Tevbe Sûresi 2. Ayet Meali

Dört ay hakkında ihtilâf vardır. Zilhiccenin onuncu gününden rebiülahırın onuncu gününe kadar diyenler olduğu gibi zilhiccenin yirmisinden rebiülahırın yirmisine, şevvalden muharremin sonuna, zilkadenin yirmisinden rebiülevvelin yirmisine kadar diyenler de olmuştur. Bu sûre inince Hz. Muhammed (s.a.a), Ebu-Bekr'i Mekke'ye göndermiş, arkadan da Hz. Ali'yi yollamış, Ali (a.s), Peygamberin devesine binmiş olduğu halde bu yıldan sonra müşriklerin haccetmemesini, çıplak tavaf edilmemesini, Kabe'ye, mümin olandan başkasının girmemesini tebliğ etmiş ve Hz. Muhammed (s.a.a)'le muahedesi olanlara muahede müddeti bitinceye dek dokunulmayacağını ve şartlara riayet edileceğini, aralarında böyle bir muahede bulunmayanların, dört ay sonra tebliğ edilen şartlara riayet etmeleri lazım geldiğini bildirmiş ve sûrenin başından on yahut on üç ayet okumuştur.  

Besmele ile başlanmayan tek sûredir. Enfâl sûresinde anlatılanlara devamla sûre savaş ve barış problemlerini bu sefer Tebük seferini örnekleyerek anlatır. Karşı tarafla yapılan antlaşmalarda diğer tarafın buna uymadığı hallerde antlaş-maya son vermeden önce göz önünde bulundurulması gereken prensipleri ortaya koyar. Her türlü olumsuz şartlarda ve nor-mal zamanlarda Allah düşmanları ile cihada çağrı vardır. Ayrıca savaşta ve barışta münafıklara takınılacak tavırlar belirtil-mekte ve münafıkların maskesi indirilmektedir. “Berâe” sûresi de denilir. Ayrıca altı ismi daha vardır; el-Hâfira, el-Azâb, el-Fâdıha, el-Müba’sira, el-Mukaşkışe, el-Buhûs.  

bk. Kur’an-ı Kerim, 6/134; et-Tefsîru’l-Kebir, 15/219, 16/174-184.  

Ayette geçen dört ay haram aylardır. İslam öncesi Arabistan’da yaygın olan örfe göre, haram aylarda (Muharrem, Receb, Zilkâde ve Zilhicce ayları) savaş olmazdı. Kur’an, bu saldırmazlık dönemlerini korumak ve çoğu zaman birbiriyle kavgalı olan kabileler arasında barışı sağlamak amacıyla bu eski örfü bozmamış, bilakis barışa vesile olur düşüncesiyle destekleyip güçlendirmiştir.  

* “Yeryüzünde dört ay daha (rahatça) dolaşın”; Bu âyet-i kerîmede geçen emir, vucûb gerektirmeyen cinstendir.  

1- Dört ay, “haram aylardır.” Hürmete layık aylar. Arap örfünde, bu aylarda savaş yapmak yasaktır. Bunlar, Muharrem, Receb, Zilkade ve Zilhicce aylarıdır. İslam da bu yasağı meşru görmüş ve onaylamıştır. Ancak saldırı durumunda, savunma amaçlı bu kuraldan vazgeçilmesi buyrulmaktadır. (2:194 ve 9:36.)  

(*) Ayette geçen dört ay haram aylardır. İslam öncesi Arabistan’da yaygın olan örfe göre, haram aylarda (Muharrem, Receb, Zilkâde ve Zilhicce ayları) savaş olmazdı. Kur’an, bu saldırmazlık dönemlerini korumak ve çoğu zaman birbiriyle kavgalı olan kabileler arasında barışı sağlamak amacıyla bu eski örfü bozmamış, bilakis barışa vesile olur düşüncesiyle destekleyip güçlendirmiştir. (C. Külünkoğlu Meali Tevbe-2. ayet Açıklaması  

[2] Şevval, Zilkade, Zilhicce, Muharrem aylarıdır. Veya Zilkadenin Rebiulevvelin onuna veya Zilhiccenin onundan Rebiulâhirin onuna kadardır. Bu kadar müddet vardır.  

1 Bu dört aylık zaman zarfında savaşa hazırlanmaları, ülkeyi terk etmeleri ya da İslâm’ı kabul edip etmeyecekleri konusunda düşünüp karar vermeleri için müşriklere canlarına ve mallarına dokunulmayacağına dâir garanti verildi.  

2 Kendileriyle inananlar arasındaki andlaşmaları kuvvete başvurarak ihlal eden müşriklere (“Allah’tan başka şeylere/varlıklara ilahlık yakıştıran kimselere”) hitab eden bu sözler, andlaşmanın öngördüğü bütün yükümlülüklerin inananlar lehine geçersiz kılındığını, kaldırıldığını ifade ediyor. Bu duyuruyla açık ve fiilî düşmanlık halinin ilişkilere doğrudan yansımaya başlayacağı güne kadar geçecek dört aylık süre, 8:58’de, müşrik düşman tarafının andlaşmayı ihlal edici davranışlarına dikkat çekilerek verilen “sen de, buna bir karşılık olarak, onlarla yaptığın andlaşmayı boz” emrinin tafsili kabilindendir (keza bkz. 8. sure, 58. ayet, 62. not).  

[1400] Enfâl 58. âyet, anlaşmaların hangi zorunlu durumlarda bozulacağını düzenler. [1401] Muhzi (hızyden), İnsan onurunun bir dış müdâhaleyle ya da bir iç muhasebeyle kırılışını ifade eder. Ayrıntılı bir tahlil için ilk kullanıldığı 20:134’e bkz. Zımnen: Onur imandandır, Allah’tan kopan onurdan da kopar.  

[3] 'Ahidlerinden teberrî idilen müşriklere mü'minlerin ta'arruzundan emîn olarak seyr u seyahat içün virilen dört ay mühlet hangi aylar oldığında ihtilâf olundı. Ba'zılar "Bu dört ay her senenin eşhur-u hurum olan ayıdır" ve ba'zılar da "Bu âyet-i kerîme nâzil oldığı günden i'tibâren dört aydır" didiler. Beşinci âyet-i kerîmede eşhur-u hurum bitince buyuruldığı delâletiyle evvelki kavil daha kuvvetlidir.  

[*] Kafir: Örten; ayetleri örten, ayetleri görmezlikten gelen, doğru inancı örten, kendini ayetlere ve doğrulara kapatan, ayetleri değiştiren, kelimelerin anlamlarını kaydırıp tahrif eden, dindarmış gibi yapan.  

1247 Four Months. Some Commentators understand by this the four forbidden months in which warfare by ancient Arabian custom was unlawful, viz., Rajab, Dhu al Qa'dah, Dhu al Hijjah, and Muharram: See 2:194 n. But it is better to take the signification of the four months immediately following the Declaration. Assuming that the Surah was promulgated early in Shawwal (see Introduction), the four months would be Shawwal. Dhu al 'Qa'dah, Dhu al Hijjah, and Muharram, of which the last three would also be the customary Prohibited Months.