Sebe Sûresi 19. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 16/112; 28/58.  

Bkz. 16/112, 28/58Ticaretteki başarılarıyla öyle şımardılar ki; daha çok kazanma hırsıyla hem konaklama sayısını çoğaltarak oralardaki insanları soymak ve sömürmek hem de ticareti herkesin kolayca yapamayacağı bir duruma getirmek için ithalat ve ihracat yerlerinin arasındaki mesafenin daha da uzun olmasını istediler.  

[1] Bu şehir ile Şam beyninde  

Bu ifade, "Rabbimiz, seferlerimiz arasını uzaklaştır" diye de okunabilir.  

1- Verilen nimetlerle yetinmeyerek daha çok kazanmak için, ihtiyaç sahiplerini daha çok soymak için, çok konaklama yerleri ve uzun yolculuklar istediler. 2- Nesilden nesile aktarılan efsane. 3- İşaretler, göstergeler.  

(*) Yani onlar hem şımarıp böbürlendiler hem de kendilerine verilmiş topraklarla yetinmeyip, daha fazla geniş topraklara sahip olmak istediler. İşte onlar bu aşırı hırs yüzünden kendilerine yazık ettiler. Yani bunlar, kendilerine verilen mal, mülk ve nimetlerle yetinmeyerek daha çok kazanmak için, ihtiyaç sahiplerini daha çok soymak için, çok konaklama yerleri ve uzun yolculuklar istediler. [الثالث : معناه زد في عمارتنا حتى تبعد فيه أسفارنا ، حكاه النقاش . وهذا القول منهم طلبا للزيادة والكثرة (تفسير الماوردي ) .فقالوا ربنا باعد بين أسفارنا ؛ قالوا ياليتها كانت بعيدة فنسير على نجائبنا؛ ونربح في التجارات؛ ونفاخر في الدواب والأسباب؛ بطروا النعمة؛ وملوا العافية فالمعنى على القراءة المتضمنة للطلب يكون المعنى : أنهم أشروا وبطروا ; فلذلك طلبوا بعد الأسفار (الدر المصون - تفسير النسفي )  

[3] Yani Yemen ile Şam arasını çöl yap da herkes gidemesin.  

1 Tıpkı İsrâil oğullarının, “Ey Mûsa, biz bir tür yemeğe artık sabredemeyeceğiz, bizim için Rabbine dua et de; bize yerin bitirdiği sebzesinden, kabağından, hıyarından, sarımsağından, mercimeğinden ve soğanından çıkarsın.” (Bakara: 61) dedikleri gibi bunlar da Allah’ın verdiği nimetlere nankörlük edip, kötüyü iyiye tercih etmek istediler.2 Yani çok şükredici olmak için çok sabırlı olmak lâzımdır. İşte böyle çok sabırlı olup da nimetlere kavuşmak şanından olan kimseler için bu Sebe’ kıssasında çok önemli âyetler vardır. Heva ve heveslerini zapt edip meşakkatlere tahammül ederek vazife ve ibadetlerine çalışan sabırlı kimseler memleketlerini Allah’ın inayetiyle Cennet gibi mamur eder, nimetlere ulaşırlar. Allah’ın şükreden kullarından olmak isteyenler de o nimetlerle azmayıp yine sabır ve sebat ile şükrüne devam ederek kendilerini sabır ehli içerisinde bulurlar. (Elmalılı)  

