Ra'd Sûresi 35. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 47/15; 56/27-38; 59/20.  

(*) Not: Bu ayette göre de cennet ve onun nimetleri süreklidir, ebedidir. Zira (أُكُلُهَا دَآئِمٌ وِظِلُّهَا) ’’uküllüha daimun ve zıllüha’’ yani o cennetlerin yiyecekleri ve gölgesi, yani serinliği süreklidir’’ deniliyor. Ama Kur’an’da cehennem için böyle bir ifade bulunmamaktadır.  

12 İnsanoğlu fiziki bir dünyada yaşadığı için, insan zihni, bu dünyada görüp ettikleri varlıkların formları ve muhayyileleriyle tasavvur etme yetisine sahiptir. Onun için, mahiyet ve unsurları itibariyle fizik ötesi/metafizik varlıkları, nesneleri, olduğu gibi kavrama yetisine sahip değildir. İşte bundan dolayı Kur’an bize içinde yaşadığımız bu dünyadan örneklerle ahiret yurdunu anlatır. Dolayısıyla fizik ötesi âlemin anlatımı zorunlu olarak mecâzi anlam taşır.  

65 Parantez içindeki ilaveyle beraber ayetin bu kısmı için verilen karşılık, Zemahşerî’nin ve özet halinde Râzî’nin yaptığı nakle dayanarak Zeccâc’ın bu bölüme ilişkin tefsirinden harfiyyen uyarlanmıştır. Zemahşerî’ye göre ayetin bu kısmı, “müşahede yoluyla bildiğimiz, hakkında bilgi ve görgü sahibi olduğumuz şeylerden yola çıkarak algı ve gözlem alanımızın ötesindeki bir şeyi tasavvur etmemizi sağlayan temsîlî bir ifade” hükmündedir (temsîlen li-mâ ğâbe ‘annâ bi-mâ nuşâhid). “Cennet meseli”ne ilişkin 47:15’deki benzer ama daha geniş atıfta olduğu gibi, burada da hatırda tutulmalıdır ki, Kur’an’ın kıyamet sonrası hayatın nasıl olacağı konusundaki açıklamaları, insan muhayyilesinin bu dünyada müşahede edebileceği şeylerden hem unsurları, hem de mahiyeti itibariyle bütünüyle farklı şeyleri kavrama imkanı olmadığına göre, zorunlu olarak mecazîdir. (Bu konuda bkz. Ek I.)66 Yani, huzur ve mutluluk veren şartlar. Zill (“gölge”) sözcüğünün bu yoldaki mecazî anlamı konusunda bkz. 4:57 ve ilgili 74. not.67 ‘Ukbâ terimine bu anlam örgüsü içinde verdiğimiz karşılık için bkz. yukarıda 45. not.  

[1976] Tam tersiyle mânalandıran da olmuştur: “Zemininden ırmaklar çağıldayan (has bahçeler), sorumluluk bilinci taşıyanlara söz verilen cennete benzer” (Ferrâ; Sibeveyh’ten naklen Zeccâc). Bu nakli yapan Zeccâc’ın tercihi yukarıdaki anlamdır. Gerekçesi ise şöyledir: “Allah bize görüp tanımadığımız cenneti, görüp tanıdığımız dünya ile tarif ediyor” (Ma‘âni’l-Kur’ân). Zeccâc’ın bu yaklaşımı, bu âyetin en doğru yorumudur. Çünkü, âyetin izlediği yöntem bilinmeyeni bilinenle tasvir yöntemidir. Fakat Bakara 2:25’te cennetliklerin dilinden yapılan kıyaslama bunun tam aksi bir seyir takip eder. Çünkü orada kıyası yapan özne, cennet sakinlerinden biridir (Krş: 32:17, not 28). Cennet, mutlaka zemininden ırmaklar akandır. Zira su bahçenin sebebidir. Suyun bahçeye nisbeti, sebebin müsebbebe nisbetidir. Toprak, temiz olmak şartıyla suya ancak niyabet edebilir. Tıpkı abdest yerine teyemmümde olduğu gibi.  

1854 For the comprehensive meaning of the root akala (literally 'to eat'), see 5:66, n, 776. In its derived meaning, it means fruit and enjoyment of all kinds, spiritual as well as other. The joys of heaven are not like the joys of the earth, which fade away or cloy. The joys of heaven are pure, lasting, and without any of the drawbacks which we associate with the joys of the sense. 1855 Zill: literally shade, hence, shelter, protection, security. All these meanings are implied. Shade is one of the delights of a garden. Cf. 4:57, and n. 579. 1856 In this, as no other place, the Fire is contrasted with the Garden, as misery is contrasted with bliss. We can also imagine other incidents in contrast with those of the Garden; e.g., with the Fire will be drought, aridity, thirst, instead of beautiful rivers; pain and suffering, instead of perpetual delight; no protection against the fierceness of the heat, as contrasted with the cool shades ever deepening as you proceed in the Garden.