Tevbe Sûresi 102. Ayet Meali

102-103.İbnu Merdeviye ve İbnu Ebi Hatim`in Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiğine göre Resulullah (a.s.) Tebük savaşına çıkınca Ebu Lübabe ve onunla birlikte beş kişi savaştan geri kaldılar. Daha sonra Ebu Lübâbe ile iki arkadaşı pişman oldular ve bu hareketlerinin kendilerinin helaklerine sebep olabileceğini düşünerek: "Biz gölgeler altında, rahat içinde ve kadınlarla beraberiz. Allah`ın Resulü ve onunla birlikte olan mü`minler ise cihaddalar" dediler ve Resulullah (a.s.) gelip kendilerini çözmeden kendi kendilerini çözmemeye karar vererek kendilerini Mescid`in direklerine bağladılar. Söz konusu beş kişiden üçü ise böyle bir şey yapmadılar. Resulullah (a.s.) Tebük seferinden dönünce o direklere bağlı kişilerin kimler olduğunu sordu. Kendisine olanlar haber verilince Resulullah (a.s.): "Onların çözülmesiyle emredilmedikçe ben onları çözmeyeceğim" diye buyurdu. Bunun üzerine Yüce Allah bu ayeti kerimeyi indirdi. Geriye kalan üç kişi hakkında ise Yüce Allah önce bu surenin 106. ayeti kerimesini indirdi. Onlar da yaptıklarına pişman olmuşlardı ve kendilerinin bağışlanmalarını Allah`tan diliyorlardı. Daha sonra Yüce Allah onlar hakkında bu surenin 118. ayeti kerimesini indirdi.İbnu Cerir`in Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan naklettiği rivayette de şöyle bir fazlalığa yer verilmiştir: "Ebu Lübabe ve arkadaşları çözülünce mallarını getirip Resulullah (a.s.)`a teslim ederek: "Ey Resulullah (a.s.)! İşte bunlar mallarımız! Bunları bizim adımıza sadaka olarak ver ve bizim için bağışlanma dile" dediler. Resulullah (a.s.) ise: "Ben sizin mallarınızdan bir şey almakla emrolunmadım" diye buyurdu. Bunun üzerine Yüce Allah: "Onların mallarından sadaka al..." diye başlayan ayeti kerimesini (yani 103. âyeti) indirdi."  

Tembellik ederek Tebük seferinden geri kalan fakat münafıklar gibi yalandan mazeret uydurmayan bir grup, yaptıklarının yanlış olduğunu ve sefere çıkmamakla çok büyük hata ettiklerini anladıktan sonra, kendilerini mescidin direklerine bağlayarak cezalandırdılar. Allah Resulü çözmedikçe kendilerini çözmeyeceklerine dair yemin ettiler. Seferden dönen Hz. Peygamber, onların pişmanlığını görünce vahyin gelmesini bekledi. Bu ayet nazil olunca da onların çözülmesi talimatını verdi.  

 Tebük seferinden geri kalan bir gurup, hatalarını anlayıp pişman olduktan sonra, kendilerini caminin direklerine bağladılar ve Allah Resûlü çözmedikçe kendilerini çözmeyeceklerine yemin ettiler. Resûlullah (s.a.) seferden döndükten sonra onların durumunu öğrenince, buyurdu ki: Haklarında emir alıncaya kadar ben de onları çözmeyeceğime yemin ederim. Sonra bu âyet inince onları çözdü.  

* “…diğerleri”; İhmallerinden dolayı Tebûk seferine katılamayan bazı müslümanlar.  

1- Tevbe, sözle yapılan pişmanlık ifadesi değil, yapılan kötülükten vaz geçmektir.  

