Yâsîn Sûresi 8. Ayet Meali

8-9.İbnu Cerir`in İkrime`den rivayet ettiğine göre Ebu Cehl bir keresinde Resulullah (a.s.)`a kötülük etmeğe karar verdi. Yanındakine Muhammed (a.s.) geldiğinde kendisine haber vermesini istedi. Ancak Resulullah (a.s.) geldiğinde yanındaki adam haber verdiği halde göremedi ve: "Hani Muhammed nerede? Muhammed nerede?" diye sormaya başladı. Bu iki ayeti kerimede de bu olaya işaret edilmektedir.Bazı rivayetlerde bu olay biraz daha farklı ve daha teferruatlı bir şekilde açıklanmaktadır. Buna göre Ebu Cehl, Resulullah (a.s.) namaz kılarken başına bir taş indirmek istedi. Ancak taşı alıp atmak üzere yukarıya doğru kaldırınca eli boynuna yapıştı. Geri geri geldi ve bu sırada taş elinden düştü. Bir başkası aynı taşı alıp Resulullah (a.s.)`a atmak istediğinde gözleri kör oldu ve Resulullah (a.s.)`ı göremedi.Bazı tefsirlerde yer alan açıklamalara göre ise bu ayeti kerimelerde kâfirlerin iman karşısındaki tutumları anlatılmak istenmekte ve bu konuda bazı teşbihler yapılmaktadır. Buna göre başlarının kalkık olması ile onların kendilerini beğenmişlikleri, boyunlarına geçirilen halka ile onların inatçılıkları, önlerine ve arkalarına birer set çekilmesi ile geçmişten ibret almamaları ve geleceklerini düşünmemeleri, gözlerinin örtülmesi ve böylece etrafı görememeleri ile de gözlerinin gerçeklere kapanması ve bu yüzden gerçekleri görememeleri kastedilmektedir.Ayeti kerimenin indirilişinin yukarıda anlatılan olayla bağlantısı olabilir. Bununla birlikte tefsirlerde üzerinde durulan benzetmelerin kastedilmiş olabileceğini de düşünebiliriz. Zaten Kur`an-ı Kerim`in pek çok ayeti kerimesinde bu çok yönlülüğü görebilmekteyiz. Her hangi cihetten bakarsak bakalım bu ayeti kerimelerde inkârcıların durumlarının gayet beliğ ve net bir şekilde gözler önüne serildiğini görürüz.  

[Kibir ve küfür, pis bir tasmadır. Ağızlarına kadar onları sarmış, başlarını eğip düşünemezler… Yani küfür yüzeyselliktir.]  

 Âyet, iman etmedikleri için ceza görecek olan kâfirlerin durumunun temsilî bir ifadesidir.  

1- Bu durum, uyarılara karşılık inatla direnen “inatçı ve büyüklenen kimselerin bir tiplemesidir.” Onlar büyüklenirlerken de başlarını hep kalkık tutarlardı.  

