Ra'd Sûresi 14. Ayet Meali

3.Bir başka açıklamaya göre: "Kâfirlerin duaları işte böyle boşa gitmektedir."  

Eğer dua-duruş Allah’a değil de O’nun dışındaki varlıklara yapılırsa ki bunlar peygamberler de olsa hedef şaşırmış demektir. Zira peygamberlerin geliş amacı da kulluğun sadece Allah’a has olduğunu ve bu istikamette hayatın tanzim edilmesi gerektiğini anlatmak ve bu gayeye hizmet etmektir. Yanlış hedefe gönderilen yakarmaların insana bir yararı olmayacağı gibi şirke bulaşmak bakımından dönüşü olmayan çok büyük zararları olacaktır. “Ayetleri görmezlikten gelenler” ifadesi sadece müşrikleri kapsamıyor, aynı zamanda mesaja inandığı halde şirkle ilgili onlarca ayet bulunmasına rağmen Allah’la arasına vasıta koyan, yakarışına başkalarını ortak eden ya da serveti, makamı, gücü, otoriteyi tanrılaştıran bütün kişileri ihtiva etmektedir.  

Bu âyette puta tapanlar, kuyu başındaki susamış insana benzetilmektedir. Elini uzatıp suyun gelmesini isteyen bu kimsenin isteğini, cansız, şuursuz su nasıl yerine getiremezse, tıpkı bunun gibi cansız, şuursuz putlar da onlara tapanların isteklerine cevap veremezler.  

1- Hangi kişi, mevki, güç, otorite olursa olsun; Allah'tan başka bir varlıktan - bu varlık nebiler de olsa- istekte bulunmak, istekte bulunanı müşrik yapar.  

(1)“Herşeyin Hâlıkı (yaratıcısı) olan Rabbini unuttun, mevhum (hayâli) bir tabîata isnâd ettin(dayandırdın), Hâlıkın âsârını (eserlerini) esbâba (sebeblere) verdin, O Hâlıkın malını bâtıl ma‘bud (ilâh)olan tâğutlara taksîm ettin! Şu noktada ve o dehân nazarında her bir zîhayâtın (canlının), herbir insanın, tek başıyla hadsiz a‘dâya (düşmanlara) karşı mukāvemet etmesi (dayanması) ve nihâyetsiz hâcâtın tahsîline (ihtiyaçların giderilmesine) çabalaması lâzım gelir. Zerre gibi bir iktidar, ince tel gibi bir ihtiyâr (irâde), zâil lem‘a (geçici bir parıltı) gibi bir şuûr, çabuk söner şu‘le (alev) gibi bir hayat, çabuk geçer dakīka gibi bir ömür ile, o hadsiz a‘dâ ve hâcâta (ihtiyaçlara) karşı dayanmaya mecbûr olur. Hâlbuki o bîçâre zîhayâtın sermâyesi, binler matlûblarından (isteklerinden)birisine kâfî gelmez. Musîbete giriftâr olduğu (düştüğü) zaman, sağır, kör esbabdan başkasından meded beklemez, وَماَ دُعآَءُ الْكاَفِر۪ينَ اِلَّا ف۪ي ضَلاَلٍ [Kâfirlerin (kendi putlarına olan) duâsı da (böyle)sapıklık içinde kalmaktan başka bir şey değildir] sırrına mazhar olur.” (Lem‘alar, 17. Lem‘a, 121-122)  

(*) Eğer dua-duruş Allah’a değil de O’nun dışındaki varlıklara yapılırsa ki bunlar peygamberler de olsa hedef şaşırmış demektir. Zira peygamberlerin geliş amacı da kulluğun sadece Allah’a has olduğunu ve bu istikamette hayatın tanzim edilmesi gerektiğini anlatmak ve bu gayeye hizmet etmektir. Yanlış hedefe gönderilen yakarmaların insana bir yararı olmayacağı gibi şirke bulaşmak bakımından dönüşü olmayan çok büyük zararları olacaktır. “Ayetleri görmezlikten gelenler” ifadesi sadece müşrikleri kapsamıyor, aynı zamanda mesaja inandığı halde şirkle ilgili onlarca ayet bulunmasına rağmen Allah’la arasına vasıta koyan, yakarışına başkalarını ortak eden ya da serveti, makamı, gücü, otoriteyi tanrılaştıran bütün kişileri ihtiva etmektedir. (C. Külünkoğlu Meal Açıklaması) Özetle, onların Allah’tan başka dua ettikleri kimseler, putlar, mübarek saydıkları, yardım diledikleri ve imdada çağırdıkları kişiler veya Allah ile kendi aralarına koydukları veliler, türbeler, yatırlar, şeyhler, mürşitler vs. onlara hiçbir şeyle karşılık veremezler, hiçbir dilediklerini yerine getiremezler. Ayrıca bu vb. âyetlerdeki manayı yalnızca putlara ait görmek ifadenin dış görünüşüne de aykırı düşer. Yani (من دون الله) Allah’tan başka her şeyi kapsar.  

