Yâsîn Sûresi 80. Ayet Meali

Buradaki yeşil ağaçtan, sadece odunu ya da ağaçtan üretilen yakıtı değil, aynı zamanda toprak altında binlerce yıl kalarak kömüre veya petrole dönüşen ağaçları da düşünmek gerekir.Bu ayette ayrıca ağaçların yüzyıllar sonra kömür veya petrol olarak yanma olayı ile âdeta hayata dönmesi bir diriliş örneği olarak verilmektedir.  

Bu âyette, Arapların “marh” ve “afar” adını verdikleri iki cins ağacı yaş hâlde iken birbirine sürterek ateş yakmalarına işaret edilmektedir  

 Bedeviler ağaçları birbirine sürterek ve yakarak ateş elde ederlerdi. Yemyeşil ağaçtan ateş çıkarmaya muktedir olan Allah çürümüş kemikleri diriltmeye de kadirdir. Âyette buna işaret edilmektedir.  

79-80 Her türlü yaratmayı bilen Tanrı, enerjinin fotosentez yoluyla yeşil bitkilerde depolanması; yıllar ve hatta yüzyıllar sonra, odun, kömür veya petrol olarak yanma olayı ile adeta dirilmesi olayını bir diriliş örneği olarak vermektedir. Bak 4:82.  

(1)“(Âyet) اَلشَّجَرُالْأَخْضَرُ*[yeşil ağaç] kelimesiyle remzen (işâretle) der: ‘Ey haşri (öldükten sonra dirilmeyi) inkâr eden adam! Ağaçlara bak! Kışta ölmüş, kemikler gibi hadsiz ağaçları baharda dirilten, yeşillendiren, hattâ her bir ağaçta yaprak ve çiçek ve meyve cihetiyle üç haşrin nümûnelerini gösteren bir Zât’a karşı inkâr ile, istib‘âd (akıldan uzak görmek) ile kudretine meydan okunmaz!’ Sonra bir delîle daha işâret eder, der: ‘Size ağaç gibi kesîf (sert), sakīl (ağır), karanlıklı bir maddeden ateş gibi latîf (ince), hafif, nûrânî bir maddeyi çıkaran bir Zât’tan, odun gibi kemiklere ateş gibi bir hayat ve nûr gibi bir şuûr vermeyi nasıl istib‘âd ediyorsunuz?’ Sonra bir delîle daha tasrîh eder (açıklar) der ki: ‘Bedevîler (göçebeler) için kibrit yerine ateş çıkaran meşhur ağacın, yeşil iken iki dalı birbirine sürüldüğü vakit ateşi yaratan ve rutûbetiyle yeşil ve harâretiyle kuru gibi iki zıd tabîatı (hâli) cem‘ edip (bir araya getirip), onu buna menşe’ (kaynak) etmekle her bir şey, hattâ anâsır-ı asliye (esas unsurlar) ve tabâyi‘-i esâsiye (temel maddeler), onun emrine bakar, onun kuvvetiyle hareket eder, hiçbirisi başıboş olup tabîatla (kendiliğinden) hareket etmediğini gösteren bir Zât’tan, topraktan yapılan ve sonra toprağa dönen insanı, topraktan yeniden çıkarması istib‘âd edilmez. İsyân ile ona meydan okunmaz!’ ” (Zülfikār, 25. Söz, 31-32)  

