Şems Sûresi 7. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 30/30; 95/4.  

[762] Şems sûresi hakkında genel bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XXI, 147.[763] Yemin edilen 11 varlık hakkında bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XXI, 149-156.  

1- Kimseye, kişiye  

(*) Sevvâ kelimesinin aslı ’’s-v-y’’dir. Metre ve tartı gibi ölçümlerdeki denkliği anlatır. Seviye de aynı köktendir. Rabbimiz önce canlılığın oluşması için gerekli ortamı hazırlamış, arkasından bu canlıların nesillerini devam ettirmeleri ve dünya kaynaklarını geri dönüşümlü olarak kullanmalarını sağlayan sistemi düzenlemiştir. Bu düzenleme fizikî yapıları, ömürleri ve canlıların besin zincirindeki konumlarını da içermektedir. (Kurandan Hayata) Buraya kadar olan yedi âyette yüce Allah yemin etmektedir. Allah’ın bir şeye yemin etmesi, o şeyin önemine vurgu yapmak ve daha sonra gelen şeye dikkat çekmek içindir. İşte bu ayetlerde insanın dikkati yemin edilen şeylerin dünya üzerinde yaşayan canlılar ve bitkiler üzerindeki etkilerine çekilmek istenmektedir. Yani buradaki yeminle güneşin, ayın, dünya üzerinde meydana gelen gece ve gündüzlerin, dünyanın geotik şeklinde yaratılmasının vs. bütün bunların canlıların yaşamı üzerindeki etkileri nelerdir, bunlardan nasıl daha fazla yaralanılabilir diye hem bunların üzerinde gözlem ve bilimsel deneylerin yapılması, hem de bunları yaratanın var oluşunu ve eşsiz kudretini gösteren akli ve kozmik delillerin araştırılması istenmektedir. Ayrıca burada ard arda yedi nesneye yemin edildiği hâlde yine hepsi bir yemin sayılır. Çünkü hepsinin cevabı aynıdır ve aynı anda ard arda gelmişlerdir. Eğer her birinin cevabı farklı veya ayrı yerlerde gelmiş olsaydılar, o zaman her biri ayrı bir yemin sayılırdı.  

1 Bu üç âyetteki (مَا)’lar mastariyye olarak tercüme edilmiştir. Ayrıca bu (مَا)’lar, mevsule olarak (مَنْ) anlamında da kullanılabilir. (Bk. Nisâ: 3, 22, Beled: 3) O zaman tercüme; “yaratana, düzenleyene ve biçimlendirene,” şeklinde olur. Ancak Allah hakkında “şey” tabirinin kullanılması zahire uymaz gibi görünür. Bundan dolayı birçok müfessir bunu mastar “ma”sı kabul ederek tefsir edileceği görüşüne varmışlardır.  

4 Başka birçok örnekte olduğu gibi, oldukça geniş bir anlam yelpazesine sahip olan (bkz. 4:1 ile ilgili not 1’in ilk cümlesi) nefs terimi, burada bir bütün olarak insan benliğini veya kişiliğini gösterir: fiziksel bir beden ile genelde “ruh” olarak tanımlanan ama ne olduğu tam olarak tasavvur olunamayan hayat özünün bileşimi olan bir varlık.5 Lafzen, “ve onu ...’e uygun olarak yapanı [veya “şekillendireni”] (sevvâhâ).” Sevvâ fiilinin özel anlamı için bkz. yukarıdaki anlamda kullanıldığı ilk yer olan 87:2, not 1. İnsana ve “insan kişiliği”ni oluşturan şeye yapılan atıf ile bedensel ihtiyaçların ve dürtülerin, duyguların ve entellektüel faaliyetlerin kopmaz bir şekilde birbirlerine sıkı sıkıya bağlandıkları canlı bir varlığın son derece kompleks mahiyetine yapılan işaret, evrenin tasavvur edilemez azametini -insanın kavrayabildiği ve nüfûz edebildiği kadarıyla- Allah’ın yaratıcı gücünün etkili bir kanıtı olarak düşünme çağrısı ile devam etmektedir.  

[5751] Veya mâya ilgi zamiri mânası vererek: “biçimlendiren Allah”. Mâları masdariyye olarak aldık. Zira bu hem mâ’nın Allah için kullanımının şık olmaması hem de ilk âyetlerle uyumluluk açısından tercihe şayandır.  

[*] Anne karnında 15. haftanın sonuna kadar herhangi bir hayvanla aynı özelliklere sahip olan insan, 15. haftanın sonundan sonra ruh üflenmesiyle birlikte diğer insanlarla eşit hale gelir.  

6152 Allah makes the soul, and gives it order, proportion, and relative perfection, in order to adapt it for the particular circumstances in which it has to live its life. Cf. 32:9. See also n. 120 to 2:117. He breathes into it an understanding of what is sin, impiety, wrongdoing and what is piety and right conduct, in the special circumstances in which it may be placed. This is the most precious gift of all to man, the faculty of distinguishing between right and wrong. After the six external evidences mentioned in verses 1-6 above, this internal evidence of Allah's goodness is mentioned as the greatest of all. By these various tokens man should learn that his success, his prosperity, his salvation depends on himself-on his keeping his soul pure as Allah made it; and his failure, his decline, his perdition depends on his soiling his soul by choosing evil.