Yâsîn Sûresi 40. Ayet Meali

(*) Büyük küçüğe gitmez; küçük büyüğe gider. (**) Mesafesi daha yakın da olsa; 1400 yıl önce bu mesafe bilinmezdi.  

Güneşin, ayın ve dünyanın yörüngelerindeki hareketlerinden söz eden bu ayetteki "küllün fi felekin (herbiri bir yörüngede)" ifadesini oluşturan harfler (K, L, F, Y, F, L, K), tersinden okunduğu zaman da değişmeyen bu simetrik yapısıyla, gök cisimlerinin dairesel / elipsoid yörüngelerini sembolize ediyor. Aynı ifade 21:33 ayetinde de geçer. Kuran ilginç detaylarla doludur (72:1). Bak 4:82.  

(*) Felek, dairevi ve küresel her şeyi kapsar. (Taberî) Felek kelimesi gemilerin seyri sefer rotasına benzediği için gemi manasına gelen fulk’ten türetildiği söylenmiştir. (Rağıb) S-b-h kelimesinin kökeni suda ve havada hareket etmek demektir. (Bkz. Enbiya: 33) Ayetlerdeki (يسبحون) ‘’yesbehûn’’ kelimesini kendi öz hareketiyle yer değiştirmek dairesel yörüngelerinde/feleklerinde yüzmeleri” şeklinde anlamak doğru olacaktır. Âyette “hepsi” diye çevirilen kelimenin Arapçası “küllü“dür. Küll, cem anlamına gelir. Cem kelimesinden farkı cümle başlarında olmasıdır. Ve küll bölümleri kapsarken cem parçaları kapsar. Arapçada adedi iki olan nesneler için “tesniye” denilen ayrı kelimeler kullanılır. Âyette, güneş ve ay olmak üzere iki gök cisminin yörüngedeki hareketlerinden bahsedilir. Oysa âyette “tesniye” kullanılmaması en az üç tane gök cismine işaret edildiğini akla getirmektedir. Hem 36. ayette Arz’dan söz edilmesi sebebiyle, hem de gece ve gündüzün oluştuğu yerin dünya olduğu düşünülürse, âyetin işaret ettiği diğer gök cisminin dünya olduğu net bir şekilde anlaşılacaktır. Dünyamız içinde canlıların olduğu uzay denizinde kendine belirlenmiş yörüngeyi izleyen bir gemi gibi… Yani kıyamete kadar gece ve gündüzlerin oluşmasına sebep olan dünyanın kendi ekseni etrafındaki dönüşü, güneş, ay ve gök cisimlerinin her birinin kendi yörüngesinde bulunup hareket etmeleri vs. evrendeki bu sistem ve düzen devam edecektir. Aşağıdaki tefsir metinlerine de bakılabilir. Ayrıca Rabbimiz her varlığa bir rota belirlediği gibi insana izleyeceği bir yol belirlemiştir. Bu insanlık yolu 51. âyet olan yolun sonuna kadar örnekleriyle tarif edilecektir. Bkz: و قوله: "و كل في فلك يسبحون" أي كل من الشمس و القمر و غيرهما من النجوم و الكواكب يجرون في مجرى خاص به كما تسبح السمكة في الماء فالفلك هو المدار الفضائي الذي يتحرك فيه الجرم العلوي، و لا يبعد حينئذ أن يكون المراد بالكل كل من الشمس و القمر والارض و الليل و النهار ...(تفسير الميزان) وقيل : " لا الشمس ينبغي لها أن تدرك القمر " أي : لا تجتمع معه في فلك واحد ، " ولا الليل سابق النهار " أي : لا يتصل ليل بليل لا يكون بينهما نهار فاصل (تفسير البغوي) تفسير الماوردي)) [ ص: 19 ] الثاني: يدورون كما يدور المغزل في الفلكة ، قاله عكرمة ومجاهد . (وَكُلٌّ) من الشمس والقمر واللّيل والنهار (فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ ) فالشمس تسبح في الفضاء وتدور حول النجم الثابت الجاذب لها ، والقمر يسبح في الفضاء ويدور حول الأرض ، والأرض تسبح في الفضاء وتدور حول مِحورها فيتكوّن من دورانها اللّيل والنهار بواسطة أشعّة الشمس ، وتدور حول الشمس فيتكوّن من ذلك الفصول الأربعة . فتبارك الله ربُّ العالمين خالق الشموس والأقمار وجاعل اللّيل والنهار رحمةً للعالمين ونعمةً للشاكرين (كتاب: حقائق التأويل في الوحي والتنزيل)  

[3] Çünkü ay'ın mahreki daha küçüktür.[4] Gündüz bitmeden gece giremez.[5] Yani ay, güneş, yıldızlar hepsi kendi mihver ve mahrek ve medarlarında seyreder.  

