Tâhâ Sûresi 80. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 2/51.  

Bkz. 2/57, 7/160Allah, Mısır’dan çıktıktan sonra Sina Çölü’ndeki yolculuk günlerinde İsrailoğullarına kudret helvası ve bıldırcın bahşetmesine atıfta bulunarak onları nankörlük etmemeleri konusunda uyarıyor. Bundan çok daha önemlisi dünya hayatlarını kurtardıktan sonra ebedî hayatlarını kurtarmaları için “Tur Dağı’nın sağ yanında sizden söz almıştık” ifadesiyle verdikleri sözü hatırlatarak akıllarını başlarına almalarını istiyor. “Hani, (Ey İsrailoğulları! Tevrat ile amel edeceğinize dair) sizden kesin söz almıştık, (sonra sözünüzü tutmadınız. Yeniden söz veresiniz diye) Tûr dağını tepenize dikerek: “Size verdiğimiz hükümlere kuvvetle sarılın, onun içindekileri düşünün” (demiştik.)”(Bakara 2/63) “Bir vakit İsrailoğullarından şöyle söz almıştık: “Allah'tan başkasına tapmayacaksınız, ana-babaya, yakınlara, öksüzlere ve biçarelere de iyilik yapacaksınız. İnsanlarla güzellikle konuşacaksınız, namazlarınızda dikkatli ve devamlı olacaksınız ve zekâtı vereceksiniz…” (Bakara 2/83)  

 Tefsirlerde anlatıldığına göre, Allah Teâlâ, Hz. Musa’ya, Tûr dağının sağ tarafına gelmesi, ayrıca, Tevrat’ın inzâli sırasında hazır bulunmak üzere seçeceği yetmiş kişilik bir gurubu da beraberinde getirmesi için bir süre vermişti. Bak. Bakara 2/57.  

1- Kudret helvası. Güç, kudret, dayanma gücü. 2-Çevirilede, “Kudret helvası ve bıldırcın indirdik.” şeklinde verilen anlam doğru değildir. Zira indirdik anlamındaki “enzele” sözcüğünün diğer bir anlamı da bağışlama, ikram etmedir. Bu ayetteki “enzele” sözcüğü “ikram ettik, bağışladık.” anlamındadır.  

(1)“Kudret helvası”, tatlı, beyaz, kar gibi bir şey olup fecirden güneşin doğuşuna kadar bütün İsrâiloğullarına yetecek kadar yağardı. Cenab-ı Hakk Mûsâ (as)’a kendisine Tevrât’ı indirmek üzere Tûr dağının sağ tarafına gelmesini, ayrıca bu esnâda orada hazır bulunmak üzere seçeceği yetmiş kişilik bir cemâati de yanına getirmesini vahyetmişti. (Kurtubî, c. 6/11, 232)  

