Tevbe Sûresi 71. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 3/104; Tefsîru Ebüssuûd, 4/82-84.  

Burada kadın olsun, erkek olsun dostluk ve yardım konusunda müminlerle ilgili bir gerçek ortaya konuyor. Müşrikler ve münafıklar birbirlerinin dostu ve yardımcısı ise mü’min olan kadın ve erkeklerin de dost olmaktan ve birbirlerine yardım etmekten başka çareleri yoktur. İnananlar arasındaki dostluk ve yardımlaşma, öncelikli olarak iyiliği hayata geçirme ve kötülüğü bertaraf etme alanında görülmelidir. İşte tam bu noktada inananlar tek vücut gibi olmalıdır. Burada bir anlamda gerçek mü’minin özellikleri sıralanıyor: Öncelikle mü’min, mü ‘minin dostu ve kardeşi olmalıdır. (Hucurat 49/10). İyiliğin yayılması ve egemen olması için gayret göstermeli, kötülüklerin ortadan kaldırılması ve engellenmesi için mücadele vermelidir. Kendisine hayat hakkı veren ve yaşamını sürdürebilmesi için hesapsız nimetler bahşeden Yüce Yaratıcısıyla belli zamanlarda mutlaka bir araya gelerek hasbıhal etmelidir yani namazını kılmalıdır. Allah’ın kendisine lütfettiği nimetleri ihtiyaç sahipleriyle paylaşırken cömert olmalıdır, zekâtı ve infakı ihmal etmemelidir. Allah’a ve elçisine kayıtsız şartsız, sorgusuz sualsiz teslim olmalı ve itaatte asla kusur etmemelidir.  

 İctimaî şuur, fertlerin dinî ve ahlâkî kusurları ve kötülükleri karşısında da duyarlı olmak zorundadır. Nitekim, 71. âyette, kadın olsun erkek olsun müminlerin, birbirlerine iyiliği emredip kötülükten alıkoymalarının, aralarındaki velayet bağı ve kardeşliğin zaruri bir sonucu olduğuna işaret edilmiştir. Bu görev ve yetki cinsiyet farkı gözetmeden İslâm toplumunun bütün fertlerine verilmiştir.  

1- Koruyucu, yardımcı, gözeten, destekleyici, yandaş. 2- İyiliği. 3- Kötülükten. 4- Çevirilerde ayette ki salat sözcüğüne namaz anlamı verilmektedir. Oysaki burada ki salat namaz değildir: ibadete layık yegâne ilah olarak Allah'a inanmak; kulluğu, Allah'a yönelmeyi, dua ve ibadeti şirkten arındırılmış bir bilinçle ve arınmış, temizlenmiş bir benlikle yapmak; yardımlaşmayı, destek olmayı canlı ve diri tutmak demektir. Salat, sözcük olarak namazın yanı sıra Allah'a yönelmek, ibadet, dua, rahmet, destek, dayanışma, yardımlaşma, yakından ilgilenme ve din gibi anlamlara gelmektedir.  