Bu ayet şöyle de tercüme edilebilir: “Ne güneş aya yetişebilir ne de gece gündüzü geçebilir. Hepsi, (kendine özel) bir yörüngede yüzerler.”,Benzer mesaj: Enbiyâ 21:33. Burada geçen [yesbehûne] fiili “yüzmek” anlamına geldiği gibi “tesbih etmek” manasını da içermektedir ki her yaratılanın varlık sistemi onun tesbihidir. Bkz. İsrâ 17:44.  

21 Lafzen, “ne de gece gündüzün önüne geçebilir” [yahut “geride bırakabilir”].  

[3951] Hepsi: Burada sözü edilen güneş, ay ve âyette “gece gündüz” olarak geçen dünya. [3952] “Yuvarlak cisim, daire” anlamına gelen felek, “gezegenlerin yörüngesi” için kullanılmaktadır. Gemilerin seyr u sefer rotasına benzediği için “gemi” mânasına gelen fulkten türetilmiştir (Râğıb). [3953] Yesbahûn, akıllılar için kullanılan bir cemi kalıbıdır. Aynı zamanda bu cisimler hareketlerinin faili olarak zikredilmiştir. İbn Sina, buradan yola çıkarak onları canlı ve akıllı sayar. Çok daha vahimi, İbn Sina, “namazın mahiyetini keşf” ile ilgili eserinde, tevhid akidesiyle taban tabana zıt şeyler söyler. Ona göre zahiri namaz, faal aklı ile dünyamızı yöneten Ay feleğine yalvarmak, niyaz etmek, beşer dili ile ondan yardım istemekten ibarettir. “Çünkü” der; “Ay feleği, varlığın terbiyecisi ve yaratılmışların yöneticisidir.” Ona göre, namaz kılan kimse, bu dünyanın âfetlerinden korunmak için “ay feleğine” sığınmalıdır. Dahası namaz kılan kişi, aklını “faal akıl” adı verilen Cebrail’in temsil ettiği Ay feleğine kulluk (taabbud) etmelidir.” (el-Keşf ‘an Mâhiyyeti’s-Salât, Câmi’u’l-Bedâi’ içinde, 1. bs., D. K. İlmiyye, Beyrut - 1425/2004, s. 16) Bu ibretlik ifadelerin bir benzerini, İbn Sina’yı tekfir eden Gazzali’nin Mişkât’ın da da görüyoruz. Sorun kıymete kanaat etmeme sorunudur. Vahyin akide için çizdiği sınırlarda durmayıp, spekülatif ve zanni bilgi ile akait oluşturma sorunudur. “Ğayb” ve “şehadet” gibi iki ayak üzerinde duran Kur’an bilgi sisteminin (59:22) “ğayb” adıyla kodladığı imanın konusu olan alan, zanni ve spekülatif bilgiye açılınca, işin gelip duracağı vahim yer burasıdır.  

[*] Kameri gün hesabı güneşin batmasıyla başlar. Bu ayete göre bir günlük hesap, güneşin batmasıyla değil, doğmasıyla başlar ve biter. Bu sebeple ayetlerde ve Peygamberimizin uygulamasında günün ilk namazı öğle namazı, son namazı da sabah namazıdır. Bu durumda orta namaz, akşam namazıdır. Zaten akşam namazı, rekât sayısı itibariyle de ortadır. [*] Gecenin ve gündüzün yörüngeleri konusu ilgili ilim dalının izahına muhtaçtır. Güneşin, ayın, gecenin ve gündüzün yörüngesinden bahsedilip dünyanın yörüngesinden bahsedilmemesi üzerinde de durmak gerekir.  

(16) Gezegenler Güneşin, Güneş Samanyolunun etrafında döner. Aynı şey diğer bütün yıldızlar için de söz konusudur. Fakat iş Samanyolu ile bitmez. Galaksiler de kümeler kurarlar; kümelerden süper kümeler kurulur; onlar da ortak çekim merkezleri etrafında dönerler. Zerreler âleminde de durum aynıdır. Moleküllerin hareket ve titreşimleri, atomların ve atom parçacıklarının hareketleri, kendileri için belirlenmiş olan yörüngelerde, hiç durmaksızın sürüp giden akışlardır. Ve, bütün bu akıl almaz varlıklar, olaylar ve hareketler, bir muhteşem düzen teşkil edecek şekilde planlanmıştır ve gerçekleştirilmektedir.  

3986 Though the sun and the moon both traverse the belt of the Zodiac, and their motions are different, they never catch up each other. When the sun and the moon are on the same side and on a line with the earth there is a solar eclipse, and when on opposite sides in a line, there is a lunar eclipse, but there is no clash. Their Laws are fixed by Allah, and form the subject of study in astronomy. Similarly Night and Day follow each other, but being opposites cannot coincide, a fit emblem of the opposition of Good and Evil, Truth and Falsehood: see also n. 3982 above. 3987 Cf. 21:33 , and n. 2695. How beautifully the rounded courses of the planets and heavenly bodies are described, "swimming" through space, with perfecdy smooth motion! As Shakespeare expresses it, each "in his motion like an angel sings, Still quiring to the young-eyed cherubims!"