Sâffât Sûresi 3. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 77/5-6.  

[467] Sâffât sûresi hakkında genel bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XVI, 103.  

Âyetlerde belirtilen işleri yapanların melekler, yahut mü’minler ve özellikle âlimler olduğu tefsir bilginlerince ifade edilmiştir.  

 Burada «saf saf dizilenler, toplayıp sürenler ve zikir okuyanlar»ın melekler olduğu söylenmiştir. Ayrıca bunların gök cisimleri, ruhlar, kudsî cevherler, Kur’an âyetleri, âlimler ve gaziler olduğunu söyleyenler de vardır.  

(*) Şuursuz varlıkların Allah’ı tesbih etmesi demek, Allah’ın yaradılışlarına koyduğu yasalara bağlılık içinde, varlık amaçlarına uygun bir hâl içinde bulunmaları demektir. Bu bağlamda evrende olan tüm canlı ve cansız varlıklar Allah’ı adeta hâl diliyle zikir ve tesbih etmektedirler. Hâl diliyle ortaya konan bu gerçeklik, aslında Allah’ın tüm nitelikleri ile tanınması ve tanıtılmasını ifade etmektedir. Saffat, zacirat ve taliyat ifadeleriyle bulut ve ruzgârları anlamak da mümkündür. Bu nedenle her üç ayetin meali bu şekilde uygun görülmüştür. (الله اعلم) ‘’ Ama en doğrusu yüce Allah bilir.’’Bu konuda aşağıya alınan İmam Nablüsi’nin (موسوعة النابلسي للعلوم الاسلامية ) adlı eserine ait metne de bakılabilir… Ayrıca Ebu Müslim’e göre, melekler dişi olmadıklarından dolayı kendileri için والصافات – فَالزَّاجِرَاتِ - فَالتَّالِيَات ذكرا) ‘’ vessaffati, fezzacirat, fettaliyat ‘’şeklindeki dişiler için kullanılan bu tür ifadelerin melekler için kullanılması söz konusu olamaz. Ayrıca eğer tefsirlerde geçtiği gibi, bunlardan maksat melekler ise (ki onlara göre bulutları havada sürüp sevk eden meleklerdir,) bu ayet, Fatır-9. ve Rûm-48. ayetlerle tamamen çelişir hâle gelir. Oysa Fatır-9 ve Rûm 48. ayetlere göre havada bulutları sürüp sevk eden rûzgârlardır, melekler değil. İşte Fatır-9. ayet şöyledir. (والله الذي أرسل الرياح فتثير سحاباً فسقناه إلى بلد ميت فأحيينا به الأرض بعد موتها كذلك النشور) فاطر -9 ‘’ Ve (zatım olan) Allah o dur ki, rüzgârları (oluşturup) gönderir, onlar da (buhar yüklü) bulutları (okyanus, deniz ve göllerden kaldırıp) hareket ettirir. Derken biz onu (susuzluktan bitki örtüsü kuruyup adeta) ölmüş bir bölgeye sürükleriz ve onunla (yağmurla) ölümünden sonra yeri (yeşertir) canlandırırız. İşte (kıyamet günündeki) dirilişte böyle olacaktır.’’ İşte burada görüldüğü gibi bulutları sürüp sevk eden rüzgârlardır, bu aynı zamanda bilimseldir. Zaten her şey yüce Allah’ın evren ve tabiat için koymuş olduğu kanunlara göre hareket etmektedir. Bkz: ((موسوعة النابلسي للعلوم الاسلامية وبعضهم قال: الصافَّات هذه السحب التي اصطفَّت إلى جانب بعضها بعضاً، والزاجرات تلك الرياح التي تسوق السحب إلى مواقع القطر، والتاليات ذكرا هذه الآية ؛ آية السحاب، وآية الرياح، تتلو علينا شيئاً عن عظمة الله عزَّ وجل، كأنها تتلو علينا بلسان الحال لا بلسان المقال يعني وإن شئت أن تقول: هي السحب قد اصطفت، والرياح قد زجرت، ولسان حال السحب والرياح تتلو علينا شيئاً عن عظمة الله عزَّ وجل، فهذا صحيح (موسوعة النابلسي للعلوم الاسلامية) وقال أبو مسلم : لا يجوز حمل هذه اللفظ ( أي الصافات) وكذا ما بعدها على الملائكة لأن اللفظ مشعر بالتأنيث والملائكة مبرؤن عن هذه الصفة .......(تفسير الالوسي ) أن الله عزَّ وجل إذا أقسم بذاته فمن أجل أن يجذب نظرنا إلى أسمائه الحسنى وصفاته الفضلى، أما إذا أقسم بآياته فليلفت نظرنا إلى هذه الآيات فإن لم يقسم فبالنسبة إلى ذاته، وإن أقسم فبالنسبة إلينا، وإذا أقسم بمخلوقاته فهذا يعني جلب نظرنا إلى هذه الآية والزاجرات: السحاب (اللباب في علوم الكتاب)  

