Tevbe Sûresi 40. Ayet Meali

İki kişinin biri Hz. Muhammed (s.a.a), öbürü de onunla berâber göçen Ebu-Bekr'dir.  

40.Buhari`nin çeşitli rivayetlerinden bu ayeti kerimenin Resulullah (a.s.) ile Hz. Ebu Bekir (r.a.) hakkında indirildiği anlaşılmaktadır. Resulullah (a.s.) ile Ebu Bekir (r.a.) Medine`ye hicret için Mekke`den birlikte çıkmış ve yolda kendilerini izleyen müşriklerin kötülüklerinden korunmak için Sevr mağarasına sığınmışlardı. Bu konuda Buhari, Ebu Bekir (r.a.)`in şöyle söylediğini rivayet etmiştir: "Mağarada Resulullah (a.s.) ile birlikteydim. Müşriklerin tıkırtılarını duyunca Resulullah (a.s.)`a: "Ey Resulullah (a.s.)! İçlerinden biri ayağını kaldırsa bizi görür" dedim. Resulullah (a.s.) da: "Üçüncüleri Allah olan iki kişi hakkında sen ne düşünüyorsun!" diye buyurdu.  

(*) Hz. Peygamberle Hz. Ebubekir.  

[172] Hz. Peygamber ve mağara arkadaşı, sekîne ve kelime hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, VIII, 209-211.  

Bu ayet, Hz. Peygamber’in, M.S. 622 yılında Hz. Ebû Bekir’le birlikte Mekke’den Medine’ye hicretini anlatıyor. Ayette geçen; “İkinin ikincisi” ifadesi bir hiyerarşiyi îma etmiyor, iki kişiden birini anlatıyor. Yani Hz. Peygamberi işaret ediyor.  

[1] Muhammed ’aleyhisselam ile Ebû Bekir radiy(A)llâhu ’anh.  

 Hicret esnasında müşrikler tarafından ısrarla takip edilen Hz. Peygamber (s.a.) ve Hz. Ebu Bekir (r.a.) bir ara Sevr mağarasına sığınmışlardı. Müşriklerin ayak seslerini duyuyorlardı. Hz. Ebu Bekir (r.a.) korkmuştu. Rivayete göre müşrikler, mağaranın girişindeki örümcek ağı ve güvercin yuvasını görünce, içeride kimse yoktur, diye bırakıp gittiler.  

1- Mekke'den. 2- Ayette açıkça “onu, sizin görmediğiniz güçlerle desteklemişti” denmektedir, dolayısı ile “örümceklerin mağara kapısına ağ ördüğü, güvercinlerin de yuva yaptıkları” şeklindeki anlatı uydurmadır.  

(3)“O zâtın (asm) evvel ve âhir bütün ahvâl (hâlleri) ve harekâtı nazar-ı dikkatten geçirilirse, her bir hareketi, her bir hâli hârikulâde değilse de onun sıdkına (doğruluğuna) delâlet eder. Ez-cümle: Ğâr(mağara) mes’elesinde, Ebû Bekri’s-Sıddîk ile berâber halâs ve kurtuluş ümîdi tamâmıyla kesildiği bir anda: لَاتَخَفْ اِنَّ اللّٰهَ مَعَناَ ‘Korkma, Allah bizimle berâberdir!’ diye Ebû Bekri’s-Sıddîk’a verdiği tesellî, hem tavk-ı beşer fevkınde (insanların tâkatinin üzerinde) bir ciddiyetle ve bir metânetle (sağlamlıkla) ve bir şecâatle (kahramanlıkla), hem havfsız (korkusuz) ve tereddüdsüz gösterdiği vaziyet, elbette sıdkının(doğruluğunun) ve nokta-i istinâdı (dayanma noktası) olan Hâlık’ına (yaratıcısına) i‘timâdının güneş gibi parlak bir bürhânıdır (delîlidir). (...) O zâtın (asm) ahvâl ve harekâtı birer birer, yani tek tek onun (asm)sıdkını ve hakkāniyetini (haklılığını) gösterirse, hey’et-i mecmûası (hep birlikte), onun sıdk-ı nübüvvetine(peygamberliğinin doğruluğuna) öyle kuvvetli bir delîl olur ki, şeytanları bile tasdîke mecbûr eder.” (İşârâtü’l-İ‘câz, 155)(4)“Evet söz odur ve ona derler: Hak olup, Hakk’tan gelip, hak diyen ve hakīkati gösteren ve nûrânî hikmeti neşreden odur.” (Sözler, 7. Söz, 19-20)  