(*) İctimaî şuur, fertlerin dinî ve ahlâkî kusurları ve kötülükleri karşısında da duyarlı olmak zorundadır. Nitekim 71. âyette, kadın olsun erkek olsun mü’minlerin hem yönetim ve idarecilik konusunda hem de birbirlerine iyiliği emredip kötülükten alıkoymaları konusunda ayırım yapılmaksızın, aralarındaki velayet bağı ve kardeşliğin zaruri bir sonucu olduğuna işaret edilmiştir. Bu görev ve yetki (yani yöneticilik, idarecilik, temsil hakkı, iyi şeyleri emretme ve kötü şeylerden sakındırma, toplumu yönlendirme, kanunları uygulama, devleti yönetme vs. gibi toplumu ilgilendiren her konuda) cinsiyet farkı gözetmeden İslâm toplumunun bütün fertlerine verilmiştir. Çünkü ayette ‘’Mü’min erkeklerle mümin kadınlar da birbirlerinin velileridir (vekil, yönetici, idareci, temsilci vs.). Zira Arapçada velinin anlamı dost değildir. Zira Arapçada veli, çoğulu evliya ifadesinin karşılığı, “velâyet”; idarî, siyasî ve hukukî velâyettir [korunma, gözetilme ve yönetilmedir]. Çünkü Arapçada dost ifadesinin karşılığı veli değil (خليل) ’’halil’’dir. Mesela: Furkan süresi 28. Âyette de’ ياويلتي لم اتخذ فلاانا خليلا ’(O gün, zalim kimse), yazıklar olsun bana, keşke falanı dost edinmeseydim!” diyecektir. Ve yine Bakara-254.ayette ((يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْنَاكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لَا بَيْعٌ فِيهِ وَلَا خُلَّةٌ وَلَا شَفَاعَةٌ ‘’Ey iman etmiş olanlar! Hiçbir alışverişin, hiçbir dostluğun ve hiçbir şefaatin olmadığı kıyamet günü gelmeden önce, size rızık olarak verdiklerimizden Allah yolunda harcayın. İnkâr edenler ise zalimlerin ta kendileridir.’’ deniliyor. İşte bütün bu ayetlerde dost için (خليل)’’halil,’’dostluk için’’hullet’’ifadeleri kullanılmıştır. Veli konusunda aşağıdaki tefsir metinlerine bakılabilir. Ayrıca "İşlerini bir kadına bırakan topluluk felah bulamaz." (Buhârî, Meğâzî, 82, Fiten, 18; Tirmizî…) şeklindeki rivayet ise uydurma veya zayıf ve metrük olduğundan dini bir delil ve hüccet olamaz: Çünkü, 1. Bunun ilk ravisi olan Ebu Bekre es-Sekafî yalan şahitlik ve yaptığı kazf iftirası yüzünden Hz. Ömer tarafından kazf cezasına çarptırılmış biridir ve bundan tövbe de etmemiştir. Bu yüzden Kur’an’ın hükmü gereği (Nûr suresi-4) bunun şahitliği hiç kabul edilmemiştir. Peki şahitliği kabul edilmeyenin rivayetleri nasıl kabul edilebilir? 2. Diğer ikinci ravi olan İbn Cebele ise hem yalancılıkla itham edilmiş hem de hadisleri metrük olarak görülmüştür. Bu nedenle bu rivayet sahih değildir. 