Tâhâ Sûresi 87. Ayet Meali

Mısırlıların mücevheratı dedikleri altınlar, Firavun ve askerlerinin denizde boğulduktan sonra elde edilen ganimetler. Yoksa söylendiği gibi İsrailoğulları Mısır’dan çıkacakları gece, “Yarın bizim bayramımızdır” diyerek yerli halktan ödünç olarak aldığı altınlar değildir. Kimse ülkesini terk edeceğini söyleyen ve bir daha dönme ihtimali olmayan kişilere ödünç bir şey vermez. Hele ki bunlar köleleştirilmiş ve aldığını geri veremeyecek kadar fakir olan İsrailoğulları ise hiç vermez.  

 Sâmirî’nin telkini ile zinetleri eritmek ve buzağı yapmak için ateşe attılar.  

1- Samiri aklımızı çeldi. 2-Mısırdan çıkarken halktan ziynet (süs ve kıymetli eşyaları) toplamıştık. 3- Onları ateşte eriterek buzağıya süs yaptık.  

(*) Evzâr, “ağırlıklar, ağır yükler” demektir. Bunlara “ağırlıklar (evzâr)” deniliş sebebi bunların hepsinin günah oluşlarıdır. Çoğul geldiği zaman hemen her yerde “günah, vebal” anlamında kullanılmıştır. Peki, İsrailoğullarının bu günahı ne idi ki ondan kurtulmak istemişlerdi? Bu ziynet ne idi? 1- Tevrat’taki anlatıma göre de, İsrailoğulları Mısır’dan ayrılmadan hemen önceki günlerde Mısırlılardan altın, gümüş, eşya ve giysiler istemiş ve almış ama bu aldıklarını geri ödeme niyeti taşımadıklarından aslında Mısırlıları bir nevi soymuşlardır. Çöl hayatında ağırlıktan başka pek de işe yaramayan ziynet eşyalarını elden çıkarma eylemi “Kaldırıp attı.” anlamına gelen ‘kazefe’ fiiliyle ifade edilirken, Sâmirî’nin eylemi ‘’Almak için attı, bıraktı.’’ anlamına gelen ‘elka’ fiiliyle ifade edilmiştir. (Kurandan Hayata) 2- Tefsirlerdeki bir diğer yorum da şöyledir: Mısırlıların mücevheratı dedikleri altınlar, Firavun ve askerlerinin denizde boğulduktan sonra elde edilen ganimetlerdi. İşte 88. ayette de belirtildiği gibi Sâmirî de ateşte eriyen bu ziynet eşyalarından bir buzağı heykelini yapıyor… - فَرَدَّ بَنو إِسرائيلِ عَلَى قَوْلِ مُوسَى هذا: إِنَّهُمْ لَمْ يُخْلِفُوا مَوْعِدَهُ بِطَوْعِهِمْ وَاخْتِيَارِهِمْ (بِمَلْكِنَا)، وَلكِنَّهُمْ كَانُوا يَحْمِلُونَ حُلِيّاً اسْتَعَارُوهَا مِنَ القِبْطِ قَبْلَ خُرُوجِهِمْ مِنْ مِصْرَ، وَخَرَجُوا بِهَا وَهُمْ هَارِبُونَ، وَهُمْ يَتَوَرَّعُونَ عَنِ الاحْتِفَاظِ بِهَا، وَعَنِ الاسْتِفَادَةِ مِنْهَا، فَأَلْقُوهَا فِي حُفْرَةٍ (فَقَذَفْنَاهَا) وَأَضْرَمُوا النَّارَ فِيهَا، وَكَذَلِكَ أَلْقَى السَّامِرِيُّ مَا مَعَهُ مِنْ حُلِيٍّ، وَصَنَعَ لَهُمْ مِنْ هذِهِ الحُلِيِّ، بَعْدَ إِذَابَتِهَا فِي النَّارِ، تِمْثَالاً عَلَى هَيْئَةِ عِجْلٍ ال قوم موسى معتذرين: لم نتخلف عن موعدك باختيارنا، ولكننا حُمِّلنا حين خرجنا من مصر أثقالا من حِلْى القوم، ثم رأينا - 88- لشؤمها علينا - أن نتخلص منها، فأشعل السامرى.النار فى حفرة ورمينا فيها هذه الأثقال، فكذلك رمى السامرى ما معه من الحلى فصنع السامرى لهم عجلا مجسماً من الذهب، يمر الريح فى جوفه فيكون له صوت يسمع كخوار البقر، لتتم الخديعة به، ودعاهم إلى عبادته فاستجابوا، وقال هو وأتباعه: هذا معبودكم ومعبود موسى (المنتخب في تفسير القرآن االكريم) (فَقَذَفْنَاهَا } في نار السامري، التي أوقدها من لحفرة وأمرنا أن نطرح فيها الحلي (الكشاف) وقيل: هي ما ألقاه البحر على الساحل بعد إغراقهم فأخذوه ولعلهم سموها أوزاراً لأنها آثام، فإن الغنائم لم تكن تحل بعد أو لأنهم كانوا مستأمنين وليس للمستأمن أن يأخذ مال الحربي. { فَقَذَفْنَاهَا } أي في النار. { فَكَذَلِكَ أَلْقَى ٱلسَّامِرِيُّ (انوار التنزيل واسرار التأويل)  

