Tevbe Sûresi 101. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 63/8.  

“Biz onları iki kez azaba çarptıracağız” yani hem İslâm’ın zaferini görüp kahrolacaklar hem de ihanetleri tespit edilip itibarları yerle bir olacak, böylece daha ölmeden dünyada iken iki kez azaba uğramış olacaklar. Sonra da cehenneme atılacaklardır.  

 Bir takım münafıklar iki yüzlülükte o derece maharet kazanmışlardı ki, keskin zekâ ve ferasetine rağmen Peygamber (s.a.), onların münafık olduklarını sezemiyordu. Ancak Allah’tan bir vahiy gelirse o zaman durumlarını anlıyordu. Çünkü münafıklar, kendilerine gelebilecek en ufak tenkit noktalarını biliyor ve ona göre davranıyorlardı.  

1- Türlü türlü. Kat be kat. Azap üstüne azap.  

(*) Birtakım münafıklar ikiyüzlülükte o derece maharet kazanmışlardı ki, keskin zekâ ve ferasetine rağmen Peygamber (s.a.), onların münafık olduklarını sezemiyordu. Ancak Allah’tan bir vahiy gelirse o zaman durumlarını anlıyordu. Çünkü münafıklar, kendilerine gelebilecek en ufak tenkit noktalarını biliyor ve ona göre davranıyorlardı. (Diy. Vakfı Meal Açıklaması) Ayrıca ayetteki (مرتين) "yani ‘’iki kez onlara azap edeceğiz’’ ifadesinden kasıt hem o münafıklaın İslam’ın zaferini görüp üzülmekle hem de hıyanetleri açığa çıkıp gözden düşürülmekle, dünyada iki kez azap görürler, sıkıntı çekerler veya bu iki kez azap/sıkıntı/ can, mal ve evlat konusundadır ya da hastalık ve açlık gibi sıkıntılardır. Ama her ne kadar kabir azabını buna dâhil edenler olmuşsa da böyle bir yorum ayetin zahirine uygun değildir. Zaten kabir azabı diye bir şey yoktur. قد سبق الحديثُ عن المنافقين عامة، لكن الحديث هنا عن صنف خاص منهم، حَذَقَ النفاقَ ومَرَنَ عليه، حتى لَيخفى امره على رسول الله مع كل فراسته وتجربته. والله تعالى يقرر ان هذه الفئة من الناس موجودةٌ في أهل المدينة وفي الأعراب المحيطين بالمدينة، ويُطمئن الرسولَ الكريم والمؤمنين معه، من كيدِ هذه الفئة الماكرة، وانه سيتولى أمرهم ولن يدعَهُم، بل سيعذّبهم عذاباً مضاعفا: مرتين في الدنيا، مرةً بنصر المسلمين على اعدائهم مما يغيظ أولئك المنافقين، ومرة بفضيحتهم وكشف نفاقهم. أما في الآخرة فسيَصْلَون عذاب جهنم وهولها الشديد.وجملة القول ان المنافقين فريقان: فريق عُرفوا بأقوال قالوها، وأعمال عملوها.. وهؤلاء مكشوفون معرفون، وفريق حذَقوا النفاق حذَقوا النفاق حتى لايشعر احد بشيء يستنكره منهم.وهذان الفريقان يوجَدان في كل عصر، والأمة مبتلاةٌ بهم في كل قطر، وهم يزعمون انهم يخدمون الأمة باسم الوطنية او اسم الدين، ويستغلّونمناصِبهم، ويجمعون الاموال لأنفسِهم. نسأل الله السلامة منهم (تيسير التفسير - القطان) والظاهر أن هذا العذاب المكرّر هو في الدنيا بما يصدق عليه اسم العذاب، وأنهم يعذبون مرّة بعد مرّة، ثم يردون بعد ذلك إلى عذاب الآخرة، وهو المراد بقوله: {ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلَىٰ عَذَابٍ عَظِيمٍ }( فتح القدير) وقوله تعالىٰ: {سَنُعَذِّبُهُم مَّرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلَىٰ عَذَابٍ عَظِيمٍ} قال ٱبن عباس: بالأمراض في الدنيا وعذاب الآخرة. فمرض المؤمن كفارة، ومرض الكفار عقوبة.( الجامع لاحكام القرآن) الوجه الأول: قال ابن عباس رضي الله عنهما: يريد الأمراض في الدنيا، وعذاب الآخرة، وذلك أن مرض المؤمن يفيده تكفير السيئات، ومرض الكافر يفيده زيادة الكفر وكفران النعم (مفاتيح الغيب ، التفسير الكبير) حدثنا أحمد بن إسحاق، قال: ثنا أبو أحمد، قال: ثنا سفيان، عن ابن أبي نجيح، عن مجاهد:{ سَنُعَذّبُهُمْ مَرَّتَيْنِ } قال: بالجوع والقتل. وقال آخرون: معنى ذلك: سنعذّبهم عذاباً في الدنيا وعذاباً في الآخرة ... وقال آخرون: كان عذابهم إحدى المرّتين مصائبهم في أموالهم وأولادهم، والمرّة الأخرى في جهنم... وقال آخرون: بل إحدى المرّتين عذابهم بما يدخل عليهم من الغيظ في أمر الإسلام (جامع البيان في تفسير القرآن)  