(*) Bu ayette önemli bir husus söz konusudur; o da «ağaç» anılırken «yeşil» sıfatına yer verilmesidir. Bu, yeryüzünü örten bitki tabakasının durmadan yakıcı madde olan oksijen neşrettiğini; yanma olayının da ancak bu oksijenle gerçekleşebileceğini yansıtmaktadır. Böylece yeşil ağacın birkaç yönden insan hizmetine sevkedildiği ve her yönüyle ilâhî kudret damgasını taşıdığı ortaya çıkmakta ve bunlar O Yüce Kudretin, ölüleri tekrar dirilteceğine delil gösterilmektedir. (alıntı) … Ağaç ve ateş arasında, çok daha açık olan bir ilişki ise, oksijen ile ilgilidir. Çünkü ateş ancak oksijenle var olur; oksijen ise ağaçlar tarafından üretilir. Üstelik fotosentez yoluyla gerçekleşen bu üretim, ağacın yeşilliğiyle de doğrudan ilgilidir. Dolayısıyla, bizim tutuşturduğumuz her ateş de, yeşil ağaçtan çıkan oksijenle yanar. Ancak on sekizinci yüzyılın sonlarına kadar insanlığın ne oksijenden haberi vardı ne de onun veya ateşin bitkilerle ilişkisinden. (Ü. Şimşek Meali 80. Ayet Açıklaması) Konuyla ilgili detaylı bilgi için Bkz: 1: (AĞAÇLAR VE OKSİJEN ÜRETİMİ - Google Groups )… 2: (Ağaç nasıl oksijen verir? - eBilge.com) (الله اعلم) لكن الورقة الخضراء بأمر الله تنقذنا من هذه المادة (الاكسيد الثاني ) الضارة لا بل تحولها إلى مادة هي مصدر طاقة أساسي لمعظم الكائنات الحية ألا وهو الجلوكوز الناتج من المعادلة, والأروع من هذا والأبدع هو الناتج الثاني وهو الأكسجين وهو بيت القصيد في هذه المقالة فمع تصنيع كل جزيئه الجلوكوز تنتج ست جزيئات من الأوكسجين وما هي أهمية الأوكسجين؟ في هذا العصر حتى تلاميذ المدارس الابتدائية يعرفون أهمية الأوكسجين.. أنه ضروري لاشتعال النيران ـ اللهب ـ فلا نار يمكن أن توقد من دون أوكسجين وكم من الكم الهائل من النيران توقد يوميا على هذه الأرض للطهي وفي الصناعات, وكلها لن توقد من دون أوكسجين فمن يعوض كل هذه الكميات المستهلكة من الأوكسجين؟ إنه لو استمر استهلاك الأوكسجين من دون تعويض فسيأتي يوم لن توقد فيه نار أبدًا, أجل إنه الشجر الأخر (تفسير الأمثل في كتاب الله المنزل)  

[2] Arapların çakmak edindikleri iki ağaç.  

26 Bu ayetle ilgili yorumlar vardır. Klasik müfessirler (İbn Kuteybe ve diğerleri), Arabistan’da yetişen “merf” ve “afâr” isimli iki ağaçtan birbirine sürtmekle ateş yakmaları kastedildiğini söylerler. Bazıları yağı yakıldığında aydınlatma aracı olarak kullanıldığından zeytin ağacıdır demişlerdir. Günümüzde ise yer altında milyonlarca yıl kalmış ağaç kütlelerinin zamanla petrol ve kömüre dönüştüğünü bizim de onları yaktığımızı söylerler. Bazıları da yeşil ağaçların oksijen ürettiğini, dolayısıyla ateşin yanması için de oksijene ihtiyaç olduğunu, oksijensiz ortamda yanmadığını söyleyerek ayeti açıklamaya çalışırlar. Bu ayete Maturidî şöyle bir yorum yapar: “Yeşil ağacın yeşilliği ancak sudan hâsıl olur, su ise ateşi söndürür, ateş de odunu yakar. Bu iki zıt şeyi birleştirmeye, onlardan her birini diğerinin baskısından korumaya kâdir olan varlık, insanları tekrar yaratmaya da kâdirdir ve hiçbir şey O’nu âciz bırakamaz.” Zamahşerî de bu konuda Arapların bir atasözü olduğunu belirtiyor:“Fî kulli şecerin nârun” (Her ağaçta bir ateş vardır).  

(Bu ağaçlar, “Marh ve Afar” isimli iki ağaçtır. Araplar bu ağaçların yeşil dallarını birbirine sürterek ateş elde ederlerdi. Biz insanlar, eşyayı ve olayları bu açık gözle göremiyor, onu bilinçli his ile ölçüp tartmıyoruz. Dolayısı ile de eşya bizlere hayret verici esrarını göstermiyor, varlığı yaratan o yüce yaratıcıya ulaştırmıyor. Ağaca bu özelliği veren, her şeye karakterini veren ve sonra da onu fonksiyonunu yapmaya yönelten şüphesiz yüce yaratıcıdır.)  