22 Ateşe atmak, eritmek için ateşte tutmak anlamındadır.  

73 Çıkış xii, 35’de anlatıldığına göre, İsrailoğulları Mısır’dan ayrılmadan hemen önceki günlerde “Mısırlılar’dan altın ve gümüş şeyler (zinetler) ödünç aldılar”. Bu “ödünç alma” işi, açıkçası, asılsız gerekçelere dayanıyordu ve ödünç alınan zinetleri sahiplerine iade etmek gibi bir niyetle yapılmamıştı: çünkü, Tevrat’taki ifadeye göre (xii, 36) İsrailoğulları böyle yaparak “Mısırlıları soymuşlardı.” Kayda değer olan şudur ki, tahrif edilmiş muhtevasıyla bugünkü Tevrat bu davranışı mahkum etmiyor olsa da öyle görünüyor ki, bunun yol açtığı günah duygusu zaman içinde bir iç huzursuzluğu halinde İsrailoğulları’nın üstüne çökmüş ve bu yüzden günahkarca elde edilen bu zinetlerden kurtulmaya karar vermişlerdir (Beğavî, Zemahşerî ve -alternatif yorumlarından birinde- Râzî).  

[2611] Evzâr (t. vizr) çoğul geldiği hemen her yerde “günah, vebal” anlamında kullanılmıştır (Bkz: 6:164). Anlaşılan o ki, İsrâiloğulları kuyumculuk sanatında mahir olmaları nedeniyle Mısır yerlileri tarafından kendilerine sipariş ya da emanet edilen ziynet eşyalarını Mısır’dan çıkarken iade etmedikleri gibi, diğer ziynet eşyalarını da yağmalamışlardı (Çıkış, 3:21-22). İçine düştükleri vicdan azabından kurtulmak için onları kaldırıp attıkları, âyetten anlaşılmaktadır. [2612] Veya: “ortaya bir fikir attı”. Vicdan azabı sonucu ziynet eşyalarını elden çıkaranların eylemi “kaldırıp attı” anlamına gelen kazefe fiiliyle ifade edilirken, Sâmirî’nin eylemi elkâ fiiliyle ifade edilmiştir. Bu da iki eylem arasındaki mahiyet farkını göstermektedir ki, parantez içi açıklamamız -bağlamla birlikte- bu dilsel veriye dayanmaktadır.  

İsrailoğulları Mısır’dan çıkmadan önce Mısırlılardan bir miktar altın ve zinet eşyaları ödünç almışlardı. Hz. Mûsâ’nın dönüşü gecikince Samirî: “Onun engellenmesinin sebebi, sizdeki bu emanetlerdir.” dedi. Bunun üzerine, altınları getirip onun önünde topladılar. Samirî de eritip buzağı şekline koydu. Sonra Cebrail (a.s.)’ın bineğinin izinden avuçladığı bir avuç bereketli toprağı sürünce, buzağı ses çıkardı. Razî’ye göre bunun sebebi ona hayat girmesi değil, heykele konulmuş olan bazı deliklere hava girmesi sonucunda buzağı heykeli ses çıkarmıştır.  

[*] Firavun'un halkı denizde boğulunca elde edilen ganimetler.  

2607 Cf. Exod. 12:35-36: the Israelites, before they left Egypt , borrowed from the Egyptians 'jewels of silver and jewels of gold, and raiment"; and "they spoiled the Egyptians" i.e., stripped them of all their valuable jewelry. Note that the answer of the backsliders is disingenuous in various ways. (1) The Samiri was no doubt responsible for suggesting the making of the golden calf, but they could not on that account disclaim responsibility for themselves ; the burden of the sin is on him who commits it, and he cannot pretend that he was powerless to avoid it. (2) At most the weight of the gold they carried could not have been heavy even if one or two men carried it, but would have been neglible if distributed. (3) Gold is valuable, and it is not likely that if they wanted to disburden themselves of it, they had any need to light a furnace, melt it, and cast it into the shape of a calf. 2608 See n. 2605 about the Samiri. If the Egyptian origin of the root is not accepted, we have a Hebrew origin in "Shomer" a guard, watchman, sentinel; allied to the Arabic Samara, yasmuru, to keep awake by night, to converse by night: samir, one who keeps awake by night. The Samiri may have been a watchman, in fact or by nickname (Cf. n. 2917).