[2] Şehrin etrafında.[3] Veya nifakta mahir olmuşlar, ileri gitmişlerdir.[4] Dünyada rüsvaylık ile veya katil ile, kabirde azap ile; mallarına noksan, başlarına belâ vermek ile.  

Devam eden cümlede “büyük azap ahirette olacağı için” burada sözü edilen “iki azap” ifadesi, dünyada çekilen çeşitli sıkıntılarla ilgili olmalıdır. Ayetteki [merrateyni] “iki kere” ifadesi, “defalarca” anlamında çokluk anlamı da verebilir.  

1 Bu kabîleler; Cüheyne, Müzeyne, Eslem, Eşca’, Ğıfar kabîleleri idi. (Kurtubî)2 Ey Muhammed! Sen, onların şahıslarını değil, münâfık olduklarını bilemezsin. Yani onlar, münâfıklıkta o derece maharet kazanmışlardır ki münâfıklıklarını senden bile gizleyebilirler. Bu âyetten, Peygamberimizin gönüllerde olan şeyleri, Allah bildirmezse, bilemeyeceği anlaşılmaktadır. Bu hükümlere rağmen kim; kendisine hayali makamlar isnat ederek, bu tür şeyleri bildiğini veya kendilerinin değil de birilerinin bildiğini veya Allah’ın onlara bildirdiğini ifâde ederse o, kesinlikle yalan söylemekte, imanını tehlikeye atmakta ve Müslümanları kandırmaktadır.  

133 Yani, Medine’de. Sözkonusu şehrin asıl adı Yesrib’di; Hz. Peygamber’in Mekke’den buraya hicretinden sonra Medînetu’n-Nebî (“Peygamber Şehri”) adıyla anılır oldu; ve giderek, üstünlük ve saygı ifade eden bir belirlilik yüklemi içinde, nevinin mümkün en mükemmel örneği (par excellence) manasında yalnızca el-Medîne (“Şehir”) denilegeldi.134 Yani, önce zihinsel karışıklık ve bunun tabii sonucu olarak baş gösteren ruhsal sıkıntılarla el ele giden dünyevî iş ve uğraşlarında içine düşecekleri başarısızlık ya da rüsvaylık; sonra da, ölüm gelip çattığında, günah ve kötülüklerinin bağışlanmaz yükünü duyduklarında içine düşecekleri yararsız pişmanlık ve yazıklanma şeklinde (Menâr XI, 19).  

[1524] Meradû: şeytanî bir nitelik olan mârid ile aynı kökten; “İkiyüzlülüğü ileri derecede olan”. Bizce bedevî-şehirli karşıtlığı bağlamında, buradaki anlamı “rafine ikiyüzlülük”tür. [1525] Hem tüm ikiyüzlülüğü itibar elde etmek için yaptıkları halde onları deşifre ederek itibarlarından etmek; hem de bunun sonucunda elde edebilecekleri tüm dünyevî getirilerden mahrum bırakmak. Yüzü kat kat olanın, çekeceği ceza da kat kat olur; çift yüzlü olanlar, çift kat azaba çarptırılırlar. Biri gerçek yüzlerini sakladıkları, diğeri kendilerine ait olmayan sahte bir yüzle insanları aldattıkları için.  

[*] Birincisi, gerçek kimliklerini ortaya koyamamanın verdiği azap, ikincisi kabir azabı, üçüncüsü de cehennem azabıdır.  

1350 The desert Arabs were not all simple folk. There were cunning hypocrites among them: both among certain tribes encamped round about Madinah and certain others in Madinah itself. I understand that both groups are of the A'rab, to whom the context refers, and not of the settled citizens of Madinah, whose Hypocrites were already referred to in previous sections. They might look simple, but they were, in their ignorance, all the more obstinate and hypocritical. 1351 Their punishment in this world was double, viz., not only in their discomfiture, but because in their obstinate ignorance, they failed to understand the accomplished facts, while cleverer men realised that their hostility to Islam was hopeless. In addition to their discomfiture in this life, they would have to meet the penalties to come.