Sebe Sûresi 16. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 27/22-24.  

“Arim seli”, şiddetli yağmur sularının su setlerini yıkmasıyla meydana gelen sel felâketi demektir. Topraklarının bolluğu, meyvelerinin çokluğu ve refah seviyelerinin yüksekliği sebebiyle şımaran, nankörleşen, sağa sola sataşan, fesat çıkaran, güçsüzlere zulmeden Sebe halkını cezalandırmak üzere meydana gelen şiddetli yağmurların sebep olduğu sel felaketine “Arîm” seli denmiştir. “Ma’rib Barajı” nın patlamasına da sebep olan bu “Arîm Seli” ile o güzelim evler yerle bir olmuş, bağlar bahçeler yıkılmış, her taraf tanınmaz hale gelmiş ve her şey enkaza dönmüştür.  

“Arim”, tefsir bilginlerince şiddetli yağmurdan oluşan sel, bir vadi adı ya da su seddi diye açıklanmıştır.  

 Arim seli, Sebe’ kavmini cezalandırmak üzere meydana getirilen, şiddetli yağmurun sebep olduğu ve büyük göçlere yol açan bir sel felâketidir.  

1- Karşılığını vermediler. 2- İki bahçeye.  

(*) Ârim kelimesi eski Yemenliler’de bir yerin özel adı olmaksızın “set” mânasında kullanılmıştır (Cevâd Ali, VII, 201; EI2 [Fr.], VI, 549). Kur’ân-da “seylü’l-arim” diye zikredilen (Sebe’ 34/16) sel baskını Sebe diyarı ve oranın halkıyla ilgili olduğuna göre burada sözü edilen set, Sebe Devleti’nin eski merkezi olan Me’rib şehri yakınındaki Me’rib su seddi olmalıdır. Bu sedde Sebe Seddi, Arim Seddi de denilmiştir (İA, VII, 330). İlkçağ’larda Arap yarımadasının güney batısında kurulan Sebe Krallığı’nın başşehri Me’rib ve çevresi kurak bir bölge olduğu için bütün ziraî faaliyetler sunî sulamaya bağlı idi. Bu sebeple eski Güney Arapları birçok sulama tesisi yapmışlardı; bunların en önemlisi ise Me’rib Seddi idi… Kaynak: (ARİM - TDV İslâm Ansiklopedisi) Yani Ârim, bir baraj olup patlaması sonucu bağ ve bahçaları sel altında kalmıştı. Bu barajla ilgili Kurtubi tefsirinin metnine bakılabilir.) فأرسلنا عليهم سيل العرم و ( العرم ) فيما روي عن ابن عباس : السد ؛ فالتقدير : سيل السد العرم (تفسير القرطبي  

11 Arim: Şiddetli yağmurlardan oluşan ve önündeki her seddi yıkan sele denir.  

(Arîm kelimesi “baraj, set” anlamına gelen ve Güney Arapçasında kullanılan “arimen” kelimesinden türemiştir. Böylece setin (baraj) yıkılmasından sonra meydana gelen sel sonucu bütün ülke harap oldu. Sebeliler’in dağların arasına setler inşa ederek kazdıkları kanallar yıkıldı ve bütün sulama sistemi bozuldu. Bunun sonucu daha önceden bir bahçe gibi olan ülke yabani otların yetiştiği bir orman haline geldi ve küçük bodur ağaçların kiraza benzer yemişi dışında yenebilecek hiçbir meyve kalmadı.)  

“Arim seli”, büyük barajları su altında bırakabilen, onları yıkabilen hacimde, çok büyük bir felaketti. [el-‘Arim] kelimesine “köstebek” diyenler olduğu gibi, bunun seddin veya vadinin adı olduğunu söyleyenler de vardır. Bu barajı, Sebelilerin, Belkıs’ın, Himyer’in veya Lokman b. Âd’in yaptığı rivayet edilmektedir. Tarihte bu olayın tam olarak ne zaman gerçekleştiği bilinmemekte, ancak Me’rib Barajı’nın ilk yıkılış tarihinin MS 2. yüzyıl olabileceği bildirilmektedir. Bu olaydan sonra Sebe Krallığı büyük ölçüde harap olmuş, yöre halkının önemli bir bölümü kuzeye doğru göç etmek zorunda kalmıştı (Esed, [Kur’an Mesajı], s. 876’da 24. not).  