3. Şayet sahih olarak kabul etsek bile bu rivayetin mesajı genel olmadığından ve Kisra’ının öldürülmesinden sonra yönetimi devralan kızının durumu ve o günkü İran toplumu için söylendiğinden, bu rivayet dini bir hüccet ve delil sayılamaz… Sonuç olarak, Kur’an’a göre velayet yani toplumu ve devleti yönetme görev ve sorumluluğu her iki cinse de/erkek ve kadına/aynen verilmektedir. Bunun tersini söyleyen veya yönetimde cinsiyet ayrımı yapan tüm rivayetler, içtihatlar ve yorumlar yanlış ve uydurma olup Kur’an’a aykırıdırlar. ‘’veli’’ konusuna bkz: ويطلق الولي بمعنى من يتولى الأمر، ومن يكون صاحب الولاية (زهرة التفاسير) أَوْلِيَاءَ – اي أولياء أمورهم وشؤنهم الدنية والدنيوية -ويحتمل قوله: {وَٱلْمُؤْمِنُونَ وَٱلْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَآءُ بَعْضٍ}: على الأمر، (تأويلات أهل السنة - الماتريدي) والولي يطلق على كل من ولي أمراً أو قام به...،(ولي - ويكيبيديا) الولي: (مصطلحات) بفتح الواو وكسر اللام جمع أولياء ، كل من ولي أمرا أو قام به . ذكرا كان أو أنثى ) تعريف و معنى ولي في معجم المعاني الجامع ) إذا أخذنا الآية الكريمة «بعضهم أولياء بعض» بمعنى الولاية فمعنى ذلك أنَّ كل مؤمن (أي سواء كان ذكورا أو أنثي) يتمتع بالولاية على المؤمن الآخر. فلكي يتمكن المؤمنون من الأمر والنهي فيما بينهم لابد أن يتمتعوا بمبرر قانوني وسلطة قانونية، والله تعالى هو ولي الجميع ويجعل ولاية وقدرة قانونية للمؤمنين بعضهم على بعض ليتيسر لهم الإشراف والتدخل في أعمال بعضهم البعض، فيقومون بالأمر والنهي كما ينبغي (بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ - شبكة فجر الثقافية) والولاية: تولي الأمر، وحقيقته:الولاية تولي الأمر. (التفسير الاشتقاقي لجذر الكلمة "ولي" - تفسير و معنى كلمة أولياء - أَوْلِيَاء من سورة التوبة آية رقم-71). قال الله تعالى في سورة التوبة الآية 71 وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ الخ (الولاية العامة)، الرجال المؤمنون والنساء المؤمنات سواء في الولاية (الولاية بين المؤمنين المرأة في الولاية والقيادة : وفند الباحث الاسلامي الرمح صحة الحديث، الذي رواه أَبِو بَكْرَةَ بأنه "(لَنْ يُفْلِحَ قَوْمٌ وَلَّوْا أَمْرَهُمْ امْرَأَة ) وينص الحديث: (لَقَدْ نَفَعَنِي اللَّهُ بِكَلِمَةٍ سَمِعْتُهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيَّامَ الْجَمَلِ بَعْدَ مَا كِدْتُ أَنْ أَلْحَقَ بِأَصْحَابِ الْجَمَلِ فَأُقَاتِلَ مَعَهُمْ . قَالَ : لَمَّا بَلَغَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ أَهْلَ فَارِسَ قَدْ مَلَّكُوا عَلَيْهِمْ بِنْتَ كِسْرَى قَالَ: لَنْ يُفْلِحَ قَوْمٌ وَلَّوْا أَمْرَهُمْ امْرَأَةً )رواه البخاري (4425)، ورواه النسائي في "السنن) ويقدم الرمح البرهان على كلامه بدور السيدة عائشة في موقعة الجمل: "السيدة عائشة قادت جيش المسلمين في موقعة الجمل، ولوكانت رواية (لَنْ يُفْلِحَ قَوْمٌ وَلَّوْا أَمْرَهُمْ امْرَأَة ) صحيحاً لما مشوا خلفها". واستشهد الرمح بالآية القرآنية رقم 71 من سورة التوبة "المؤمنون والمؤمنات بعضهم أولياء بعض" مستدلاً من خلالها على أن المرأة قد تكون في الولاية والقيادة، وأن الولاية لدى المرأة والرجل تنبع من حسن القيادة والتدبير والحكمة، بحسب قوله.