(*) Yani Aşağıdaki tefsir metinlerinde de geçtiği gibi, birçok müfessire göre Kur’an da geçen (المن ) ‘’menn’’ kelimesiyle zahmetsiz elde edilen bol ürün ve nimetlerdir. Yüce Allah o sene onlara bol ürün ve rızık vermişti, gökten gelen kudret helvası değil, doğru olan da budur… Ayrıca çevirilerde; bu ayetin son cümlesinin çevirisi, “Kudret helvası ve bıldırcın indirdik”şeklindedir. Oysaki “nezzelna” sözcüğünün, birkaç anlamı var. Sözcüğün, aynı zamanda “bağışlama, ikram etme, icat etme, gönderme veya yaratma” gibi anlamları da bulunmaktadır. Bu ayetteki “nezzelna” sözcüğü “ikram ettik, bağışladık, gönderdik veya icat ettik” anlamındadır. Bıldırcın konusuna gelince, söz konusu yılda sert esen güney rüzgârları nedeniyle diğer yerlerde bulunan bıldırcına benzer bazı kuş sürüleri bunların yaşadıkları bölgeye göç etmeleri nedeniyle bunlar onları avlayarak bol bol bu tür kuşun etini yemişlerdir, yani gökten veya cennetten gelen bir şey yok, zaten yüce Allah bir rızık gönderdiğini ifade ederken (انزلنا) ‘’enzelna ‘’kelimesini kullanıyor, yani tarafımızdan indiriyoruz, icad ediyoruz anlamında oluyor. Bu değil ki, gökten veya cennetten indiriyor. Kur’an’ı Kerimde bunun birçok örneği vardır. Mesela: (A’raf-26,Hadid-25,Ali İmran-154, Zümer-6 vs.) Bütün bunlarda da (انزل ) kelimesi geçiyor, ama gökten indirdik anlamlarında değil, icad etmek, var etmek anlamındadır… Selvâ, “bıldırcın” anlamı ile meşhur olmakla beraber yine bu kelime de sadece anılan anlamla sınırlı kalmayıp aynı zamanda “mahrumiyetten sonra insanı doyuran ve mutlu eden şey”manasına da gelir. Şu hâlde bu iki kelime deyimsel olarak, emek ya da çaba karşılığı olmaksızın Allah’ın insanlara kendiliğinden bahşettiği rızıkları ve nimetleri ifade eder. Allah, önce onların kötü durumlarını ve ihtiyaçlarını giderdi ve sonra onlardan yapmaları gerekeni istedi. Kişinin karnını doyurmadan, ihtiyaçlarını karşılamadan, ondan sağlıklı bir kulluk beklemek yanlış olur ﴿ وَأَنْزَلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى ﴾ قال السعدي في تفسيره -رحمه الله وهو اسم جامع لكل رزق حسن يحصل بلا تعب، (فالمن) على هذا: كل ما امتن الله به عليهم، من طعام وشراب وغير ذلك، مما ليس لهم فيه عمل ولا كد (تفسير ابن عطية -الدر المصون) وأما النعمة الثانية ففي قوله ( وأنزلنا عليكم المن والسلوى ) ما منح من الله يسمى إيجاده إنزالا ومنة ( وأنزلنا الحديد ) فإن قيل: إذا كان مصدر المن والسلوى من الأرض فما معنى الإنزال؟ أقول: يطلق الحق سبحانه مصطلح الإنزال على جميع المخلوقات سواء كان مصدرها الأرض أو السماء وذلك نظراً إلى ظهورها من الأصل الثابت، المشار إليه بقوله تعالى: (وإن من شيء إلا عندنا خزائنه وما ننزله إلا بقدر معلوم) الحجر 21. وهذه هي الكبرى التي تفرعت منها مجموعة من الآيات، كقوله (وأنزل لكم من الأنعام ثمانية أزواج) الزمر 6. وكذا (ثم أنزل عليكم من بعد الغم أمنة نعاساً) آل عمران 154. وقوله: (تفسير المنار ).وقد سخر ربنا‏ هجرة أسراب من طيور السلوي‏(‏ السمان‏)‏ للمرور علي قوم موسي‏(‏ عليه السلام‏)‏ وهم في أرض التيه بشبه جزيرة سيناء حتي يصطادوا منها ويأكلوا‏  

18 Krş. Bakara, 2/57; A’râf, 7/160  

Benzer mesajlar: Bakara 2:57; A‘râf 7:160.  

1 Menn: bazı çöl bitkileri tarafından salgılanan tatlı, sakızımsı bir yiyecek demektir. Genelde “kudret helvası” diye tercüme edilen menn; Allah’ın Hz. Mûsa ve kavmine çölde ihsan ettiği ve ne olduğunu en iyi kendisinin bildiği tatlı bir yemektir. Selva: bıldırcın kuşu veya mahrumiyetten sonra insanı doyuran şey demek olan selva; Allah’ın Hz. Mûsa ve kavmine çölde ihsan ettiği ve ne olduğunu en iyi kendisinin bildiği etli ve yağlı yemektir. Bk. (Bakara: 57, A’raf: 160)2 Âyetin son bölümü, “üzerinize de (katımızdan) kudret helvası ve bıldırcın eti indirdik.” şeklinde de tercüme edilebilir.  