(*) Ayet, iman etmedikleri için ahiret günü ceza görecek olan bu tip inkârcıların durumunun temsilî bir ifadesidir. Zaten bundan önceki 7. ayette de bunların çoğuna azap sözü gerçekleşmiştir, deniliyor, azap ise ahirettedir. Bu nedenle 8 ve 9. ayetlerle onların ahiretteki durumlarına vurgu yapılıyor ve daha sonra tekrar onların dünya hayatındaki durumlarına dönülüyor. Ğull” (halka) ifadesinden maksat, istiâre mi yoksa hakikat mi? Bazı âlimler, bu ahirette yapılacak bir azaba işarettir. Bundan dolayı Allah, onların iman etmeyeceklerini haber verdi sonra, ahiretteki durumlarını anlatmaya başladı. Ama doğrusu bu ayetlerle onların ahiretteki durumlarına vurgu yapılıyor. Bu nedenle bu ayetlerin mealleri de bu şekilde uygun bulduk. Çünkü haşa yüce Allah hiçbir kimse ile iman arasına bir engel koymaz, tam aksine vahiy yoluyla mesajlarını gönderip insanlara iman ve hidayet yolunu gösteriyor. Ayrıca bu olayın ahiret günü gerçekleşeceğine dair tefsirlere bkz: وقال أبو حيان الظاهر أن قوله تعالى: إنا جعلنا الآية على حقيقتها لما أخبر تعالى أنهم لا يؤمنون أخبر سبحانه عن شيء من أحوالهم في الآخرة إذا دخلوا النار، والتعبير بالماضي لتحقق الوقوع، ولا يضعف هذا كما زعم ابن عطية قوله تعالى: فأغشيناهم فهم لا يبصرون ) (البحر المحيط) وقال بعضهم {إِنَّا جَعَلْنَا فِى أَعْنـٰقِهِمْ أَغْلَـٰلاً} أي نجعل في أعناقهم أغلالاً يوم القيامة، (بحر العلوم – السمرقندي - النكت والعيون - الماوردي) حدقا بعضهم: إن هذه صورة رسمها الحق سبحانه لمن غَلَّ يده عن الصدقة وعن الإنفاق، كذلك تُغَلُّ يده إلى عنقه يوم القيامة، بحيث يؤثر هذا الغُلُّ في مساره الذي بنى عليه حركة حياته، والحق سبحانه يوازن دائماً بين ما فعله المستحق للجزاء فالجزاء من جنس العمل. (خواطر محمد متولي الشعراوي) وقال بعضهم {إِنَّا جَعَلْنَا فِى أَعْنـٰقِهِمْ أَغْلَـٰلاً} أي نجعل في أعناقهم أغلالاً يوم القيامة، (بحر العلوم – السمرقندي - ) فعلى ذلك جائز أن يكون ما ذكر من قوله: {إِنَّا جَعَلْنَا فِيۤ أَعْناقِهِمْ أَغْلاَلاً}، {وَجَعَلْنَا مِن بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدّاً...} إلى آخر ما ذكر في الآخرة، أي: سنجعل لهم في الآخرة ذلك (تأويلات أهل السنة) ورابعها: أن المراد به وصف حالهم يوم القيامة (مجمع البيان في تفسير القرآن) االثالث: أن المراد به جعل الله سبحانه لهم في النار من الأغلال في أعناقهم ويكون الجعل ها هنا مأخوذاً من الجُعالة التي هي الأجرة كأن جعالتهم في النار الأغلال، حكاه ابن بحر. (النكت والعيون) والقول الثالث: أنه على حقيقته، إلاَّ أنَّه وَصْفٌ لِمَا سيُنْزِلُه اللهُ تعالى بهم في النار، حكاه الماوردي. (زاد المسير في علم التفسير) الصفة الثانية : قوله : ( وأولئك الأغلال في أعناقهم ) وفيه قولان - الأول : قال أبو بكر الأصم : المراد بالأغلال : كفرهم وذلتهم وانقيادهم للأصنام ، ونظيره قوله تعالى : ( إنا جعلنا في أعناقهم أغلالا ) [يس : 8] قال الشاعر : ويقال للرجل : هذا غل في عنقك للعمل الرديء ، معناه : أنه لازم لك وأنك مجازى عليه بالعذابن (التفسير الكبير ) وقيل : الأغلال أعمالهم السيئة التي هي لازمة لهم تفسير سورة الرعد – 5 ( تفسير القرطبي) وقيل : الأغلال أعمالهم السيئة التي هي لازمة لهم لزوم الأطواق للأعناق - الرعد- 5- (تفسير فتح القدير ) قيل هي حقيقة في أحوال الآخرة وإذا دخلوا النار.