يرفض الرمح طرح قضية الأفضلية بين النساء والرجال بقوله "الرجل والمرأة يكملان بعضهما"، واستشهد بعبارات من القرآن مثل "المؤمنون والمؤمنات والمسلمون والمسلمات"، مؤكداً أن واو العطف هنا تسمى لغة المساواة بالحكم وليس أن المرأة ملحقة بالرجل(أحاديث دينية ضعيفة تخص النساء لا تصدقوها) هناك من يدَّعي حرمة تولي المرأة المناصب القيادية عامة ومنصب القضاء خاصة مستدلًا بحديث: «لَنْ يُفْلِحَ قَوْمٌ وَلَّوْا أَمْرَهُمُ امْرَأَةً»، فما مدى صحة هذا الكلام؟ الجواب : هذه الدعوى باطلة، والاستدلال عليها بالحديث المذكور غير صحيح؛ لأن الحديث ورد في واقعة معينة ولم يردْ على سبيل العموم، وإنما كان دليلًا وعلامةً على استجابة دعاء النبي صلى الله عليه وآله وسلم على كسرى ومُلْكِه، فلا يستقيم في العقل حملُه على وجه العموم، ولا يُعَدُّ إخبارًا عامًّا منه صلى الله عليه وآله وسلم بأن كل قوم يُوَلُّون امرأةً عليهم أنهم لا يُفلحون، وإلا لكان ذلك مخالفًا في بعض الأحيان للواقع.( بيان المراد من حديث: «لن يفلح قوم ولوا أمرهم امرأة» - الفتاوى - المفتي : الأستاذ الدكتور / شوقي إبراهيم علام)ً" ما مدى صحته؟ هو موجود في صحيح البخاري, لكن الحديث لم يرو إلا عن أبي بكر الثقفي بعد انهزام السيدة عائشة -رضي الله عنها- في وقعة الجمل. وأبو بكر قد جلد بسبب شهادة قد أدلى بها.فكيف يؤخذ بالحديث وهو ليس متواترا، وراوي الحديث قد أقيم عليه حد من الحدود؟؟فائدة: هذا الحديث رواه الطبراني في الأوسط من طريق عبد الرحمن بن عمرو بن جبلة، قال: أخبرنا أبو عوانة، قال: أخبرنا سماك بن حرب، عن جابر بن سمرة قال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول:«لن يفلح قوم يملك أمرهم امرأة» ثم قال: لا يروى هذا الحديث (عن جابر بن سمرة إلا بهذا الإسناد، تفرد به: عبد الرحمن بن عمرو بن جبلة ولكن ابن جبلة هذا متهم بالكذب قَالَ الدَّارَقُطْنِيّ هو مَتْرُوك يضع الحَدِيث برهان الدين الحلبي - الكشف الحثيث عمن رمي بوضع الحديث) وقصة عمر مشهورة في جلده أبا بكرة ونافعا، وشبل بن معبد، لشهادتهم على المغيرة بالزنى، ثم استتابهم، فأبى أبو بكرة أن يتوب، وتاب الآخران الخ (أبو بكرة الثقفي – ويكيبيديا) الصحابي ابو بكرة فاسق بنص القران الكريم.كان ممن جلدهم عمر في قذف المغيرة بن شعبة و أجمع أهل العلم أنه أبى التوبة من القذف .وقد قال الله (والذين يرمون المحصنات ثم لم يأتوا بأربعة شهداء فاجلدوهم ثمانين جلدة ولا تقبلوا لهم شهادة أبدا وأولئك هم الفاسقون ) المرجع (سير أعلام النبلاء - الذهبي - ج 3 - ص 5- 10)  

