Rûm Sûresi 29. Ayet Meali

1- Tutku ve kuruntularına. 2- Allah'ın şaşırtması hevalarına uymalarının karşılığıdır. Tutku ve kuruntularına uyarak kendisine haksızlık eden ve böyle yaptığı için Allah'ın şaşırttığı kimsenin bu sapkınlığı, kendi tercihinin sonucudur.  

(*) Birçok mealde ‘’Allah’ın saptırdığı kimseyi’’ şeklindeki çeviri hatalıdır. Çünkü yüce Allah kimseyi saptırmaz. Kendi özgür iradesiyle inkâr edip sapıklığı tercih eden ise kuldur, böyle kimseleri Allah sapıklıkta bırakır ne onları, ne de başkaları imana zorlamaz. Yani kendi özgür iradesiyle kul neyi tercih ederse, onunla baş başa kalır.  

Yüce Allah’ın saptırdığını, yani sapma kararı verenin bu kararını onayladığı hiç kimsenin artık doğru yola ulaşamayacağıyla ilgili benzer mesajlar: A‘râf 7:186; Ra‘d 13:33; Zümer 39:23, 36; Mü’min 40:33; Câsiye 45:23.  

1 Heva: Nefsin kendiliğinden meylettiği arzusu, aşırı arzulara meyli ve keyfi demektir. Burada “(hak bir) bilgiye dayanmadan” ifadesinden “heva”nın iki kısım olduğu anlaşılmaktadır. Bunlardan birisi ilme uygun olan, birisi de olmayandır. İlme uygun olan heva, Hak nazarında fıtrat gayesine uygun olan meyillerdir. Zira şehvetlerin yaratılışı boşuna değildir. Onlar, insanları yaratılışlarının gayesine erdirmek için taraf-ı ilâhîce konulan birer sebeptir. Ancak şeytanî olan insan zekâsı, onu gayesinden çevirerek ilmin zıddına olarak soyut zevkler için boşu boşuna da israf eder. Meselâ iffet ve tenasül niyetiyle nikâh arzusu fıtratın gayesine uygun bir meyildir. Zina meyli ise ilme muhalif soyut bir hevadır. Genellikle böyle şeylere heva denilir. Ve işte müşrikler bir şey bildiklerinden dolayı değil, ilme uymayan hevâları ardında koştuklarından dolayı kendilerini hevesata esîr ederek haksızlıkla zulümkârlıkla şirke saptılar. Malik’i, mülküne ortak etmek, eşit tutmak haksızlığıyla Allah’a mülkünden, mahlûkatından şerikler uydurarak onlara taptılar, onları kendilerinin mâliki imiş gibi tuttular da hürriyetlerini onlara verdiler. (Elmalılı) Bk. (Furkan: 43)  

23 Bu örnekte geçen ellezîne zalemû (“zulüm işlemeye şartlanmış olanlar”) ifadesi, bilinçli olarak, Allah’tan başka bir kişiye veya şeye ilahlık veya ilahî bir sıfat yakıştıran ve böylece kendileriyle O’nun arasına ilahî veya yarı ilahî “aracılar” koymak isteyenlere işaret eder. Böyle bir istek, Allah’ın her şeyi bilme ve her zaman her yerde mevcut bulunma sıfatlarına karşı bir haksızlık olduğundan, bu isteği duyan kişinin Allah inancının gerçek olmadığını ve hakikatin en temel bilgisine sahip bulunmadığını gösterir.24 Allah’ın “insanı saptırması”nın bir açıklaması için bkz. 14:4’ün ikinci cümlesi ile ilgili not 4 ve keza 2:7, not 7.  

[3590] Bu âyet “Allah kimi saptırır?” sualinin cevabıdır: Bilinçsizce kendi arzu ve tutkularının peşine takılanları saptırır.  

(Önce hevâlarına uyma, kendi fiilleri olarak gösterilmiş, kendilerine nispet edilmiş iken burada saptırmak Allah'a isnâd edilmiştir; çünkü, hayrı da şerri de yaratan, Fa'il-i mutlak O’dur. Fakat insan neyi isterse Allah onu yaratır, onun için kul, yaptıklarından sorumludur. O halde burada saptırmaktan maksat, kalpleri mühürleyecek derecede dalalete düşmeyi hak etmek olur. Nitekim Bakara suresinin 7. ayetinde "Allah onların kalplerini mühürledi" buyurulmuştur)  

3539 The wrongdoers—those who deliberately reject Allah's guidance and break Allah's Law-have put themselves out of the region of Allah's mercy. In this they have put themselves outside the pale of the knowledge of what is for their own good. In such a case they must suffer the consequences of the personal responsibility which flows from the grant of a limited free will. Who can then guide them or help them?