Şûrâ Sûresi 19. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 11/6.  

 Burada Allah’ın, kullarının iyisine de kötüsüne de lütufta bulunduğu anlaşılmaktadır. O, kötüleri bile suçları sebebiyle aç bırakmamıştır.  

(1)“Ey insan! Sen kendine mâlik (sâhib) değilsin. Sen, kudreti nihâyetsiz bir Kadîr, rahmeti hadsiz bir Rahîm-i Zât-ı zü’l-Celâl’in memlûküsün (kölesisin). Öyle ise, sen kendi hayâtını kendine yükleyip zahmet çekme; çünki hayâtı veren O’dur, idâre eden de O’dur. Hem dünya sâhibsiz değil ki, sen kendi kafana dünya yükünü yükleterek ehvâlini (korkulu hâllerini) düşünüp merâk etme; çünki onun sâhibi Hakîm’dir (her işi hikmetlidir), Alîm’dir (sonsuz ilim sâhibidir). Sen de misâfirsin; fuzûlî olarak karışma, karıştırma. (...) Hem sana düşmanlık vaziyetini alan mikroptan tâ tâun (vebâ) ve tûfan ve kaht (kıtlık) ve zelzeleye kadar bütün eşyânın dizginleri, o Rahîm-i Hakîm’in elindedirler. O Hakîmdir, abes (faydasız) iş yapmaz. Rahîmdir, rahîmiyeti (merhameti) çoktur. Yaptığı her işinde bir nevi‘ lütuf var.” (Sözler, 32. Söz, 299)  

(*) Not: Bu ayete geçen (يشاء)’’ yeşâu’’ fiilinin zamiri kendine en yakın olan (من)’’ men’’e gider, uzak olan Allah lafzına değil. Yani ister iman etsin ister etmesin yüce Allah kullarından dileyen (kâinatta geçerli tabii kanunlarını gözeterek, çalışıp, çabalayan ve rızkı kazanmak için sebeplere sarılan) kimseyi rızıklandırır’’ şeklinde olur. Demek ki, dileyen kuldur, rızkı veren/kaynağını yaratan ise Allah’tır. Bu nedenle hayatın her alanında daha fazla çalışıp çabalayan toplumların/devletlerin refah düzeyi daha yüksek, çalışmayan ve tembel olan toplumların refah düzeyi de daha düşüktür. İşte bundan hemen sonra gelen 20. ayet, 19. ayette geçen (يشاء) deki zamirin (من)‘’men’’ e gittiğini, yani ‘’dileyen Allah değil, kul olduğunu’’ teyit etmektedir. Zira 20. ayette net bir şekilde hem dünya kazancını (rızık, mal, mülk ve serveti), hem de ahiret kazancını isteyen kul, bunları veren ise yüce Allah’tır, deniliyor. Yine hidayet ve dalalet konusunda da buna benzer gelen (من يشاء) ’’men yeşâu’’deki zamir de daima (من)’’ men’’e gider. Örneğin: (يضل الله من يشاء ويهدي من يشاء) cümlesindeki zamir (من)’’men’’e gider. Bu nedenle bu gibi ayetlerin mealleri şöyle olur. ‘’Allah dileyeni (inkâr ve sapıklığı tercih edeni) sapıklıkta bırakır, yine dileyeni (iman ve hidayeti tercih edeni) de hidayete erdirir’’ şeklindedir. Yani ‘’Allah dilediğini saptırır, dilediğini de hidayete erdirir’‘şeklindeki mealler hatalıdır.  

13 Rızık, nimet anlamındadır. Allah’ın lütfettiği maddi manevi her çeşit nimettir. Sadece yediğimiz şeyler değildir. Onlar da rızıktandır ama rızık sadece yiyip içtiklerimiz değildir. Nitekim Hz. Ayşe: “Rızık deyince, aklına sadece boğazdan geçenler gelenin aklına şaşarım” demiştir. Krş. Nur, 24/38; Şûrâ, 42/27  

[4327] Rızık, sadece boğazdan geçenleri kapsamaz. Hz. Âişe “Rızık deyince aklına boğazından geçenler gelenin aklına şaşarım” der. Her varlık tüm rızkını Allah’a borçlu olduğu halde burada özellikle ilâhî iradeye nisbeti, bu rızkın özel niteliğini gösterir. Burada akla ilk gelen Allah’ın risalet vermesidir. Men ilgi zamiriyle birlikte gelen yeşâ’ fiilinin çift özneyi gören yapısı, öznelerin ikisine de yer veren çevirimizin gerekçesidir (Bkz: nüzul sürecinde ilk kullanıldığı 74:31, not 26; ayrıca 10:25; 14:4 ve 24:21, ilgili notlar).  

[*] işlerini derinden derine yapar / en ince detayına kadar düzenler  

4552 Latif. so kind, gracious, and understanding, as to bestow gifts finely suited to the needs of the recipients. For the various meaning of Latif, see n. 2844 to 22:63. Cf. also 12:100. 4553 "Servants" here seems to include all men, just and unjust, for Allah provided for them all (Cf. 42:7, 50:29, and 51:56). 4554 Sustenance, i.e., provision for all needs, physical, moral, spiritual, etc. "To whom He pleases" is not restrictive, but modal. 'Allah provides for all, but His provision is according to His wise Will and Plan, and not according to people's extravagant demands.' He can provide for all, because He has complete power and can carry out His Will. A further comment will be found in the next verse (Cf. n. 4540 and n. 4740).