Ra'd Sûresi 13. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 2/30; 17/44.  

13. ayeti kerimenin iniş sebebi konusunda Bezzar`ın Enes bin Malik (r.a.)`ten rivayet ettiğine göre de Resulullah (a.s.), cahiliye döneminin ileri gelenlerinden birine davetçi göndererek onu Allah`a davet etti. Adam: "Beni kendine çağırdığın Rabbin nedendir, demirden mi, bakırdan mı, gümüşten mi yoksa altından mı?" dedi. Resulullah (a.s.)`ın elçisi gelip bunu ona iletti. Resulullah (a.s.)`ın elçisini ikinci ve üçüncü kez göndermesinde de adam aynı şeyi sordu. Bunun üzerine Allah onun üzerine yıldırım gönderdi. Bu ayeti kerime de bu olayla ilgili olarak indirildi.  

(2)“Evet hiçten, birden hârika bir gürültü ile cevvi (hava boşluğunu) konuşturmak ve fevkalâde bir nûr ve nâr (ışık ve ateş) ile zulmetli (karanlıklı) cevvi ışıkla doldurmak ve dağvârî (dağ gibi) ve pamuk-misâl (pamuk gibi) ve dolu ve kar ve su tulumbası hükmünde olan bulutları ateşlendirmek gibi hikmetli ve garâbetli (garibliklerle dolu) vaziyetleriyle, baş aşağı gāfil insanın başına tokmak gibi vuruyor: ‘Başını kaldır, kendini tanıttırmak isteyen fa‘âl ve kudretli (hadsiz faâliyet ve kudret sâhibi) bir Zât’ın hârika işlerine bak! Sen başıboş olmadığın gibi, bu hâdiseler de başıboş olamazlar. Herbirisi çok hikmetli vazîfeler peşinde koşturuluyorlar.’ ” (Şuâ‘lar, 7. Şuâ‘, 103)  

(*) Yani bunlar (gök gürlemesi şimşek ve yıldırım) insanları korkutma ve cezalandırma aracı değil. Belki böyle durumlarda doğal olarak insanlar hem korkarlar hem de bol yağmur yağacak diye ümitlenirler. Ayrıca yıldırım çarpması suçlulara bir ceza değildir. Çünkü bu ayete insanların inkârcı, zalim, azgın, kötü vs. olduğu için bunlarla kendilerine Allah ceza verdiği söylenmiyor. Zaten (من يشاء) ‘’men yeşâü’’ ifadesi de geneldir. Burada inanan veya inanmayan ayrımı yoktur, zira bu olay müminin başına da gelir. Ayrıca aşağıdaki tefsir metninde de geçtiği gibi ‘’Bulutların bir kısmı artı elektrik yüklü, diğer bir kısmı da eksi elektrik yüklüdür. Bunlar birbirleriyle sürtündüklerinde şimşek ve onunla birlikte gök gürültüsü vs. meydana geliyor…’’şeklinde bilimsel bir açıklama vardır. Yani bunlar yüce Yaratıcının koymuş olduğu sünnetullah/ doğa kanunlarıdır. Bunlar insanları korkutmak ve cezalandırmak için değil, bilakis bunların dünya gezegeni üzerindeki yaşam için çok önemli doğa olaylarıdır. Bkz: (12. Ayetin Açıklaması) Yine bu gök görültüsü, şimşek ve yıldırm gibi olayların nasıl ve neden meydana geldiği hakkında bir bilgi de metni aşağıya alınan (زهرة التفاسير) adlı tefsirde bulunur. Ayrıca ayetin son cümlesine gelince, Râğıb’a göre, Burada geçen şedîdu’l-mihâl ifadesi “insanın aklıyla kuşatamayacağı hikmetli, ince ve derin/aynı zamanda tutarlı planlar yapmakta ve gerçekleştirmekte sınırsız kudret sahibi” anlamına gelmektedir. Bkz: (M. Esed Meali Rad-13. Ayet açıklaması) ويقول علم خواص الأجسام: إن إحدى السحابتين تكون ذات كهرباء موجبة، والأخرى ذات كهرباء سالبة، فيحدث من احتكاكهما برق، ويكون معه الرعد، بيد أن الرعد لا يصل إلى الأسماع إلا بعد فترة من رؤية البرق; لأن الرعد صوت الاصطدام والبرق صوته، ولكي يصل الصوت إلينا يمر بأجواء الفضاء فلا يصل إلى مسامعنا إلا بعد فترة يقطع فيها مروره، والصواعق إذا كانت أحيانا من هذا الاصطدام تكون مع البرق في فترة واحدة تقريبا. وهذه الآية تبين رؤية البرق، والتي تليها تبين سماع هزيم الرعد، والثالثة تبين إصابة الله تعالى بالصواعق لمن يشاء (زهرة التفاسير)  

[7] Veya şimşeği işitenler.[8] «Sübhanallahi ve Bihamdihi» der. Basireti olmayan bunu işitmez.  

5 Keşşâf sahibi Zamahşerî’ye göre, Allah’ı tesbih eden gök gürültüsünün kendisi değil, bunu duyan insandır. Bu görüşe biz de katılıyoruz. Çünkü gök gürlemesi, şimşek, yıldırım vs. birer tabiat olayı olup, sünnetullah gereği yani Allah’ın tabiata bahşettiği yasalar gereği meydana gelirler. Aslında Allah’ı anan, hatırlayan ve tesbih eden insandır. Nitekim Türkçemizde bazıları için “Gök gürlemeyince Allah demez” diye bir söz vardır.  

Bu ayet İsrâ 17:44. ayetle birlikte okunmalıdır. Ayrıca meleklerin [tesbih]i ve ibadetiyle ilgili benzer mesajlar: Nisâ 4:172; A‘râf 7:206; Nahl 16:49; Enbiyâ 21:19, 20; Zümer 39:75; Mü’min 40:7; Fussilet 41:38.  

28 Yani, O’nun müte‘âl/aşkın varlığı ve Zâtı’nın niteliği hakkında.29 Râğıb’a göre, Kur’an’da yalnızca burada geçen şedîdu’l-mihâl ifadesi “insanın aklıyla kuşatamayacağı hikmetli, ince ve derin/aynı zamanda tutarlı planlar yapmakta ve gerçekleştirmekte sınırsız kudret sahibi” anlamına gelmektedir. Bizim verdiğimiz anlam da bu yoruma dayanıyor.  

(9) Her türlü kusurdan ve ortaktan yüce tutacak şekilde Onu anar.  

1819 Nay, thunder itself, which may frighten you, is but a tame and beneficent force before Him, declaring His praises, like the rest of creation. Thunder thus aptly gives the name of this Surah of contrasts, where what we may think terrible is shown to be really a submissive instrument of good in Allah's hands. 1820 And the angels, whom we think to be beautiful creatures of power and glory nearest to Allah, yet feel reverence and awe even as they praise His Holy Name. 1821 Who is puny man, to call Allah in question? Cf. some variations on this theme in the Book of Job, e.g., chapters 38 to 41.