63 Bkz. 19:52 hk. 38. not. Allah’ın İsrailoğulları’yla yaptığı “andlaşma” hk. bkz. 2:63 ve 83.64 Allah’ın, Mısır’dan çıktıktan sonra Sina Çölü’ndeki yolculuk günlerinde İsrailoğulları’na “menne ve selvâ” (kudret helvası ve bıldırcın) bahşetmesine ilişkin atıf buradan başka Kur’an’ın iki yerinde daha geçmektedir (2:57 ve 7:160). Arap dili uzmanlarına göre, menne tabiri yalnızca, bazı çöl bitkileri tarafından salgılanan tatlı, sakızımsı bir madde için değil, fakat aynı zamanda elde etmek için herhangi bir çaba göstermeden bir “lütuf ve ikram olarak” insana bahşedilen şeyleri ifade için de kullanılmaktadır. Bunun gibi, selvâ tabiri de, sadece “bıldırcın” anlamında değil, aynı zamanda, “mahrumiyetten sonra insanı doyuran, mutlu eden şey” anlamında da kullanılmaktadır (Kâmûs). Bunun içindir ki, bu iki terim bir arada, deyimsel olarak, Allah’ın Hz. Musa’nın halkına emek ya da çabalarına karşılık olmaksızın kendiliğinden bahşettiği rızıkları, nimetleri ifade etmektedir.  

[2604] Tevhid ve adâleti ikame sözü (Bkz: 2:63 ve 83). [2605] Menn ve selvâ için bkz: 2:57, not 100.  

Onları orada bırakıp, Allah Teâlâ İsrailoğullarına, bu büyük lütfunu hatırlatıyor. Zira kesin olan toptan yok edilmekten, Allah kendilerini kurtarmıştı. Dünya hayatlarını kurtarmadan sonra, daha da önemli olan ebedî hayatlarını kurtarma vesilesi olan Tevrat nimeti hatırlatılıyor. Tevrat’ın verilmesi için yapılan vaad Hz. Mûsâ’ya yapıldığı halde, bütün o insanlara yapılmış olarak ifade buyuruluyor. Zira dünya ve âhiret mutluluklarına vesile olan bir kitaptan istifade edenler onlar olacaklardı.  

Âyette geçen menn , kudret helvâsı olarak açıklanır.. Aslında menn, bazı mıntıkalarda ağaçların ifrâz ettiği, bal gibi tatlı bir reçinedir. Selvâ da bıldırcın eti demektir. Yüce Allah, İsrâîl Oğullarının bulunduğu mıntıkadaki ağaçlardan bu reçineyi akıtarak ve mıntıkaya bol miktarda bıldırcın göndererek onları beslemiştir.  

[*] Tevhid ve adaleti ikame sözü "Size verdiğimiz mesaja sımsıkı sarılın ve Onun muhtevasını akıldan çıkarmayın." (Bakara 2/63) "Hani bir zaman da İsrailoğullarından yanlızca Allah'a kulluk edeceksiniz, ana-babaya, yakınlara, kimsesizlere, yoksullara iyilik yapacaksınız, insanlara güzel söz söyleyeceksiniz, namazı istikametle kılacaksınız, zekatı vereceksiniz diye söz almıştık" (Bakara 2/83) [2] Dişbudak ailesinden bir ağacın yüksek şekerli meyvası  

2601 Right side: Cf. 19:52, and n. 2504, towards the end. The Arabian side of Sinai (Jabal Musa) was the place where Moses first received his commission before going to Egypt , and also where he received the Law after the Exodus from Egypt .