Tevbe Sûresi 112. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 4/24; 66/5; el-Câmi’ li-Ahkâmi’l-Kur’ân, 8/269-272.  

6.Ayette geçen "saihun" kelimesi tefsirlerde genellikle "oruç tutanlar" olarak açıklanmaktadır. Bu kelimenin sözlükteki karşılığı "seyahat edenler, yeryüzünden dolaşanlar"dır. Abdullah ibnu Mes`ud (r.a.) ve Abdullah ibnu Abbas (r.a.) bu kelimeyle kastedilenlerin "oruç tutanlar" olduğunu ifade etmişlerdir. Sufyan ibnu Uyeyne oruç tutan bir kimsenin lezzetleri terketmesi sebebiyle "saih" olarak adlandırıldığını ifade etmiştir. Ata ise "saihun" ile kastedilenlerin savaş edenler olduğunu söylemiştir. Osman ibnu Maz`un`un rivayetine göre Resulullah da: "Ümmetimin seyahati Allah yolunda cihaddır" buyurmuştur. İkrime ise "Saihun"un ilim öğrenmek için dolaşanlar olduklarını söylemiştir. Bir başka açıklamaya göreyse bu kelimeyle kastedilenler ibret almak için yeryüzünde dolaşanlardır. Çünkü yeryüzünde dolaşmanın kişinin nefsini terbiye etmesine ve ahlakını düzeltmesine çok yararı olmaktadır.  

“Seyahat edenler” yani iyiliği önermek ve yaşayarak göstermek, kötülükten sakındırmak ve yanlışların karşısında olmak için sorumluluk alarak yola koyulanlar, vahiy ile insanları tanıştırmak ve onlara Kur’an’daki evrensel ahlaki değerleri anlatmak için seyahat edenler, inandıkları doğruları hayata geçirmek ve başkalarının da doğrulara sahip çıkması için hicret edenler, şirkin, zulmün ve zalimin karşısında Hakkı, haklıyı ve adaleti savunduğu için sürgüne gönderilerek yollara düşenler, insanları eğitmek, helâl kazanç sağlamak ve haramın önüne geçmek için sefere çıkanlar, yeryüzünde Allah’ın kudretini, birbirinden güzel mucize eserlerini, yarattıkları üzerindeki rahmetinin tezahürünü, hayatın canlılığını görmek ve farklı kültürün insanlarıyla tanışarak onlarla fikir teatisinde bulunmak için yolculuk edenler.  

“Oruç tutanlar” şeklinde tercüme edilen “es-Sâihûn” kelimesi, “(Allah yolunda) seyahat edenler” şeklinde de tercüme edilebilir.  

 Âyette geçen «es-sâihûn» oruç tutanlar olduğu gibi, cihad edenler ve yeryüzünde Allah’ın kudretini, güzel eserlerini ve ibret alınacak şeyleri görmek, bilgi kazanmak veya gönlünce ibadet ve taatını yapabilmek için seyahat edenler manasını da ifade etmektedir.  

1- Övgüyü, yalnızca Allah'a özgü kılanlar. 2- Allah yolunda sefere çıkanlar. 3- Allah'a bağlılığı ortaya koyanlar, buyruklarına içtenlikle teslim olanlar. 4- Saygı gösterip, değerini takdir edenler, O'nun emirlerine içtenlikle boyun eğenler.  

(*) Ayette geçen "saihun" kelimenin sözlükteki karşılığı "seyahat edenler, yeryüzünde dolaşanlardır. Îkrime’ye göre bu, ilim öğrenmek için seyahat edenleri, Âta’ya göre, Allah yolunda cihad/gayret edenleri ve diğer bir görüşe göre de Allah’ın tevhidini, onun varlığını ve birliğini gösteren evrendeki delilleri araştıran ve bu konuda düşünen kimseleri ifade etmektedir. İşte bütün bu anlamları kapsayabildiği gibi, bunun asıl sözcük anlamı seyahat olduğundan dolayı biz de bu şekilde meal vermeyi uygun bulduk. Aşağıdaki tefsir metinlerine debakılabilir. الثاني: أن المراد من السائحين طلاب العلم ينتقلون من بلد إلى بلد في طلب العلم، وهو قول عكرمة، (مفاتيح الغيب) وقال عطاء: السائحون المجاهدون (الجامع لاحكام القرآن)  

[1] Veya gaziler, oruç tutanlar.  

26 “Sâ’ihûn” kelimesine, oruç tutanlar, gaziler, ilim tahsili için, bilgi ve görgüsünü artırmak için seyahata çıkanlar, dini yaymak için uzak diyarlara gidenler, hicret edenler vb. gibi anlamlar da verilmiştir. Biz burada kısaca “(O’nun rızası için) seyahat edenler” diye çevirdik.  

1 Buradaki seyahat, İbnu Mes’ud, İbnu Abbas, Hz. Aişe ve Ebû Hureyre’ye göre oruç demektir. Çünkü Peygamber (a.s): “ümmetimin seyahati, oruçtur.” buyurmuştur. (Kurtubî) Oruç; yiyip içmek ve birtakım sıkıntılara tahammül etmek ve bir de insanın görmediği, bilmediği bir takım şeylere vakıf olmasına vesile olması yönleriyle seyahate benzetilmiştir. Ayrıca bu ifâdeyi; “Mücahitler, Mekke’den Medîne’ye hicret edenler, ilim için sefere çıkanlar ve Allah’ın âyetlerini görmek için yeryüzünde sefer edenler,” şeklinde de anlayanlar olmuştur.  