(*) Burada, inkârcıların Hz. Peygamberi (s.a.) öldürmeye karar verdikleri ve tam öldürecekleri gece Hz. Peygamber’in Mekke’den Medine’ye hicret için yola çıktığı zamana değinilmektedir. O zamana dek Müslümanların çoğu ikişer üçer Medine’ye hicret etmiş ve Mekke’de sadece birkaç çaresiz Müslüman ile gönüllerinde nifak bulunan ve emin olmayan bazı Müslüman geçinen kimseler kalmıştı. Bu sebepten dolayı Hz. Peygamber kendisini takip edeceklerini bildiği için yanına Hz. Ebu Bekir’i aldı. Medine’ye giden kuzey yolunu takip etmek yerine güneye doğru yol aldı ve üç gün boyunca “Sevr” mağarasında kaldı. O sırada kana susamış düşmanlar tüm Mekke çevresinde onu aramışlar ve bazıları onun saklandığı mağaranın ağzına kadar gelmişlerdi. Bu kritik durumda Ebu Bekir onların mağaraya girip kendilerini göreceklerinden korkarak heyecanlanmıştı. Fakat Hz. Peygamber sükûnetini korumuş ve ona, “Üzülme, Allah bizimle beraberdir” diyerek teselli vermişti. (K. Çelik Meali Tevbe-40. Ayet Açıklaması) … Ayette geçen; “ikincisi” ifadesi bir hiyerarşiyi îma etmiyor, iki kişiden birini anlatıyor. Yani Hz. Peygamberi işaret ediyor. (C. Külünkoğlu Meali Tevbe- 40. Ayet Açıklaması) Ayette açıkça “onu, sizin görmediğiniz güçlerle desteklemişti” denmektedir, dolayısı ile “örümceklerin mağara kapısına ağ ördüğü, güvercinlerin de yuva yaptıkları” şeklindeki anlatı uydurmadır. (E. Aktaş Tevbe-40. Ayet Açıklaması) Örümcek ve güvercin olayının uydurma olduğuna dair bir bilgi aşağıdadır. أورد الشيخ الألباني -رحمه الله - في السلسلة الضعيفة (3/ 337) حديثًا عزاه إلى مسند الفردوس للديلمي وهو: "جزى الله عَزَّ وَجَلَ العنكبوت عنا خيرًا فإنها نسجت علي وعليك يا أبا بكر في الغار، حتى لم يرنا المشركون، ولم يصلوا إلينا"، وقال - رحمه الله - عن الحديث: منكر، ثم ختم كلامه بقوله: "واعلم أنه لا يصح حديث في عنكبوت الغار والحمامتين على كثرة ما يُذكر ذلك في بعض الكتب والمحاضرات - وسئل شيخ الإِسلام -رحمه الله - عن هذا الحديث فقال: "هذا حديث باطل كذب". (الفتاوى 18/ 124) - قال الشيخ ابن عثيمين -رحمه الله- معلقًا على قول أبي بكر الصديق رضي الله عنه: (لو أن أحدهم نظر تحت قدميه لأبصرنا): "وفيه دليل على أن قصة نسج العنكبوت غير صحيحة، فما يوجد في بعض التواريخ أن العنكبوت نسجت على باب الغار، وأنه نبت فيه شجرة، وأنه كان على غصنها حمامة .. كل هذا لا صحة له؛ لأن الذي منع المشركين من رؤية النبي - صلى الله عليه وسلم - وصاحبه أبي بكر رضي الله عنه ليست أمورًا حسية تكون لهما ولغيرهما بل هي أمور معنوية وآية من آيات الله عز وجل - وقال في موضع آخر: "واعلم أنه لا يصح حديث في عنكبوت الغار والحمامتين (9) سلسلة الأحاديث الضعيفة (3/ 339).) (قصة العنكبوت والحمامتين في الغار - أغاليط تاريخية| قصة الإسلام )  