(*) Bunlar daha önceki seferlere katıldıkları halde son Tebük seferine katılmamışlardı. Tövbe ise, yalnız sözle yapılan bir pişmanlık ifadesi değil, yapılan kötülükten, suç ve günahtan vaz geçmektir. Ayrıca Kur’an’da Allah tarafından kullanılan (عسَى) kelimesi, ‘’olabilir, olur ki veya umulur’’ gibi anlamlarda değil. Çünkü Allah her şeyi bildiği için varsayımlarla veya ihtimallerle konuşmaz. Onun sözü kesindir. Allah (عسي) dedi mi? kesin ve müspet konuşur ve o işi yapar. İşte konuyla aşağıdaki müfessirlerin görüşlerine bakılabilir. قال المفسرون: كلمة عسى من الله واجب، والدليل عليه قوله تعالى: { { فَعَسَى ٱللَّهُ أَن يَأْتِىَ بِٱلْفَتْحِ } } [المائدة: 52] وفعل ذلك الخ (مفاتيح الغيب ، التفسير الكبير وقد قالوا إن كلمة عسى متى صدرت عن الله تعالى - فهى متحققة الوقوع، لأنها صادرة من كريم، والله تعالى أكرم من أن يطمع أحداً فى شئ لا يعطيه إياه.( الوسيط في تفسير القرآن الكريم)  

[5] Nedamet izharı, cürümlerini itirafları gibi iyi amelî Tebük'ten geri kalmak, münafıklara uymak gibi kötü amele.  

135 Lafzen, “iyi olan bir işini kötü olan bir ötekiyle karıştırmak suretiyle işledikleri günahı kabul ve itiraf eden”. Bu ifade ilk bakışta her ne kadar Tebük seferine katılmaktan kaçınan kararsız Müslümanları îma ediyor ise de, ayetin mazmunu, en geniş anlamıyla, ortada haricî bir ayartma ve kışkırtma olmadığı zaman işlediği günahın ya da kötülüğün farkında olan ve dönüp tevbe eden herkesi içine almaktadır.136 Yani, kelimenin tam anlamıyla ne mümin ne de münafık olduğu söylenemeyecek, eğriyle doğru, hakla bâtıl arasında gidip gelen kafası karışık, kalbi tam olarak henüz mutmain olmamış kararsız kimseler.  

[1526] Âyet sonlarında gelen el-esmâu’l-husnâ’nın iki tür kullanımı vardır: Birincisi ğafûrun rahîmun gibi belirsiz form, ikincisi el-ğafûru’r-rahîm gibi belirli form. Belirsiz formlar sıfattırlar. Fâilin zâtını değil vasfını ifade ederler. Yani zâta değil sıfata delâlet ederler. İşte bu yüzden belirsiz geldiği yerlerde bu sıfatlar özellikle o niteliklerin kullanıldığı âyet ya da âyetler grubunda anlatılan fiille doğrudan ilişkili olarak anlaşılmalıdırlar. Yani Îlâhî esmadan mücerret bir isim olarak değil, sonunda geldiği âyette anlatılan olayla bire bir ilişkili bir vasıf olarak. Fakat belirli geldiklerinde yukarıdakinin tersine sıfatlar isme dönüşür. Fâilin fiilini değil, zâtî özelliğini gösterirler. Sabittirler, zamana ve mekâna delâlet etmezler. Bunun delili huve zamirine isnat eden hiçbir ismin belirsiz gelmemesidir (Msl: Huve’l-ğafuru’r-rahîm). Zira huve mutlak Zât’a delâlet eder. Bu yüzden O’na isnat edilen sıfat, el takısı alarak isme yaklaşır. Bu farkın çeviriye şu ya da bu biçimde yansıması elbet gereklidir. Biz genellikle belirsiz formda kullanılan sıfatları, “tarifsiz bir bağışlayıcı eşsiz bir merhamet kaynağıdır” şeklinde, belirli kullanılan isimleri ise “mutlak bağış sahibidir, sonsuz merhamet kaynağıdır” şeklinde çevirmeye çalıştık (Bkz: 28:16, not 22; krş: 9:71, not 90).  

Bunlar daha önceki seferlere katıldıkları halde son Tebük seferine gelmemişlerdi.  

[1] Tebük gazâsına iştirâk itmeyüb geri kalanlardan bilâhare bu işlerine nâdim olarak tevbe idenler hakkında nâzil olmuşdur.  

1352 There were some whose will was weak and succumbed to evil, although there was much good in them. To them is held out the promise of forgiveness if they would repent and undertake all acts of Muslim charity, which would purify their souls, aided by the prayers of Allah's Messenger. Then would they get the Peace that comes from purity and right conduct.