147 Müfessirlerin çoğu sâihûn (lafzen, “gezginler/seyyahlar”) tabirine sâimûn yani, “oruç tutanlar” anlamını vermişlerdir; bu görüşü ileri sürerken, oruç tutan kimsenin de, tıpkı gezginler gibi kendisini geçici olarak dünya nimetlerinden, dünyevî tadımlardan geri tuttuğu düşüncesinden hareket etmişlerdir (Râzî’nin, Süfyân b. ‘Uyeyne’den aktardığına göre). Bu müfessirlerin siyâha (“gezginlik/seyyahlık”) terimiyle siyâm (“oruç”) arasında kurdukları bu mecazî özdeşliği sâihûn teriminin, yukarıdaki anlam örgüsü içinde, muhtelif Sahâbîler ve onların bazı erken ardılları tarafından da böylece tefsir edilmiş olmasına dayandırdıklarını belirtmeliyiz (bkz. Taberî). Diğer bazı otoriteler ise (ör. Râzî’nin kaydettiği kadarıyla Ebû Müslim), terimin orijinal anlamını (lugat anlamını) tercih ederek onu az çok “muhâcirûn” (“zulüm ve kötülüğün egemen olduğu diyarı terk edenler”) teriminin eşanlamlısı olarak tefsir etmişlerdir. Bize kalırsa, sâihûn ifadesi için kullanılabilecek en iyi karşılık “[Allah’ın hoşnutluğunu aramaya] durmaksızın devam edenler” şeklinde olanıdır; ki böylece siyâha teriminin hem lugat hem de mecazî çağrışımları oldukça geniş bir anlam alanı içinde birleştirilmiş de oluyor.  

[1541] Çevirimizin gerekçesi et-tâibûnun açılımıdır (Bkz: Taberî). [1542] “Tüm varlığıyla”, “yalnız”, “tamamını”, “durmadan dinlenmeden” gibi pekiştirme ve en’li ifadeleri parantez içine almadık. Çünkü, kaynak dile ait sözcüklerin başındaki “el” takılarının, “tahsis, istiğrak, ahd” gibi muhtelif vurguları hedef dile yansıtıldığında, zorunlu olarak bu mânalar elde edilmektedir. [1543] es-Sâihûn, “seyahat edenler, gezginler” mânasına gelir. Birinci ve ikinci kuşaktan nakledilen haberlere baktığımızda, bu kelimenin lafzî anlamıyla değil mecâzî anlamıyla ele alınıp es-sâimûn (oruç tutanlar) şeklinde anlaşıldığını görüyoruz. Buna göre, oruç tutan insan yemeden, içmeden ve şehvetten ayrılıp mânevî bir seyahate çıktığı için böyle isimlendirilmiştir (Taberî ve Râzî). Hatta İbn Abbas’a atfedilen bir haberde, Kur’an’daki tüm es-seyâha kökünden türetilen sözcüklerin es-sıyam olarak anlaşılması gerektiği dile getirilir. Fakat âyetteki el-’âbidûn oruç tutmayı da kapsar. Râzî, bundan farklı olarak iki görüş daha aktarır: birincisi, yine ilk kuşaktan bazı isimlere atfedilen “ilim yolunda seyahat edenler” anlamı, ikincisi ise Ebu Müslim’in kelimenin lafzî anlamı olan seyahatı esas alarak verdiği “Allah yolunda cihad için sefere çıkma” anlamı. Biz kelimeyi mecaza hamleden görüşe uyduk, fakat ait olduğu bağlama daha uygun olan daha farklı bir mecâzî anlamı tercih ettik. [1544] Baştaki ve sondaki parantez içi ibareler, bu âyetin anlamını bir önceki âyete eklemleyen Taberî’nin tercihi göz önüne alınarak konulmuştur.  

“Allah rızası için sefer” kavramına: İslâm’ı anlatmak, cihad, yerine göre hicret, ilim elde etmek, insanları eğitmek, çalışıp helâl kazanç sağlamak gibi birçok alan girer. Allah’ın hudutlarını korumaya: İmanın gerekleri, ibadetler, İslâm ahlâkına uygun davranışlar, İslâm’ın her alandaki hükümleri dâhildir.  

Âyette ˜Çä"ÇÆÍèæŒ sıfatı oruç tutanlar anlamına geldiği gibi, cihâdeden ve yeryüzünde Allah'ın güzel eserlerini görmek, bilgi ve görgülerini artırmak veya özgürlük içinde ibâdet ve tâ'atlerini yapabilmek için seyâhat edenler anlamına da gelir.  

(27) İlim, cihad, ibret ve tefekkür için seyahat edenler; dinlerini özgürce yaşayabilmek için hicret edenler. Bir hadis-i şerifte, bu kelimeye “oruç tutanlar” anlamı da verilmiştir. (Müstedrek, 2:365 no. 3288.)  

1363 We are to rejoice that by giving up such small things as ourselves and our possessions we are to be rewarded with such a great thing as the eternal life of felicity. The truly righteous, whose lives in various aspects are described in this verse, do so rejoice. The good news is to be proclaimed to all Believers, including the weakest among us, so that they may profit by that example.