[5] Yani bir tek arkadaşı varken.[6] Tevhit veya islâma dâvet.  

14 Arkadaşı Hz. Ebu Bekir kastedilmektedir.  

(Burada, kâfirlerin Hz. Peygamber’i (s.a.a) öldürmeye karar verdikleri ve tam öldürecekleri gece Hz. Peygamber’in (s.a.a) Mekke’den Medine’ye hicret için yola çıktığı zamana değinilmektedir. O zamana dek Müslümanların çoğu ikişer üçer Medine’ye hicret etmiş ve Mekke’de sadece bir kaç çaresiz Müslüman ile kalplerinde nifak bulunan ve emin olmayan bazı Müslüman geçinen kimseler kalmıştı. Bu sebepten dolayı Hz. Peygamber (s.a.a) kendisini takip edeceklerini bildiği için yanına Hz. Ebu Bekir’i aldı. Medine’ye giden kuzey yolunu takip etmek yerine güneye doğru yol aldı ve üç gün boyunca “Sevr” mağarasında kaldı. O sırada kana susamış düşmanlar tüm Mekke çevresinde onu aramışlar ve bazıları onun saklandığı mağaranın ağzına kadar gelmişlerdi. Bu kritik durumda Ebu Bekir onların mağaraya girip kendilerini göreceklerinden korkarak heyecanlanmıştı. Fakat Hz. Peygamber (s.a.a) sükûnetini korumuş ve ona, “Üzülme, Allah bizimle beraberdir” diyerek teselli vermişti.)  

Surenin 38. ayetinden itibaren sonuna kadarki bölüm çok büyük oranda Tebük Gazvesi ile ilişkilidir. Tebük Gazvesi’nin bir saldırı olmadığı ve hristiyanların müslümanlara saldırı hazırlığına karşılık düzenlendiğinin tarihi bir gerçeklik olduğunu ifade etmektedir.,Peygamberlerin teslimiyetini içeren benzer mesajlar: Şu‘arâ 26:62; ‘Ankebût 29:26; Sâffât 37:99.,Benzer mesajlar: Tevbe 9:26; Ahzâb 33:9 En yüce söz en yücenin sözüdür ki o da Yüce Allah’ın kelamı olan Kur’an’dır. Demek ki sesi değil, sözü yükseltmek gerekir.  

1 Bu mağara; Mekke’ye bir saat mesafedeki Sevr Dağının tepesinde bulunan ve “Sevr Mağarası” diye bilinen bir mağaradır. 2 Yani Hz. Peygamber (s.a.v).3 O arkadaşı; Hz. Ebû Bekir (r.a) idi. Rivâyetlere göre; müşrikler, izleri takip ederek gelip mağaranın üzerine çıkmışlardı. Bu esnada Ebû Bekir (r.a) mahzun olmuş ve “Eğer kapıdakilerden biri ayağının ucuna baksa bizim ayaklarının altında olduğumuzu görecek!” demişti. Rasûlullah (s.a.v) de: “Sen üçüncüleri Allah olan iki kişiyi ne zannediyorsun?” buyurdu. (Buhârî, Müslim)4 Yani onların fikirlerini, inançlarını, davalarını ve küfür çağrılarını…  