27 Genel kabul gören kıraat şeklinde -Medine ve Kûfe’nin ilk alimlerinin çoğunlukla kabul ettikleri kıraat- yukarıdaki ifade, nidâ ismi olan Rabbenâ ve emir kipinde bâ‘id (“Ey Rabbimiz! ... mesafeleri uzat” vb.) ile okunmaktadır ki bu kıraatın tatmin edici bir açıklamasını yapmak zordur. Diğer taraftan, bazı ilk dönem Kur’an müfessirlerinin rivayetlerine dayanan Taberî, Beğavî ve Zemahşerî, sözkonusu kelimelerin başka muhtemel okunuş şekillerinden söz ederler: Rabbunâ (ismin yalın hali) ve be‘ade (haber kipi) şeklindeki bu okunuşlar, anlamı benim çevirdiğim biçimde vermektedir: “Rabbimiz ... mesafeyi uzattı”. Bana göre bu kıraat daha uygundur, çünkü (Zemahşerî’nin de işaret ettiği gibi), Sebe halkının, devletlerinin yıkılmasından, nüfusun büyük kısmının sürgüne gönderilmesinden ve neticede (büyük kervan yolları üzerindeki) birçok köy ve kasabanın terk edilmesinden duydukları gecikmiş üzüntü ve pişmanlığı dile getirmektedir.28 Güney Arabistan’daki kabilelerin, Ma’rib barajının çökmesinden sonra kitle halinde dört bir tarafa -özellikle de Merkezî ve Kuzey Arabistan’a- göç etmelerine işaret etmektedir.  

[3839] Veya bir kıraatta inşâ değil haber olarak: “Rabbimiz sefer menzillerimiz arasındaki mesafeyi uzattı.” Tercihimiz şu anlama gelmekte: şükredecekleri yere fiilî nankörlük yaparak hal lisanıyla böyle demeye getirdiler. Üslûp bize, her nankörün nankörlüğünün “Bu nimeti benden al!” bedduası olduğunu öğretmektedir. 15. âyetle başlayan bu sembolik üslûpta, hal dilinin konuştuğu mecazî bir diyalog hakimdir. [3840] Çölleşmenin getirdiği güneyden kuzeye doğru başlayan göç dalgaları kastedilmektedir.  

NOT: Ayetin son bölümünün meali basılı nüshada bulunmuyor. (ÖFK)  

Onlar kazanç hırsıyla, fakirleri daha çok soymak için yol konaklarının aralarının uzaklaştırılmasını bilfiil temenni ettiler.İngiliz müsteşrik Muir, o zaman Yemen ile Şam arasında ticaretin çok mühim olup iki tarafı da zenginleştirdiğini anlattıktan sonra Hadramut ile Eyle arasında yetmiş konak bulunduğunu, bu konakların bugünkü konaklara uyduğunu belirtir.Sebe’lilerin darmadağın olmaları darbımesel haline geldi. Öyle ki bugün bile Araplar, bir topluluğun darmadağın olmasından bahsederken: “Sebe’liler gibi darmadağın oldu” derler.  

3817 Said, in this and other places in the Qur'an, "language" is used for thought or deed. The Commentators call it the "Language of actual facts" (zaban hal) as opposed to the "language of words" (zaban qal). 3818 The covetous Saba ' people, in order to get more profit from travellers' supplies by concentrating them on a few stations which they could monopolise, tended to choke off traffic and ruin the big trade. Selfishness often runs counter to true self-interest. It is a historical fact that the great Yemen-Syria route in Arabia declined with the decline of Yemen . There were no doubt physical causes, but supreme above all were the moral causes, the grasping nature of the people, and their departure from the highest standards of righteousness. 3819 The people of Saba were given every chance. They had prosperity, skill, trade and commerce, and a healthy and beautiful country. They also had, apparently, great virtues, and as long as they remained true to their virtues, i.e., to the Law of Allah, they remained happy and contented. But when they became covetous and selfish, and became jealous of other people's prosperity instead of rejoicing in it, they fell from grace and declined. It may be that the climate changed, the rainfall became scantier, perhaps on account of the cutting down of hill forests: trade routes changed, on account of the people falling off in the virtues that make men popular: behind all the physical causes was the root-cause, that they began to worship mammon, self, greed, or materialism. They fell into the snare of Satan. They gradually passed out of history, and became only a name in a story. Moral: it is only Allah's Mercy that can give true happiness or prosperity, and happiness or prosperity is only a snare unless used for the highest service of Allah and man.