1 Arim: Önüne geçilmez sel, Arim denilen settin seli veya Arim deresinin seli anlamlarına gelir. Arim Setti; Sebe’ ülkesinde yetmiş kadar çayın aktığı, sellerin toplandığı, zift ile kaplı, sulama için kullanılan bir barajdır. Bu setti yaptıran hakkındaki rivâyetler o kadar çok ki bunları birleştirmek mümkün değildir.  

24 Lafzen, “barajları su altında bırakan” (seylu’l-‘arim). Bu felaketin tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Fakat, Ma’rib Barajının ilk yıkılışının muhtemel tarihi M.S. 2. yüzyıl olabilir. (Bu olaydan sonra) Sebe Krallığı büyük ölçüde harap oldu ve bu da, güneyli (Kahtân) birçok kabilenin Yarımada’nın kuzeyine doğru göç etmelerine yol açtı. Ardından, barajlar ve kanallar şebekesi belli ölçüde onarıldı, fakat ülke eski refah düzeyine bir daha ulaşamadı ve İslam’ın zuhurundan 20-30 yıl önce de bu büyük baraj tamamen çöktü.  

[3833] el-‘Arîm: ‘Arâmeden “şiddet ve çokluk”, ya da selin ismi olarak “Arim Seli” veya Yemen ve Habeş lügatinde “suyu tutmaya yarayan set, baraj” anlamına gelir (İbn Âşûr). [3834] Dallarından misvak yapılan meyvesi acı olan erak/misvak türünden çöl iklimine özgü çalılar. [3835] Yine çalı bitkilerinden olan bir ılgın (tamarix) türü. [3836] Bunun bilinen sedir türleriyle bir yakınlığı olup olmadığını bilmiyoruz. Elmalılı bunu “kara yemiş” diye de bilinen “Arabistan kirazı” olarak niteler. Gölgesi en geniş ağaç olarak takdim edilmesi yaprağını dökmediğinin delilidir. Metinde “az” olduğu vurgulandığına göre, muteber bir bitki türü olmalıdır. Bir çeşit çam olan bilinen sedir türlerinden biri olması da muhtemeldir. Sedir için ayrıca bkz: 53:14, not 8.  

[1] "Seylü'l 'Arim" diye meşhûr olub Yemen'de bir çok yerleri harâb iden seldir.  

3812 Into that happy Garden of Eden in Arabia Felix (Araby the Blest) came the insidious snake of Unfaith and Wrongdoing. Perhaps the people became arrogant of their prosperity, or of their science, or of their skill in irrigation engineering, in respect of the wonderful works of the Dam which their ancestors had constructed. Perhaps they got broken up into rich and poor, privileged and unprivileged, highcaste and low-caste, disregarding the gifts and closing the opportunities given by Allah to all His creatures. Perhaps they broke the laws of the very Nature which fed and sustained them. The Nemesis came. It may have come suddenly, or it may have come slowly. The pent-up waters of the eastern side of the Yemen highlands were collected in a high lake confined by the Dam of Ma'arib. A mighty flood came: the dam burst: and it has never been repaired since. This was a spectacular crisis: it may have been preceded and followed by slow desiccation of the country. 3813 "'Arim" (= Dams or Embankments) may have been a proper noun, or may simply mean the great earthworks lined with stone, which formed the Ma'arib dam, of which traces still exist. The French traveller TJ. Arnaud saw the town and ruins of the Dam of Ma'arib in 1843, and described its gigantic works and its inscriptions: See Journal Asiatique for January 1874: the account is in French. For a secondary account in English, see W.B. Harris, Journey Through Yemen, Edinburgh, 1893. The dam as measured by Arnaud was two miles long and 120 ft. high. The date of its destruction was somewhere about 120 A.C., though some authorities put it much later. 3814 The flourishing " Garden of Arabia " was converted into a waste. The luscious fruit trees became wild, or gave place to wild plants with bitter fruit. The feathery leaved tamarisk, which is only good for twigs and wattle-work, replaced the fragrant plants and flowers. Wild and stunted kinds of thorny bushes, like the wild Lote tree, which were good for neither fruit nor shade, grew in place of the pomegranates, the date palms, and the grapevines. The lote tree belongs to the family Rhamnaceac, Zizyphus Spina Christi. of which {it is supposed) Christ's crown of thorns was made, allied to the Zizyphus Jujuba, or bertree of India . Wild, it is shrubby, thorny and useless. In cultivation it bears good fruit, and some shade, and can be thornless, thus becoming a symbol of heavenly bliss: 56:28.