( المحرر الوجيز في تفسير الكتاب العزيز) أقوال : ويجوز أن يكون قوله إنا جعلنا في أعناقهم أغلالا إلخ وعيدا بما سيحل بهم يوم القيامة حين يساقون إلى جهنم في الأغلال كما أشار إليه قوله تعالى إذ الأغلال في أعناقهم والسلاسل يسحبون في الحميم ثم في النار يسجرون في سورة غافر فيكون فعل "جعلنا " مستقبلا وعبر عنه بصيغة الماضي لتحقيق وقوعه كقوله تعالى " أتى أمر الله " أي سنجعل في أعناقهم أغلالا (التحرير والتنوير) فعلى ذلك جائز أن يكون ما ذكر من قوله: {إِنَّا جَعَلْنَا فِيۤ أَعْناقِهِمْ أَغْلاَلاً}، {وَجَعَلْنَا مِن بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدّاً...} إلى آخر ما ذكر في الآخرة، أي: سنجعل لهم في الآخرة ذلك. (تأويلات أهل السنة) ورابعها: أن المراد به وصف حالهم يوم القيامة فهو مثل قوله { إذ الأغلال في أعناقهم } [غافر: 71] وإنما ذكره بلفظ الماضي للتحقيق (مجمع البيان في تفسير القرآن) وقيل إنها وصف في الحقيقة وهي ما سينزله الله عز وجل بهم في النار (لباب التأويل في معاني التنزيل) وإذا قلنا: إنه وصف حالهم في الآخرة فالكلام على حقيقته ويكون عبارة عن ضيق المكان في النار بحيث لا يجدون متقدماً ولا متأخراً إذ سدّ عليهم جوانبهم (مجمع البيان في تفسير القرآن) والوجه الثاني - في تأويل الآيات انه أراد وصف حالهم في الآخرة، لأنه تعالى يوثقهم في الاغلال والسلاسل، كما قال تعالى { خذوه فغلوه ثم الجحيم صلوه } وقال { إذ الأغلال في أعناقهم والسلاسل يسحبون في الحميم ثم في النار يسجرون } وقال في السد الذي جعله لهم: فلا يبصرون كما قال { يوم يقول المنافقون والمنافقات للذين آمنوا انظرونا نقتبس من نوركم قيل ارجعوا وراءكم فالتمسوا نوراً فضرب بينهم بسور له باب باطنه فيه الرحمة وظاهرة من قبله العذاب فلما كانت هذه حال الكفار في الآخرة، ونحشرهم يوم القيامة على وجوههم عمياً وبكماً وصماً مأواهم جهنم (التبيان الجامع لعلوم القرآن) إِنَّا جَعَلْنَا فِى أَعْنَاقِهِمْ أَغْلَالًا فَهِىَ إِلَى الْأَذْقَانِ فَهُمْ مُّقْمَحُونَ}: في الآية السّابقة قال تعالى: {فَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ} أي: سيموتون وهم كفار. وفي هذه الآية يصف لنا الله سبحانه ما سيحدث لهم يوم القيامة وفي النّار وَجَعَلْنَا مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَمِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا}: أي من أمامهم سداً {وَمِنْ خَلْفِهِمْ}: ولم يقل من بعدهم؛ لأن بعدهم قد تعني الزمان والمكان، وخلفهم تعني فقط المكان؛ سداً: السّد: الحاجز أو المانع، واستعمال (من) هنا تفيد القرب أو الالتصاق بالسّد من الأمام فهم يقفون مباشرة وراء السّد الّذي أمامهم فلا يوجد أيّ مسافة فاصلة، لزيادة عذابهم، وكذلك من ورائهم مباشرة سدٌّ آخر لا فاصل بينهم وبينه لا في الأمام ولا في الخلف؛ كي لا يسمح لهم بالحركة وعدم رؤية أي شيء وكما قال تعالى: {رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِى أَعْمَى وَقَدْ كُنْتُ بَصِيرًا} [طه: ١٢٥].(كتاب تفسير القرآن الكريم الجامع - محمد الهلال))  

