Vâkıa Sûresi 9. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 90/19.; bk. en-Nüket ve’l-Uyûn, 5/448.  

2.Sol ashabı (ashabu`l-meş`eme): Kitapları sol taraflarından verilenler yahut hesap esnasında sol tarafta duranlar.  

Bu âyet, “Amel defterleri soldan verilenler var ya, ne mutsuz kimselerdir amel defterleri soldan verilenler!” şeklinde de tercüme edilebilir.  

1- Genellikle “amel defterleri solundan verilenler” veya “solun ashabı,” “solun taraftarları” şeklinde anlam verilen Ashabı meş'eme; Arapçada bir deyim olup; zillet içerisinde, aşağılık, değersiz, onursuz kimseler için kullanılmaktadır.  

(*) ’’Ashâb-ı meş’eme’’ deyimi ise; yaptığı kötülükler yüzünden bahtı iyi olmayan, bereketli, mutlu ve mesut olmayanlar manasındadır. Bunlar amel defterlerini/ sicil dosyalarını sol taraftan alanlardır. والميمنة من اليمن مقابل الشؤم، فأصحاب الميمنة أصحاب السعادة واليمن مقابل أصحاب المشأمة أصحاب الشقاء والشؤم (الميزان في تفسير القرآن) وقال ابن جريج : أصحاب الميمنة هم أهل الحسنات ، وأصحاب المشأمة هم أهل السيئات . وقال الحسن والربيع : أصحاب الميمنة الميامين على أنفسهم بالأعمال الصالحة ، وأصحاب المشأمة المشائيم على أنفسهم بالأعمال السيئة القبيحة (تفسير القرطبي  

[7] Veya defter-i amelleri sol ellerine verilenlerdir.  

2 “Meş’eme” de meymenenin zıddıdır. Amel defterini soldan alanlar için söylenen bir mecazdır. Eğrilik ve kötülüğü ifade eder. Keza kuşların sol tarafa uçmaları da eski Arap inanışında uğursuzluk addedilirdi. Bu anlamda mecaz olmuştur.  

“Sağın halkı” ifadesi, İsrâ 17:71, Hâkka 69:19 ve İnşikâk 84:7’de belirtildiği gibi mahşerde amel defteri kendisine sağdan verilecek iyi kişiler, dünyada verdikleri kulluk yeminine sadık kalanlardır; “solun halkı” ise Hâkka 69:25 ve İnşikâk 84:10’da verilen bilgiler gereği bu defterin kendilerine sol ve arka taraftan verilecek kötü kişileri tanımladığı bilinmektedir.  

1 Meş’eme: Kötülük yeri, sol kol yahut sağın zıddı olan ve uğursuzluk manalarına gelir. Eshab’ül-meş’eme de sol tarafta, alçak mevkide olan, değersiz, kendilerine ve yakınlarına kötülüğü dokunan uğursuzlar demektir.  

3 Lafzen, “soldakilerden” [yahut “soldaki insanlardan”]: meymenet ifadesinin “doğruyu bulmuş olanlar” manasında mecaz olarak kullanılması gibi meş’emet terimi de “kötülüğe batmayı” (mesela, 90:19’da) göstermek için kullanılır. Bu her iki mecazın kökeni, gelecekteki bazı olayların, kuşların belli dönemlerdeki uçuş yönlerine bakılarak tahmin edilebileceği inancına dayanır: eğer sağ yöne doğru uçmuşlarsa uğurlu gelecek, uçuş sola doğru ise tersi. Bu eski inanış zamanla dilin kullanımına yansımış, böylece “sağ” ve “sol” kavramları, az veya çok “uğurlu” veya “uğursuz” ile eş anlamlı hale gelmiştir. Kur’an’ın deyimsel kullanımında bu iki kavram, sırasıyla, “doğruluk/dürüstlük” ve “eğrilik/kötülük”e dönüşmüştür.  

(2) Defterleri soldan verilenler.