60 Lafzen, “o’na”, yani Muhammed (s)’e.61 Lafzen, “ikinin ikincisi”. Hz. Peygamber’in, M.S. 622 yılında Hz. Ebû Bekir’le birlikte Mekke’den Medine’ye hicretine ilişkin bir îma. “İkinin ikincisi” ifadesi bir hiyerarşiyi îma etmiyor, “iki kişiden biri” anlamına geliyor. Karş. Hz. Peygamber’in yine bu olay sırasında arkadaşı Hz. Ebû Bekir’e söylediği rivayet edilen söz: “Üçüncüleri Allah olan iki (kişi)ye, sence ne olabilir ki?” (Buhârî, Kitâbu Fezâili Ashâbi’n-Nebî: Hz. Peygamber’in Arkadaşlarının Erdemleri Bölümü.)62 Hz. Peygamber ve Hz. Ebû Bekir Medine’ye hicret için yola çıktıklarında, önce Mekke yakınlarında Sevr Dağı’ndaki bir mağarada üç gece saklandılar; orada, onların izini süren Mekkeli müşrikler tarafından neredeyse bulunup yakalanacaklardı (a.g.e.).63 Karş. Yukarıda 26. ayet.64 Lafzen, “Allah’ın kelimesi en uludur”. Burada bizim “dâvâ” olarak aktardığımız sözcük, cümlede iki kere geçen ve tam karşılığı “söz/sözcük” olan kelime sözcüğüdür.  

[1448] Sekinetin kökeni olan sukun, “bir şeyin harekete geçtikten sonra eski hâlini alarak sakinleşmesi” anlamına gelir (Râğıb). Kelimenin yaklaşık bir telaffuzla İbranîce’de de kullanılıyor olması (sehina) Sami kökenden geldiğinin göstergesidir. Kur’an’da aynı formda kullanıldığı altı yerde de “iç huzuru, sükûnet, gönül ferahlığı” anlamına gelir (Krş: 48:4, not 6). [1449] Zımnen: Esasen Allah’ın dâvâsını kimse yüceltmez, o zaten yücedir; ancak insan onunla kendini yüceltir.  

Hz. Peygamber (a.s.m)’ın Hz. Ebû Bekir (r.a) ile hicret ettiği sırada, Mekke’nin güneyindeki Sevr mağarasında üç gün kalmalarına işarettir.  

(13) Peygamberimiz ve Hz. Ebubekir hicret ettikleri sırada üç gün geçirdikleri mağarada iken, Hz. Ebubekir onun için endişeleniyor, “Ey Allah’ın Elçisi, beni öldürürlerse ben nihayet bir kişiyim; ama seni öldürürlerse Allah’ın dini ortadan kalkar” diyor, Peygamberimiz ise “Üzülme, Allah bizimle” diyerek onu tesellî ediyordu.  

1302 The Tabuk expedition was not a failure. Though some hesitated, many more joined in. But a more striking example was when the Prophet was forced to leave Makkah and performed his famous Hijrah. His enemies plotted for his life. He had already sent his followers on to Madinah. Ali had volunteered to face his enemies in his house. His single companion was Abu Bakr. The two concealed themselves in the cave of Thawr , three miles from Makkah, for three nights, with the enemy prowling around in great numbers in fruitless search of them. "We are but two," said Abu Bakr. "Nay," said Muhammad, "for Allah is with us." Faith gave their minds peace, and Allah gave them safety. They reached Madinah, and a glorious chapter opened for Islam. The forces that helped them were not seen, but their power was irresistible. (R). 1303 Literally, "the second of two," which afterwards became Abu Bakr's proud title. 1304 Cf. 9:26 . 1305 The superlatives in the Arabic I have rendered by the periphrases, "humbled to the depths" and "exalted to the heights," as they accord better with the genius of the English language. The enemies of Islam had boasted that they would root it out: the result showed them up as ridiculous and despicable.