4 Burada çift yönlü bir sembolik anlatım vardır. Birinci yönü, onların dünyadaki gurur ve kibirlerine işaret ediyor, ikinci yönü ise ahiretteki azap şekillerine işaret ediyor.  

Burada sözü edilen “halkalar” ve bir sonraki ayetteki “setler” dünya hayatı için mecaz, ahiret için ise cehennemdeki halkalar ve sütunlar anlamında hakikattir.   

1 Ağlâl: Baskı, cezâ ve eziyet sebebiyle, boyuna takılan, eli boyuna bağlıyan demir toka, lâle demektir.2 Bu bölümde istiâre vardır. Bu “halkalar”; toplumsal baskılar, bâtıl felsefî inançlar gibi küfrü hoş gösterip Müslümanları îmandan uzaklaştıran fena alışkanlıkları, nefislerin alıştırılarak; bunların toplumsal yaşayış biçimi haline getirilmesini temsil edebilir. Hatta bu halkalar; kravat, fötr şapka, smokin gibi bir rejimin şiarı haline gelen ve insanları o rejimlerle özdeşleştiren sembolleri bile hatırlatır gibi görünmektedir.  

6 Zemahşerî: “[Bu,] onların hakikati bilinçli şekilde inkar etmelerinin temsîlî ifadesidir.” Bkz. 13:5’e ilişkin not 13 ve 34:33’e ilişkin not 44.7 Zımnen, “ve doğru yolu göremesinler” (Râzî); onların “başlarını dik tutmaları”, aynı zamanda küstahça böbürlenmelerini de simgeler. Diğer taraftan, Allah’ın günahkarların boyunlarına “demir halkalar geçirmesi”, 2:7’de sözü edilen ve buna ilişkin 7. notta açıklanan “onların kalplerini ve kulaklarını mühürlemesi”ne benzer bir mecazdır. Bir sonraki ayette zikredilen “set” ve “perde” mecazları için de aynı şey söylenebilir.  

[3931] Müteakip âyetlerin de gösterdiği gibi, inkârcıların dünyadaki halini tasvir eden bu âyet onların küstah ve kibirli tavırlarının mecazî bir anlatımıdır. Parantez içi açıklama, metnin sembolik tabiatına dayanmaktadır. Boyun halkaları aynı zamanda köleliği temsil eder. Zaten mukmehûn, hem başkaldırı hem de zillet ve utancı içeren çift kutuplu bir anlamaya izin verir. Zımnen: Allah’a kul olmamak için başkaldırırlar, fakat benliklerinin kulu-kölesi olurlar.  

Kâfirler, gidişatlarına uygun bir şekilde cezalandırılmışlardır. Mağrur, burunları havada olmaları sebebiyle, o şekilde kelepçelenmişlerdir. Sağ ve sol el, sağ ve sol çene altlarından birer dikme gibi tutturulduktan sonra, üstünden çeneye kadar varan kelepçe dolanır. Bu durumda olan şahıs, önünü göremez, gözleri havada olduğundan boynu şiddetli şekilde ağrır.  

(3) İnkârları ve kibirleri yüzünden hakka boyun eğmez, etrafına bakınamaz, ıztırap içinde burunlarının dikine gitmekten başka çare bulamaz hale gelmişlerdir. Bir sonraki âyetin tasvirlerinde de onların bu körlük ve çaresizlik içindeki durumları vurgulanmaktadır.  

3948 Man's misdeeds inevitably call forth the operation of Allah's Law, and therefore the result is in Qur'anic language attributed to Allah. The result of man's willful disobedience is now described in a series of metaphors. (1) Refusal of Allah's Light means less and less freedom of action for man: the yoke of sin is fastened round man's neck, and it gets more and more tightened, right up to the chin. (2) The head is forced up and kept in a stiff position, so that the mind becomes befogged. Moral obliquity taints the intellect. According to the Sanskrit proverb, "When destruction comes near, understanding is turned upside down." According to the Latin proverb, "Whom God wishes to destroy, He first makes demented." In other words, iniquity not only is folly, but leads deeper and deeper into folly, narrowness of vision, and blindness to the finer things of life. (3) This state of deprivation of Grace leads to such a decline in spiritual vitality that the victim can neither progress nor turn back, as explained in the next verse.