Tevbe Sûresi 18. Ayet Meali

(*) Bu âyetlerde, sağlam bir inanç üzerine temellendirilmemiş dinî davranışların Allah katında bir değere sahip olmadığı açıklanmaktadır. Bunun iyi anlaşılması için somut bir örneğe yer verilmiş, o günkü muhatap kitlenin yakından bildiği ve dine hizmet konusunda sembol haline gelmiş olan Kâbe ile ilgili bazı görevlere değinilmiştir… Ayrıca burada “imar etme” ile mescidlerin maddî anlamdaki imarının yani inşası, onarımı ve bakımının mı yoksa mânevî yönden ayakta tutulması için gerekli işlerin yapılmasının mı kastedildiği üzerinde durulmuştur. Âyet her iki mânaya açık durmakla beraber, mescidlere gereken ilgiyi gösterme, Resûlullahın uygulamaları ışığında caminin fonksiyonlarını belirleyip bunları canlı tutma, özellikle Allah’a kulluk ve İslâm kardeşliğinin pekiştirilmesi amacına dönük faaliyetlerle mescidleri ihya etme anlamı daha güçlü bulunmuştur. Cami inşası faaliyetlerinde nicelik ve nitelik yönlerinden birtakım aşırılıkların bulunduğu bir gerçektir. Fakat bu konu değerlendirilirken basit mukayeseler yapılarak dindar insanların Allah’a kulluk edilen mekânlara ihtimam gösterme duyguları rencide edilmemelidir. Unutulmamalıdır ki, Allah Resulü zamanındaki sadelik sadece mescidlere özgü bir özellik değildi. Sosyal ve iktisadî şartların değişmesiyle kişisel yaşantılarında refah düzeyini yükselten, kendi meskenleri ve diğer sosyal faaliyet mekânları için büyük harcamalar yapan müslümanların ibadet mekânlarını eski sadelik ve basitliği içinde korumaları beklenemezdi. Kaldı ki cami ve mescidlerin ibadetin yanı sıra eğitim ve benzeri alanlarla ilgili önemli fonksiyonları da vardı. Öte yandan dikkatten kaçırılmaması gereken bir husus şudur: Estetik düşüncesinin her şeyden önce günlük hayatın en çok ilgili olduğu mekânlara yansıtılmaya çalışılması çok doğaldır ve cami mimarisi müslümanlar için sanatı geliştirme ve sanat ruhunu topluma aşılama açısından çok verimli bir alan oluşturmuş. Günümüzde bu konunun sağlıklı bir planlamaya kavuşturulamamış ve disipline edilememiş olması ise maalesef bu alandaki faaliyetlerin ehil olmayan ellerde kalmasına, dolayısıyla dine karşı haksız eleştirilerin yöneltilmesine yol açmaktadır. (Tefsir (Kur’an Yolu) Allah hakkında (عسي) kesinlk ifade eder. وكلمة عسي قد تدلّ على الوجوب كما في القرآن الكريم كُلِّه (معنى عسى في معجم المعاني الجامع (عَسَى مِنَ اللّهِ : إيجابٌ) (معنى عسى في قاموس المعجم الوسيط)  

Burada geçen [ya‘muru] fiili, “imar etmek”ten ziyade “ömür vermek, şenlendirmek, ayakta tutmak, layık olmak” gibi anlamlarda yorumlanmalıdır.  

28 Lafzen, “olabilir ki, işte bunlar hidayete ulaşan kimseler arasında yer alırlar”. ‘Asâ sözcüğü hem (Râzî’nin kaydettiği üzere) Ebû Müslim’e hem de büyük nahivci Sîbeveyh’e (Menâr X, 253) göre çoğu zaman “olabilir ki/ola ki/olur ki” anlamlarına gelmekle birlikte, burada, yukarıda kendilerinden söz edilen müminlerin akılda tutabilecekleri ya da tutmaları istenen umudu dile getirmektedir.  

[1420] Yani: İçlerindeki kalp Kâbe’sini şirk ve küfür darbesiyle imha edenler, Kâbe’yi gerçek mânada imar edemezler.  

[*] Secde edilen yere mescid denir.  

(4) Peygamberimiz, “Mescidlere devam etmeyi alışkanlık edinmiş bir adam gördüğünüzde, onun imanına tanıklık edin” buyurmuş ve arkasından da bu âyeti okumuştur. (Tirmizî, Tefsir 9:9; İbni Mâce, Mesacid: 19; Dârimî, Salât: 23; Müsned, 3:68.)  

1267 See the previous note. Sincere Believers are those who have faith in Allah and the future, and have a spirit of devotion and charity-a true and abiding spirit, not merely isolated acts now and then. Moreover they must not bow to worldly greed or ambition, which produces fear of worldly power. 1268 Others may call themselves by what names they like. True guidance is shown by the tests here indicated.