Bu ayet Yüce Allah’ın her çeşit yaratmayı bildiği gerçeğinin ifadesi olarak zıtlardan zıtlar yarattığının bir delilidir. Bilindiği üzere “su” H2O’dan yani iki molekül hidrojen ile bir molekül oksijenin bir araya gelmesiyle elde edilir. Hidrojen yanıcı, oksijen ise yakıcıdır. İki zıt bir araya getirilerek ikisinin de zıddı olan söndürücü su yaratılmaktadır. Nûr 24:43’te de belirtildiği gibi aslında bir ateş bileşimi olan şimşek ve yıldırımın yaratıldığı ortamdan ateşin zıddı olan su, dolu şeklinde buz olarak yaratılmaktadır. Yâsîn 36:80’de ise bu defa yeşil yani yaş, ıslak, sulu olan ağaçlardan, onların birbirine sürtünmesinden suyun zıddı olan ateş yaratılmaktadır.  

1 Bu ağaç, merh ile afar denilen iki ağaçtır. İkisi de yemyeşil, suları damlarken merh, afara sürtülerek ateş çıkarılır ve bununla ikisi de yakılır. Ayrıca bu âyette, yemyeşil ağaçlardan elde edilen oduna da işaret vardır.  

47 Karş. “her ağaçta bir ateş vardır” şeklindeki eski bir Arap atasözü (Zemahşerî): bu, yeşil -yani, su ihtiva eden- bitkilerin, kuruma veya insan tarafından kömürleştirilme (yapma kömür) suretiyle, yahut yer altında binlerce yıl zarfında petrol veya kömüre ayrışma yoluyla yakıta dönüşmesini anlatır. Mecazî olarak da bu “ateş”, yukarıda 77. ayette değinilen, insan aklının Allah vergisi sıcaklığını ve aydınlığını simgeler.  

Tefsirlerin çoğu bundan, yaş iken birbirine sürtülmekle ateş çıkaran çöl ağacı merh ve afâr’ın kasdedildiğini bildirirler. Çağdaş müelliflerden, petrolü oluşturan ağaçları düşünenler de vardır.  

Bu ÂîÑòÎ (Marh), ile ÙîáîÑ ('Afar) denilen iki ağaçtır. İkisi de yemyeşil, suları damlarken Marh, çakmak gibi Afara sürülünce ateş çıkar. Bedevîler bunu bilirler. Ateşi, onun zıddı olan yeşil ağaçtan çıkarmağa kâdir olan Allah, ölüye can vermeğe de kâdirdir.  

(23) Zaman içinde bu konu başlıca üç şekilde yorumlanmıştır: (1) İlk müfessirler, Arabistan’ın bazı bölgelerinde bulunan ve yaş iken birbirine sürtülünce ateş çıkaran merh ve afar adlı iki ağacın kastedildiğini düşünmüşlerdir. (2) Çağdaş yorumcular, daha çok, ağaçlar ile kömür ve petrol arasındaki ilişkiler üzerinde durmaktadırlar. (3) Ağaç ve ateş arasında, çok daha açık olan bir ilişki ise, oksijen ile ilgilidir. Çünkü ateş ancak oksijenle var olur; oksijen ise ağaçlar tarafından üretilir. Üstelik fotosentez yoluyla gerçekleşen bu üretim, ağacın yeşilliğiyle de doğrudan ilgilidir. Dolayısıyla, bizim tutuşturduğumuz her ateş de, yeşil ağaçtan çıkan oksijenle yanar. Ancak on sekizinci yüzyılın sonlarına kadar insanlığın ne oksijenden haberi vardı, ne de onun veya ateşin bitkilerle ilişkisinden.  

4026 Even older and more primitive than the method of striking fire against steel and flint is the method of using twigs of trees for the purpose. In the E.B., 14th edition, 9:262, will be found a picture of British Guyana boys making a fire by rotating a stick in a round hole in a piece of wood lying on the ground. The Arab methord was to use a woodden instument called the Zinad. It consisted of two pieces to be rubbed together. The upper was called the 'Ajar or Zand, and the lower the Markh. The Markh is a twig from a kind of spreading tree, the Cynanchuin viminale, of which the branches are bare, without leaves or thorns. When they are tangled together, and a wind blows, they get ignited and strike fire (Lane's Arabic Lexicon). In modern Arabic Zand is by analogy applied to the flint piece used for striking fire with steel.