıdk’tan kastedilen, Hz. Muhammed (a.s)’ın şefaati olduğu açıktır. Yani Kadem-i Sıdk; Efendimizin Allah katındaki yakınlığı, şefaat makamı ve muttakilerin cennetlerde Allah katında bulunan “mak’adı sıdk”a (Kamer: 55) girmeleri için önlerine düşen delil olmasını ifâde eden bir özel isimdir. Yani Allah’ın bu Kitabı vahyettiği Muhammed’in (a.s) Allah katında öyle yüksek bir makamı vardır ki huzur-ı ilâhîde Müslümanlar için şefaat edecek ve önlerine düşüp cennetlere ulaşmalarına rehberlik edecektir. (Elmalılı)2 Buradan; kadınlardan Peygamber gönderilmeyeceği anlaşılmaktadır. Bu sebeple de bu ifâdeyi hümanist kaygılarla “adam, kişi ve insan” şeklinde tercüme etmek doğru değildir. Zira Arapçada bu üç kelimeyi de ifade eden kelimeler mevcuttur. Kâfirler Melekleri de hep kadın olarak hayal ediyorlardı. Melekleri ve Peygamberleri gönderen, Allah olduğuna göre, onları nasıl isterse, öyle gönderir. Zâten Allah, Cebrâil’i, Efendimize ve Hz. Meryem’e, bazı melekleri de Hz. İbrahim ve Hz. Lût’a erkek şeklinde gönderdiği gibi Peygamberleri de hep erkek olarak göndermiştir. Peygamberimize kadar gelen peygamberlerin tamamının erkek olması ve kadın peygamber gönderilmediğine göre bu konunun tartışılması anlamsızdır. Kadından peygamber olabileceğini söyleyen Eş’arilerin de kadın peygamber gönderilmediğini ifade etmeleri bunun teorik bir tartışma olduğunu göstermektedir. Allah’ın gönderdiği tüm Peygamberlerin erkek oldukları ile ilgili olarak Bk. (Nahl: 43, Yûsuf: 109, Enbiyâ: 7)3 Tarih boyunca kâfirler vahye, büyü; vahyi duyuranlara ise, büyücü veya meczup demişlerdir. Zîrâ onlar her olağanüstü şeyi büyü zannederler veya büyü yaftası yakıştırarak hakkı örtmeye çalışırlar.  

3 Bu atıf önceki surenin son kısmıyla ve özellikle “[Ey insanlar,] size kendi içinizden bir Elçi gelmiştir” cümlesiyle ilgilidir (9:128; keza bkz. 50:2’de 2. not).4 Lafzen, “doğrulukta (sıdk) öne geçtiklerini (kadem)”. Sıdk terimi, kişinin duyup düşündükleri ile söylediği, yaptığı yahut bir tutum, bir tavır olarak sergilediği şey arasındaki uyumu, bağdaşmayı ifade etmektedir.5 Lafzen, “doğrusu, o apaçık bir sihirbaz (sâhir)” -Kafirler bununla, “kendi içlerinden çıkan bu adamın” (yani, Muhammed (s)’in) gerçekte Allah’tan herhangi bir vahiy almadığını, fakat sadece büyüleyici, etkileyici bir belâgatla (bu anlam örgüsü içinde sihr sözcüğünün anlamı budur) yandaşlarını sürüklediğini söylemek istiyorlar. Kur’ân’ın da sık sık işaret ettiği gibi bu itham yalnızca Muhammed (s)’e değil, inanmayanlar tarafından önceki peygamberlere de yöneltilmiştir. “Hakkı inkar edenler” terimi, bu anlam örgüsü içinde, özellikle ilahî vahiy fikrini ve dolayısıyla peygamberlik olgusunu peşinen (a priori) reddeden kimselere işaret etmektedir.  

[1564] Zımnen: İman Allah’a sadâkat yarışında ipi göğüslemektir. Kâne nâkıs fiilinin olaya delâlet etmeyip sadece zamana delâlet ettiğini kabul eder de li’n-nâsideki lâm edatını kâneye değil de ‘acebene ilişkin görürsek, edat ‘acebene geçişlilik anlamı verir. Bu durumda anlam şöyle olur: “…insanları acayipleştirdi mi?” Eğer kânenin haberi olarak ‘acebeni, ismi olarak da evhaynayı alırsak, o zaman da anlam şöyle olur: “…diye insanlara vahyetmiş olmamız bir gariplik midir?” [1565] Parantez içi açıklamanın, bağlaçsız ve edatsız bir şekilde yukarıdaki cümlelerin peşinden gelen bu ibarenin zımnî vurgusu olduğunu düşünüyoruz. İnkârcı Mekkeliler, aralarında yaşayan ve ittifakla el-emin (güvenilir kişi) adını verdikleri rasûlün geçmiş hayatından sihri andıran bir tek örnek gösterememişlerdir. Allah Rasûlü’ne “sihirbaz” iftirasını atanların gösterebildikleri tek gerekçe “O, kişiyle ebeveyninin, akrabasının, kavminin arasını ayırıyor” şeklindeydi (İbn Hişam, es-Sîra II, 132). 19. âyetin, bu ithama îmâ yoluyla cevap verdiğini düşünebiliriz. Söz konusu 19. âyet, aynı anne-babadan türeyen insanların farklı görüşlerde olmasının ilâhî yasa gereği olduğunu dile getirerek, müşriklerin Allah Rasûlü’ne sihirbaz iftirası atarken getirebildikleri “ebeveynle evladın arasını ayırıyor” delilini çürütüyordu.  

(Oysa müşrikler, Peygamberin bir sihirbaz olmadığını, Kur'an'ın bir sihirbazın işi olamayacağını ve onun yalancı olmadığını gayet iyi biliyorlardı. Onların bütün endişesi Muhammed s.a.s.'in getirdiği dinin, Allah Teala'dan başka ilahları ortadan kaldırması, böylece ilah edinip ataları gibi tapınıp durdukları putların şefaatinden yoksun kalma korkusu idi)  

(2) Âyette geçen deyim kadem-i sıdk’tır. Buna, kişinin evvelce işlediği ve Rabbinin katında kaydedilmiş bulunan iyi işler, hayırda öne geçme, Allah katında ezelde takdir olunmuş yüksek bir makam gibi anlamlar verilmiştir. Bir yoruma göre de bu makam, Peygamberimizin şefaat makamıdır.  

1383 Is it not still more wonderful that the inspired man should be one of ourselves? The Arabs had known Muhammad in other relations and conditions, and when the mighty Message came through his mouth-the message of Wisdom and Power, such as no man could speak as from himself, least of all a man not instructed in human learning—they could only in their wonder attribute it to magic and sorcery. They failed to understand that magic and sorcery were projections of their own mind, while here was solid, enduring Truth from Allah! 1384 Allah's Message was and is not all smooth and agreeable. The first thing is to convince us of our sin and wrongdoing, and warn us of our danger. If we have Faith, we then learn what a high rank we obtain in the sight of Allah, through His glorious Truth, which makes us pure and free. According to another view the word "qadama" here refers to the fact that the acts of a person precede him to his Lord. The word sidq qualifies these acts with sincerity and genuineness. (R).