Nisâ Sûresi 85. Ayet Meali

İnsan sosyal bir varlık olduğu için toplu halde yaşama ihtiyacı duyar. İnsanların oluşturduğu toplumlardan sosyal olaylar, ilişkiler ve olgular ortaya çıkar. Bu ilişkiler etkileşim kalıbı açısından birey-birey ilişkisi, birey-grup ilişkisi ve grup-grup ilişkisi olarak kendini gösterir. Sosyal ilişkiler dinamik bir özelliğe sahip olduğu için değişirler. Toplumdaki değişmelerde çevre ve teknoloji faktörü etkili olsa da en önemli rolü kültür faktörü oluşturur. Bu da bireyin ve toplumun yapısında hızlı bir şekilde tezahür eder. Bu değişim sürecinde bütün bir cemiyeti, dolayısıyla dünyayı etkileyecek olan fert planındaki davranışlar çok önemlidir. Onun için kişi, davranışlarında ve ilişkilerinde bu derin mesajın sorumluluğunu hissetmelidir. Bir sonraki âyette “selama karşılık verin” direktifi de bu bağlamda çok büyük anlam ifade etmektedir. Çünkü selamlaşmak; sevginin, saygının ve barışın topluma yayılmasında önemli katkı sağlar.  

 Toplum hayatı birçok halde aracılığı gerekli kılar. Kendisinden aracı olması istenen kimse neye aracı olduğuna dikkat etmek mecburiyetindedir; çünkü neticeden onun da günah-sevap, fayda-zarar bakımlarından payı olacaktır.  

1- Aracılık ederse, yardımda bulunursa.  

(*) İnsan sosyal bir varlık olduğu için toplu halde yaşama ihtiyacı duyar. İnsanların oluşturduğu toplumlardan sosyal olaylar, ilişkiler ve olgular ortaya çıkar. Bu ilişkiler etkileşim kalıbı açısından birey-birey ilişkisi, birey-grup ilişkisi ve grup-grup ilişkisi olarak kendini gösterir. Sosyal ilişkiler dinamik bir özelliğe sahip olduğu için değişirler. Toplumdaki değişmelerde çevre ve teknoloji faktörü etkili olsa da en önemli rolü kültür faktörü oluşturur. Bu da bireyin ve toplumun yapısında hızlı bir şekilde tezahür eder. Bu değişim sürecinde bütün bir cemiyeti, dolayısıyla dünyayı etkileyecek olan fert planındaki davranışlar çok önemlidir. Onun için kişi, davranışlarında ve ilişkilerinde bu derin mesajın sorumluluğunu hissetmelidir. Bir sonraki âyette “selama karşılık verin” direktifi de bu bağlamda çok büyük anlam ifade etmektedir. Çünkü selamlaşmak; sevginin, saygının ve barışın topluma yayılmasında önemli katkı sağlar. (C. Külünkoğlu Meal Açıklaması) Not: Bu ayetten de anlaşılıyor ki, peygamberler dâhil insanların birbirlerine olan şefaatleri ahirette değil, sadece dünyadadır. Bu şefaat maddi de olabilir, manevi de olabilir. Çünkü İnfitar-19. ayette açık ve kesin bir şekilde, o gün hiçbir kimse başkasına fayda sağlayamayacağı anlatılır. İşte metni aşağıya alınan (النكت والعيون) adlı İmam Mavedi’nin tefsirinde de belirtildiği gibi iki çeşit şefaat vardır. a) İyi veya kötü işlerde birine yardımcı veya aracı olmak bir şefaat çeşididir. b) Mü’minlere dua etmek iyi şefaat, onlara beddua etmek ise kötü şefaattir. Kaynak: (النكت والعيون) Artık bundan da anlaşılıyor ki, hangi şekli olursa olsun şefaatin yeri dünyadadır. Çünkü insana yardım etmekte dünyadadır, onlar için dua ve istiğfarda bulunmakta yine dünyadadır, ahirette değil. في الشفاعة الحسنة والشفاعة السيئة قولان : أحدهما: أنه مسألة الإنسان في صاحبه أن يناله خير بمسألته أو شر بمسألته، وهذا قول الحسن، ومجاهد، وابن زيد والثاني: أن الشفاعة الحسنة الدعاء للمؤمنين، والشفاعة السيئة الدعاء عليهم (النكت والعيون)،  

[9] Sevabı.[10] Koğuculuk etmek, fesat çıkarmak gibi.[11] Vebalini yüklenir.  

31 Şefaat kelimesi bu ayette dünya hayatında insanın iyi işlere destek olması anlamındadır. 32 Hz. Peygamber’in şöyle dediği rivayet edilir: “Kim güzel/iyi yol açarsa hem onun ecrini hem de o yolda gidenlerin ecrini alır. Kim de kötü bir yol açarsa hem onun günahı hem de o yolda gidenlerin işledikleri günah onun aleyhine yazılır.” (Müslim). 33 Mukit: Besleyen, rızıkları yaratan anlamındadır. İbn Faris, Mekâyıs’ında, “ölçü koyan ve o ölçüyü titizlikle koruyandır” demektedir.  

Burada geçen “şefaat”le ilgili kelimeler, bilinen anlamda “şefaat” değil, “öncülük etmek, vesile veya sebep olmak” anlamındadır.  

103 Lafzen, “ondan bir pay (nasîb) alacaktır”. Nasîb terimi, burada olumlu bir anlama sahip olduğundan, en doğrusu, “onun kazandıracağı nimetlerden bir pay” olarak çevrilebilir.104 Kifl ismi, kefele: “[bir şeyin] sorumluluğunu üstlendi” kök-fiilinden türetilmiştir. Taberî, kelimenin bu bağlamda, “sorumluluk ve günahtan bir pay”ı gösterdiğini söyler. Minhâ ifadesi (“ondan”), failin, hâ (o) zamirinin işaret ettiği haksız fiildeki rolünü anlatır.  

[817] Allah’ın esmasından olan Mukît’i Hasîb, Hâfız ve Kadîr ile karşılamak, onlarla eşanlamlı yapmaktır. Oysa isimlerin farklılığı mânanın farklılığını gerektirir. Dahası bu isimler Kur’an’da ayrı ayrı gelmiştir. İbn Fâris’in açıklaması ışığında Mukît, “ölçü koyup o ölçünün korunması hususunda titizlenen”dir. Rızık ve azık hakkındaki ölçü de buna dahildir.  

604 In this fleeting world's chances, Allah's providence and justice may not always appear plain to our eyes. But we are asked to believe that if we help and support a good cause, we share in all its credit and in its eventual victory. And conversely, we cannot support a bad cause without sharing in all its evil consequences. If appearances seem against this faith, let us not be deceived by appearances. For Allah has power over all things.