Yâsîn Sûresi 39. Ayet Meali

Ay bir ışık kaynağı değildir. Yani Ay’ın kendine özgü bir ışık kaynağı yoktur. Işığını tamamen Güneş’ten alır. (Şems 91/2) Güneş ise Ay’ın sadece bir tarafını aydınlatır ve bu durumda Ay’ın Güneş’e bakan kısmı aydınlık olur. Ay’ın evreleri, Güneş ve Dünya ile ilgili konumuna bağlı olarak değişkenlik gösterir. Ay, Dünya'nın etrafında hareket ederken, Ay'ın yüzeyinin parlak kısmı farklı açılarda görülür. Bunlara ise Ay'ın evreleri denir. Buna göre, Ay’a ait 8 evre bulunmaktadır. Ay'ın evrelerini tamamlaması süresi 29 gün 12 saattir. Ay Dünya gibi sürekli hareket eden bir yapıdadır. Bu bağlamda, Ay’ın üç hareketi bulunur. Kendi etrafında, Güneş’in çevresinde ve Dünya’nın çevresinde döner. Ay’ın Dünya ekseninde dönme hareketi ile kendi etrafında bir turu tamamlaması aynı anda biter. Ay, Dünya'nın etrafındaki bir turunu 27 gün 8 saatte tamamlar. Ay’ın Güneş çevresindeki bir turu ise Dünya ile aynı zaman diliminde tamamlanır. Yani Ay, 365 gün ve 6 saatte Güneş’in etrafındaki bir turun sonuna gelir.  

(2)“Evet kamerin (ayın) takdîri ve tedvîri (vazîfelendirilmesi ve döndürülmesi) ve tedbîr ve tenvîri(aydınlatılması) ve zemîne ve güneşe karşı gāyet dakīk (ince) bir hesabla vaziyetleri, o kadar hayret-fezâ(hayret verici), o derece hârikadır ki, onu öyle tanzîm eden ve takdîr eden bir Kadîr’e (sonsuz kudret sâhibine) hiçbir şey ağır gelmez. ‘Onu öyle yapan, herşeyi yapabilir!’ fikrini, temâşâ eden (seyreden) her bir zîşuûra (şuûr sâhibine) ders verir. Hem öyle bir tarzda güneşi ta‘kīb ediyor ki, bir sâniye kadar yolunu şaşırmıyor, zerre kadar vazîfesinden geri kalmıyor. Dikkatle bakana: سُبْحاَنَ مَنْ تَحَيَّرَ ف۪ي صُنْعِهِ الْعُقُولُ [Akılların, san‘atında hayran kaldığı Zât(olan Allah, her türlü noksanlıktan) münezzehtir] dedirtiyor. Husûsan Mayısın âhirinde (sonunda) olduğu gibi, bazı vakitte ince hilâl şeklinde Süreyyâ (takım yıldızlarının) menziline girdiği vakit, hurma ağacının eğilmiş beyaz bir dalı sûretini ve Süreyyâ bir salkım sûretini gösterdiğinden, o yeşil semâ perdesi arkasında, hayâle nûrânî (nûrlu) büyük bir ağacın vücûdunu (varlığını) tahayyül (hayâl) ettirir. Güyâ o ağaçtan bir dalının bir sivri ucu, o perdeyi delmiş, bir salkımıyla berâber başını çıkarmış, Süreyyâ ve Hilâl olmuş ve sâir yıldızlar da o gaybî(görünmez) ağacın meyveleri olduğunu hayâle telkīn eder. İşte كاَلْعُرْجُونِ الْقَد۪يمِ*[Eski hurma dalı gibi] teşbîhinin (benzetmesinin) letâfetini (güzelliğini), belâğatını (ifâdesindeki hârikalığı) gör!” (Mektûbât, 3. Mektûb, 12)  

(*) Ayın dünya çevresindeki hareketine dünyadan değil de uzayda -yörünge düzlemine dik- başka bir referans noktasından baktığımızda, ayın çizdiği yörüngenin bir "eğri hurma dalına" benzediği tezi de anlamlı ve ilginç… (Kuran ve Mucizeler- Mucizeler.org) Ay, Dünya etrafında kıvrılan, sarılan bir yörüngede hareket eder. Dünya’nın Güneş etrafındaki dolaşımı gerçekleşirken Ay da Dünya’nın etrafında bazen önünde, bazen arkasında olmak üzere sarmal bir yol izler. Böylece Ay, Dünya’nın yörüngesi boyunca kıvrım kıvrım dönerek yol alan bir yörüngeye sahip olur. Tıpkı kıvrılan ve bükülen bir dal gibi… (İst. Kuran Araştırmaları Grubu Mealleri) 34 (Bilim Dili)  

10 Krş. En’âm, 6/96; Furkân, 25/2; Fussilet, 41/12; Yûnus, 10/5 11 “Eğilmiş veya ortadan bükülmüş kuru bir hurma dalı” metaforuyla iki ucunun eğriliğinin birbirine doğru olmasını kuru haliyle de bu şeklin her zaman aynı şekilde olduğunu, yani ayın “hilâl” hâli anlatıldığı gibi, ayın dünya çevresinde dönerken aldığı elips yolun şeklini de gösteriyor.  

