Tevbe Sûresi 62. Ayet Meali

[177] Münafıkların özellikleri hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, VIII, 251-262; I, 208-235; IV, 470-473; XIX, 37-43; XIX, 299-314.  

Bu cümle şöyle de tercüme edilebilir: “Mümin iseler Allah’ı ve Elçisini yani onu (Allah’ı) razı etmeleri daha doğrudur (önceliklidir).” Buradaki [yurdûhu] ifadesindeki [hu] zamiri, Elçinin razı edilmesinin aslında Yüce Allah’ın razı edilmesi olduğunu gösterir. Benzer bir kullanım için bkz. Enfâl 8:24.  

1 Yani sizi değil, Allah ve Peygamberini râzı edecek işler yapsınlar.  

88 Lafzen, “Oysa, onların hoşnutluğunu aramalarına en layık olan Allah ve O’nun Elçisi’dir”. Çoğu müfessirin (ve en özlü bir biçimde de Menâr X, 607 vd.’da Reşid Rıza’nın) belirttiği gibi yukarıdaki ifade Allah ile O’nun Rasûlü arasında asla bir eşdeğerlik ya da yanyanalık dile getirmez. En-yurzûhu (“O’nun hoşnutluğunu aramaları”) cümleciğinde, (humâ) değil de (hû) yani, üçüncü tekil şahıs zamiri kullanılması da bunu göstermektedir. Bununla, Kur’an’a has, başka dile kolay çevrilemez kısa ve özlü bir ifade tarzı içinde, insanın bütün çabalarında güdülmeye değer en yüce amacın Allah’ın hoşnutluğunu elde etmek olduğu ve inanmış kimsenin Hz. Peygamber’in rehberliğine bağlanmasının da ancak o’nun Allah’ın mesajını ulaştıran kişi olmasından ileri geldiği anlatılmak istenmiştir. Bu konuda karş. “Rasûle uyan, böyle yapmakla Allah’a uymuş olur” (4:80) yahut, “[Ey Peygamber] de ki: “Eğer Allah’ı seviyorsanız bana uyun, [böyle yaparsanız] Allah da sizi sevecektir” (3:31).  

[1473] Bu cümlede, Kur’an vahyinin “tevhid” akidesi üzerine nasıl titrediği açıkça görülmektedir. Vallahu ve rasuluhu ehakku en-yurdûhu ibaresi, tıpkı Allah için kullanılan “o-ben-biz” zamirlerinde olduğu gibi, dil mantığını altüst etmiştir. Allah ve Elçisi’ne raci olan yurdûhu’da, humâ (ikisi) değil de hû (o) zamirinin kullanılmış olması manidardır. Metnin hassasiyetini ve vurgusunu çeviriye yansıtma çabamız, bu cümlenin anlamını böyle bir formla taşımaya bizi mecbur bıraktı. Fakat bütün gayretimize rağmen bunu tam başardığımız söylenemez. Kur’an’ın bu hassasiyetinin, kendisine yönelik sıradan hitaplarda da dikkate alınmasını öğütleyen Allah Rasûlü, Allah’la kendisini tesniye zamiri (humâ) içerisinde birlikte kullanan birini, yanlış bir çağrışıma neden olur kaygısıyla “Sen ne kötü hatipsin!” diye uyarmıştı. Burada ifade edilen, Allah’ı razı etmenin nihaî amaç olduğu, bu nihaî amacın gerçekleşmesinde Allah’ın Elçisi’nin payını da unutmamak gerektiği hakikatidir (Krş: 19:65 ve 8:24).  

[1] Münâfıklardan bir kaç kişi Rasûl-ü Ekrem hakkında söyleşiyorlar ve eğer Muhammed'in sözi hak ise biz eşekden aşağıyız diyorlardı. Orada ensârdan "'Âmir bin Kays" nâmında bir zât vardı: "Evet siz eşekden aşağısınız. Çünki Muhammed sâdıkdır" didi ve gelüb bunı Rasûlullah efendimize haber virdi. Fahr-i Kâinât o münâfıkları celb ile sordukda böyle bir şey söylemediklerine yemîn itdiler. Bu âyet-i kerîme nâzil olarak "'Âmir bin Kays" tasdîk buyuruldı.