[1] Kelîme-i Tevhit, doğru ibadet veya hak dualara Bârigâhtan cevap vermek.[2] Veya Allah'tan başkasına dua edenlerin duası kabul olunmaz.[3] Veya kâfirlerin ibadetleri sapıklıktan başka.  

Bu cümle “Gerçek duaya layık olan ancak O’dur” şeklinde de tercüme edilebilir.,Bu cümle “(Onların durumu, kendisi) ona (suya) ulaşamamışken ağzına (gelip) ulaşsın diye iki avucunu suya uzatan kimse gibidir” şeklinde de tercüme edilebilir.  

1 Âyetin bu bölümü: “...hak dine olan davet, ancak Ona olan davettir.” şeklinde de tercüme edilebilir. Bk. (Bakara: 186)2 Yani, onların Allah’tan başka dua ettikleri kimseler, putlar, mübarek saydıkları, yardım diledikleri ve imdada çağırdıkları kişiler onlara hiçbir şeyle karşılık veremezler, hiçbir dilediklerini yerine getiremezler. Bu âyetteki mânâyı yalnızca putlara ait görmek ifadenin dış görünüşüne de aykırı düşer. Şu halde burada yalnızca şuursuz putların değil, Allah’ın dışında tanrılaştırılan birtakım liderler, şeyhler, mollalar, efendiler veya şahısların da o cansız putlar, mezarlar, türbeler, tekkeler, yatırlar gibi hiçbir duaya icabet edemeyecekleri, Allah’ın iradesi olmadan hiçbir isteği yerine getiremeyecekleri gayet aşikârdır.  

30 Lafzen, “Hakkın çağrısı [yahut “hakka yönelen dua”] O’nundur/O’na aittir” ya da, ayetin lafzına daha yakın bir aktarımla, “Bütün gerçek dualar [yalnızca] O’na aittir/O’na müteveccihtir.” Bununla birlikte, hatırlanmalıdır ki, el-hakk (“hak/değişmeyen gerçek”) terimi, Nihaî Gerçek’e ya da var olan her şeyin özündeki Aslî Sebeb’e (Almanca felsefî terminolojide Urgrund) işaret etmek üzere Allah’a atfedilen sıfatlardan biridir; dolayısıyla da‘vetu’l-hakk ifadesi ayetin devamında açıkça dile getirildiği gibi, başka varlıklara, güçlere ya da beşerî ilkelere dayanıp sığınmanın kendiliğinden (eo ipso) bâtıl ve yararsız olduğunu îma edecek şekilde, “Nihaî Gerçek olan O’na (Allah’a) yöneltilen dua yahut sığınma” olarak anlaşılabilir.31 Yahut: “Allah’la beraber”/“O’nun yanısıra”.32 Lafzen, “iki avucunu”.  

[1953] Dua kulun Allah karşısındaki klas duruşudur. Âyetteki el-Hakk hem bâtılın zıddı olan hakikate hem de hakikatin kaynağı olan Allah’a delâlet eder (Krş: Zemahşerî). Biz bu ikisini de gören bir anlamı tercih ettik. [1954] Allah’tan başkasına yalvarıp yakarmak, sudan su istemeye benzetiliyor. Bu muhteşem teşbih, Fâtiha 4’ün tefsiri mahiyetindedir.  

1822 Haqq= truth; right; what is due, befitting, proper. All these meanings are to be understood here. If we worship anything other than Allah (whether it is idols, stars, powers of nature, spirits, or deified men, or Self, or Power, or Wealth, Science or Art, Talent or Intellect), our worship is both foolish and futile. 1823 Without Faith, it is obvious that prayer or worship has no meaning whatever. It is but an aberration of the mind. But there is a deeper meaning. You may have false faith, as in superstitions or in worshipping things other than Allah, as explained in the last note. In that case, too, you are pursuing mere phantoms of the mind. When you come to examine it, it is mere imbecility or futility. Worship and prayer are justified only to Allah, the One True God (Cf. 40:50). (R).