[2] İlmiyle âmil olan âlimlerin sıfatlarıdır. Gazilere de sıfat olabilir. Harp meydanında saf teşkil edenler, düşmanı cihat meydanından sürenler veya atları cihat meydanına sürenler, âyat-ı ilâhiyeyi tilâvet edenler hakkı için. Meleklere de sıfat olabilir: Kulluk makamında bedi' bir saf teşkil edenler, men'edenler, tespih ve takdise mülâzim olanlar hakkı için. Kısas-ı pak nefislere yemin olunuyor. Nazm-ı kerîmde İslâm milletlerinin cehalet ve dalâletten tahlisi ile kalblerinin pâk kılınmalarına işaret vardır,  

1 Saffat: Dizilip saf olanlar, saf dizenler anlamına gelir. Saf ise, çeşitli şeyleri düz bir hat üzerinde sırayla dizmek veya dizilen sıra demektir. Bu ifâdeyle; melekler, yıldızlar, namaza duran ve küfre karşı Allah yolunda cihad için toplanan Müslümanlar, kastedilmiş olabilir. 2 Zecr: Azarlayarak bir şeyi defetmek, sevk etmek ve yasaklamak demektir. Bu ifâdeyle; bulutları sevk eden melekler, Müslümanları tehlikelerden koruyan mücahit orduları veya Müslümanları ve bu orduları sevk ve idare eden önderler, kastedilmiş olabilir.  

[3985] Tâliyât: Nasıl ki saf bir amaca ulaşmak için yan yana dizilmekse, tilv ya da tilavet de “bir mâna oluşturmak için peş peşe gelmek”tir. Katâde bununla “vahyi okuyup izleyen kimselerin” kastedildiğini söyler (Taberî).  

Bu and içilen yaratıklar, doğa olaylarını yönetmekle görevli, Allah'a kulluk için dizilmiş meleklerdir. Bu âyetlerin, melekleri kasdettiği, 164-165. âyetlerden de belli olmaktadır. Orada bizzat vahyi getiren meleğin sözü anlatılmaktadır. Hadîsin anlatımına göre Hz. peygamber'in görevlendirilişi sırasında bütün kâhinler ve astrologlar şaşırılmıştı. Gökte beliren bir kuyruklu yıldızın ve birçok meteor'un yanılttığı bu kişiler, artık eskisi gibi tepelere oturup yıldızları gözetlemekten korkmuşlar, eksisi gibi tâliblerine gelecek haberleri veremez olmuşlardı.  

[1] Bütün bu kelimeler النفوس kelimesinin sıfatı sayılarak anlam verilmiştir. [2] "O müjde, zorbalardan (tâğut'tan), ona kul olmaktan uzak duran ve Allah'a yönelenlere müjde vardır. Müjdeyi şu kullara, söz dinleyip sözlerin en güzeline uyanlara ver. Allah'ın doğru yola ilettiği kimseler onlardır. İşte sağlam duruşlu (ulu'l-elbab) olanlar işte onlardır." (Zümer 39/17-18)  

(3) Kur’ân’ı okuyanlar, zikir ve tesbih edenler, ilim ve irfan ile meşgul olanlar.