Şems Sûresi 2. Ayet Meali

[762] Şems sûresi hakkında genel bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XXI, 147.[763] Yemin edilen 11 varlık hakkında bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XXI, 149-156.  

(* ) Ayette kullanılan“telâha” kelimesini “uyup izlemek” demektir. Bu kelime bağımlı olmayı, birine uyup ardınca gitmeyi ifade etmektedir. Gerçekten de Ay, uydusu olduğu Dünya ile beraber Güneş’in etrafında döner ve Evren’in içinde Güneş nereye doğru hareket ediyorsa Ay ve Dünya da oraya doğru hareket eder. Hareket edip, ilerleyen bir Güneş’in etrafında Ay ve Dünya döner. (İst.K.A. Grubu)… Zira, güneşin çekim gücü sayesinde güneş sistemindeki tüm gezegenler onu izlemektedir… Aşağıdaki tefsir metinlerinde de (ve güneşi izlediği zaman aya yemin ederim) şeklindeki ayet, ayın bir ışık kaynağı olmadığını, güneşten ışık yansıttığını göstermektedir, deniliyor. Aşağıdaki tefsir metinlerine bkz: وقد يكون المراد - بتلاها أي تبعها في كل وقت، لأن نوره مستمد من نور الشمس فهو لذلك يتبعها، وقد قال بهذا الفرّاء قديما وأثبته علماء الفلك حديثا (تفسير المراغي )وثانيهما: أن القمر يأخذ نوره ويستمده من نور الشمس. وهذا قول الفراء قديما، وقد قامت الأدلة عند علماء الهيئة والنجوم، على أن القمر يستمد ضوءه من الشمس.. وقال الشيخ ابن عاشور: وفي الآية إشارة إلى أن نور القمر، مستفاد من نور الشمس، أى: من توجه أشعة الشمس إلى ما يقابل الأرض من القمر، وليس نيرا بذاته، وهذا إعجاز علمي من إعجاز القرآن (تفسير الوسيط ) ﴿والقمر إذا تلاها﴾ أي إذا أتبعها فأخذ من ضوئها وسار خلفها (مجمع البيان في تفسير القرآن)  

1 “Telâhâ” fiili; okumak, takip etmek, izlemek anlamındadır. Ay geceleri aydınlatma hususunda güneşi izler. Yani güneşten aldığı ışığı geceleri yansıtır. Ayrıca, güneş ışığı sayesinde evreleri oluşur.  

Ayette geçen [telâ/tilavet] fiili “takip etmek” anlamındadır. Kur’an’ı tilavet etmek de onun ilkelerini takip etmektir. Ay ışığını güneşten aldığı gibi bizim de Kur’an’dan ışık almamız ve vahyin yörüngesinde yaşamamız gerekmektedir.  

1 Bu âyet, “o (güneşi) takip eden aya,” şeklinde de tercüme edilebilir. Konu ile ilgili olarak Bk. (Yûnus: 5)  

1 Lafzen, “onu izleyen (telâhâ)”, yani güneşi. Hicret’ten sonra 2. yüzyılda yaşamış olan büyük dilbilimci Ferrâ’ya göre, “bunun anlamı, ayın ışığını güneşten aldığıdır” (Râzî’nin nakli). Bu, aynı zamanda Râğıb’ın da yukarıdaki ibare ile ilgili yorumunu yansıtmaktadır.  

[5746] Lafzen: “Güneşi tilâvet eden Ay şahit olsun!” Tuluv, ayın güneşi izlediğini, yani ‘ışığını tilavet edip okuduğunu’ ifade eder. Ayın güneşin ışığını yansıtması, “ayın güneşi okuması” olarak anlaşılmalıdır. Allah’ın kelâmını hakkıyla okuyan, Allah’ın nuruyla aydınlanır ve o nuru etrafına yansıtır. Ayın evreleri onun gün ışığını izlemesiyle oluşur. Bu izleme ayın on dördünde kemaline ulaşır. Bedir günleri, adeta güneşi izleyen ayın güneşe en çok benzediği günlerdir. [5747] Ayın ibadetlerdeki ve hayattaki önemli rolü. Oruç, hac, zekât, iddet, borçların hesaplanması, vâde hep ayın dinî hayat ve ibadetlerle kaçınılmaz ilişkisini gösterir.  

Güneş battıktan sonra doğan aya andolsun.  

6148 The first pair is the glorious sun, the source of our light and physical life, and the moon which follows or acts as second to the sun for illuminating our world. The moon, when she is in the sky with the sun, is pale and inconspicuous; in the sun's absence she shines with reflected light and may metaphorically be called the sun's vicegerent. So with Revelation and the great Prophets who brought it; and the minor Teachers who derive their light reflected, or perhaps doubly reflected, from the original source.