Burada ayın yörüngeleri, eski bir hurma dalına benzetilmektedir ki bunda muhteşem bir mesaj ve benzetme vardır. Bu benzetmede çok önemli üç konu yer almaktadır: Eski hurma dalı gün geçtikçe incelir; inceldikçe eğrilir; eğrildikçe de sararır. Ay da aynen öyle. Ay sonuna doğru “hilal hâli”ni alırken gün geçtikçe incelir; inceldikçe eğrilir; eğrildikçe de sararır. Elmalılı’nın dediği gibi, bu durum aynı zamanda ayın dünyanın etrafında kavisli olarak hareket ettiği yörüngenin bir hattını da göstermektedir Benzer bir mesaj için bkz. Yûnus 10:5.  

1 Urcûn: Hurma salkımının eğri dip çöpü demektir. Eskisi, daha ince, eğri ve daha renkli olur. Bu teşbih çok edebidir. Zannedildiği gibi hilalin ilk ve son şeklini göstermekle kalmıyor, Ayın o menzillerde giderken arz etrafında bir ayda kat ettiği yörüngenin şeklini de göstermiş oluyor. Eski denilmekle bu yörünge üzerinde Ayın her menzildeki görüntüsü de resmedilmiş oluyor.  

20 Bu tanımlama, ‘urcûn isminin karşılığıdır -kuruduğunda ve eskidiğinde bir yarım ay gibi incelen ve bükülen hurma salkımı (karş. Lane V, 1997).  

ÙïÑÌèæ ('urcûn): hurma salkımının eğri olan dip tarafına denilir. Bunun eskisi, yani bir önceki yıla âit salkım çöpü daha ince, daha eğri ve daha renkli olur. Bu benzetme, hilâlin ilk ve son biçimini göstermekle kalmıyor; aynı zamanda Ayın yörüngesinden geçerken dünyâ çevresinde bir ay içinde aldığı yolun biçimini de göstermiş oluyor. Ayın yolu, tam dairesel olmayıp bir tarafı konkav (bombeli) bir eğrilik arz etmektedir.  

[*] İki ayette aya nur denmiştir (Yunus 10/5, Nuh 71/16). Nur'a ışık ve ışığı yansıtan anlamları verilebilir. Furkan 25/61'deki ışık yansıtan ay (قَمَرًا مُّنِيرًا) ifadesi o iki ayetteki nur kelimelerinin de bu anlamda olduğunu gösterir. Güneş "ısı ve ışık yayan bir kandil" (Nebe' 78/13) olduğu için ay, ışığını ondan alır. Furkan 25/61, ayda iniş yerlerinin (menâzil) olduğunu ve bununla yılların sayısının ve hesabın bilindiğini ifade eder. Kameri ay, güneşin batmasının ardından batan hilal ile başlar ve biter. Ayın her gün şekil değiştirmesi onu gökyüzündeki takvim gibi yapar. Öyleyse âyetlerdeki iniş yerleri (menâzil), ışığın aya iniş yerleri olur. Yoksa ay, her zaman aynı aydır. Onu bize farklı gösteren ona inen bu ışıklardır.  

(15) Âyet bir yandan, kurumuş hurma dalının hilâle benzer şeklini hayalin önüne getirirken, diğer yandan da, Ayın Dünya etrafındaki hareketinde çizdiği hattı tasvir ediyor. Zira Ay Dünya etrafından dönerken, Dünya da Güneş etrafında hareket etmekte, böylece Ayın çizgisi Dünyanın iki tarafında zikzak halinde gidip gelmektedir ki, bu, aynen kurumuş bir hurma dalının biçimidir.  

3984 The lunar mansions are the 28 divisions of the Zodiac, which are supposed to make the daily course of the moon in the heavens from the time of the new moon to the time when the moon fades away in its "inter-lunar swoon", an expressive phrase coined by the poet Shelley. 3985 ' Urjun; a raceme of dates or of a date palm; or the base or lower part of the raceme. When it becomes old, it becomes yellow, dry, and withered, and curves up like a sickle. Hence the comparison with the sickle-like appearance of the new moon. The moon runs through all its phases, increasing and decreasing, until it disappears, and then reappears as a little thin curve.