Benzer mesajlar: Mâide 5:55-56; Enfâl 8:72.,Benzer mesajlar: Âl-i İmrân 3:104, 110; Mâide 5:79; A‘râf 7:164, 199; Hûd 11:116.  

1 Kâfirlerin, müşriklerin, kendilerine kitap verilenlerin ve münâfıkların yaptıklarının tam tersini, yani Allah’ın ve Peygamberinin emrettiklerini, eksiksiz yerine getirirler.  

99 Yahut: “birbirlerinin koruyucusu [veya “hâmîsi ve koruyucusu]durlar.” Bununla birlikte, burada müminler, 67. ayette “aynı türden/aynı yapıda” olduklarından söz edilen münafıklara tezat olarak konduklarına göre, velî (çoğulu evliyâ’) teriminin, “birbirine dost, yakın” sözcükleriyle ifade edilebilecek birincil anlamıyla aktarılması daha yerinde olacaktır.  

[1486] Bu âyet, 67. âyette nitelenen ikiyüzlü tipin tam zıddı olan samimi mü’mini tanımlar. Kur’an’da çok sık dile getirilen bir vecibe olan el-emr bi’l-ma‘ruf ve’n-nehy ‘ani’l-münker, adı geçen âyette ikiyüzlülerin en tipik özelliği olarak tam ters bir işleve bürünmüş olarak karşımıza çıkar. İnananın namaz ve zekâtla ilgili tavrı ise, yine ikiyüzlülerin özellikleriyle ilgili 54. âyetin mukabilidir. Bu nedenledir ki, tercümedeki “içtenlikle” ve “seve seve” sıfatları zorunlu hâle gelmiştir. [1487] ‘Azîzun Hakîm: Âyet sonlarında sık sık karşılaştığımız Allah’la ilgili bu tür sıfatlar, kanaatimizce, Kur’an’ın diğer tüm tekrarlarında olduğu gibi, “nakarat” işlevi gören mücerret bir tekrar değildirler. Sonunda geldiği âyetin içeriğine, pasajın konusuna, özetle bağlamına göre nitelik ve/veya işlev kazanırlar. Böyle gördüğümüz içindir ki her ‘Azîzun Hakîm’i ‘nakarât’ saymayarak standart bir kalıpla çevirmedik. Bu ilkemizi bağlamın anlamı farklılaştırdığı diğer esma ve birbirinin aynı lafza sahip ibarelerde de uyguladık. Zira bir metnin mânasını oluşturmada bağlam da lafız kadar önemlidir. Bu âyet ve âyetin ait olduğu ve konusunu mü’min ve münafığın niteliklerinin oluşturduğu bu pasaj bağlamında Allah’ın izzet ve yüceliğine delâlet eden Azizun sıfatı, hemen öncesinde gelen inananlara rahmette yüce oluşuyla ilgilidir. Hâkimun sıfatı ise, bir duruş ve davranış biçimi olarak ikiyüzlülüğün insan için neden, nasıl, niçin mümkün olabildiği gibi sorularla tüketilemeyecek olan akıl sır ermez hikmete bir atıftır. Hemen söylemeliyiz ki, Kur’an’ın tam 47 yerinde birlikte gelen bu iki sıfat, yine Kur’an’ın hiçbir yerinde Hâkimun Aziz biçiminde gelmez. Bizce bu, yalnızca ses uyumu gerekçesiyle açıklanamayacak bir durumdur ve ikisi arasındaki kopmaz mâna bağına delâlet eder. Öncelik ve sonralığı anlamı doğrudan etkilemekte, birlikte geldikleri tüm yerlerde birbirlerinin anlamını tayin ve tesbit etmektedirler. Anlam verirken de hem bu iki sıfat arasındaki iç irtibat hem de bu sıfatların sonunda geldiği âyetin ve onun bağlı olduğu pasajın konusuyla anlam ilişkisini ele veren dış irtibat göz önünde bulundurulmalıdır. İç irtibata gerekçe olarak her yerde Azizun Hâkîm sıralamasıyla geldiğini göstermiştik. Dış irtibatın gerekçesini ise metin bize sunmaktadır. Bu, kimi zaman yukarıdaki iki örnekte olduğu gibi inne edatı, kimi zaman da “hâl karineleri”ni kapsayan bağlamdır. Öte yandan, tüm ilâhî esma, taşıdığı mânanın “en”lerini ifade eder. Belirsiz formda geliyorsa (‘Azîzun, Hakîmun gibi) “en akıl-sır ermez”, “en tarifsiz ve eşsiz”, “en sınırsız ve limitsiz” izzet ve hikmet’i ifade eder. Belirli formda geliyorsa (el-‘Azîz, el-Hakîm gibi) “mutlak-mükemmel” ve “sonsuzluk-tamlık” ifade eder. Bu üslubun sebebi yalnızca tüm noksan sıfatlardan münezzeh, tüm kemâl sıfatlarıyla muttasıf bir Allah inancını inşâ etmek için değildir. Bununla beraber bu üslub, insan tasavvurumuzu da inşâ etmeyi amaçlar. Buna göre hiç bir insan, hiç bir alanda, mutlaklık ve mükemmellik, sonsuzluk ve sınırsızlıkla nitelendirilemez. Zira bu nitelemeler yalnızca Allah’a mahsustur.  

[*] Münker: Kur'an'a uymayan. Bakınız Al-i İmran 3/104 ve dipnotu