Nisâ Sûresi 7. Ayet Meali

7.Ebu Şeyh`in ve İbnu Hibban`ın Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiklerine göre cahiliye döneminde kızlara ve idrâk çağına gelinceye kadar küçük erkek çocuklara mirastan bir şey verilmezdi. Ensârdan Evs bin Sâbit adlı bir adam arkasında iki kız çocukla bir küçük erkek çocuk bırakarak öldü. Amcalarının oğulları gelip onun bütün mirasını aldılar ve çocuklara bir şey vermediler. Bunun üzerine Evs`in hanımı Resulullah (a.s.)`a giderek durumu arzetti. Resulullah (a.s.): "Ne diyeceğimi bilmiyorum?" diye buyurdu. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi.  

Bkz. 4/12Bu âyet, kadınları toplumun bir ferdi olarak görmeyen ve onlara sadece cinsel bir obje olarak bakan cahiliye devri geleneklerini yıkarak mirasta kadının da payı olduğunu ve paylarının mutlaka kendilerine verilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.  

1. Ayrılmış. 2. Bu ayet, kadın ve erkek arasında miras ile ilgili genel hükmü belirlemektedir. Diğer ayetler detay, özel hükümleri belirlemektedirler.  

(*) Bu âyet, kadınları toplumun bir bireyi olarak görmeyen ve onlara sadece cinsel bir obje olarak bakan cahiliye devri geleneklerini kökten yıkarak mirasta kadının da payı olduğunu ve paylarının mutlaka kendilerine verilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bkz. 4/12  

[6] Günümüzdeki kırsal bölgelerde kız çocuklarını miras dışında bırakma uygulaması halen devam etmektedir. Ayetin sonundaki “farz olunmuş bir pay” ifadesindeki vurgu, müslüman ama cahili uygulamaları devam ettirenlere ve Allah’ın emrettiği hukuka aldırış etmeyenlere dikkat çekmektedir.  

Bu ayette kişilere ana babaları ve yakınlarından kalan mal mülkte erkeklerle kadınlara eşit payın söz konusu olabileceğine işaret edilmektedir.  

1 Araplar, “mızraklarıyla savaşmayan ve yurdunu müdafaa etmeyen vâris olamaz” derler ve kadınlara mirastan pay vermezlerdi. Evs b. Sâbit vefat etmiş ve eşi Ümmü Kâhle, üç kızı ve iki tane amcaoğlu kalmış, vasileri olan Süveyd ve Arfece adındaki iki adam, cahiliye âdeti üzere ölünün mirasını kendilerine almışlar, eşine ve kızlarına hiç bir şey vermemişlerdi. Bunun üzerine Ümmü Kâhle Peygamberimize gelerek şikâyet etmiş, o da: “haydi evine git Allah’ın bu konuda göndereceği emri bekle” buyurmuşlardı. Bu âyet, bu olay üzerine indirilmiştir. İşte bu âyet miras ile ilgili genel hükümleri bildiren ilk âyettir. Böylece o toplumda kadınların da mirastan paylarının olduğu, ilk defa ifâde edilmiş oldu.  

[726] Kur’an daha önce mirastan hepten mahrum edilen kadına mirastan pay vererek devrim çapında bir uygulama başlatmaktadır. “Az ya da çok” ifadesi 32. âyetin de ışığında 11. âyetteki ikiye bir nisabının mutlak olmadığının en güzel delilidir. Bu ibarenin açılımı “şimdilik az olur, gelecekte şartlar uygun hâle gelince çok olur” şeklinde de anlaşılabilir. “Allah tarafından farz kılınan”, bu âyette yer almayıp 11. âyette yer alacak olan oran değil, kadına mirastan pay verilmesidir. Cahiliyye’de ölenin mirasına sadece erkek akrabası konardı. Nüzûl sebebi olarak şu olay gösterilir: Sa’d b. Rebi savaşta şehid olmuş geriye dul bir eş ve iki yetim bırakmıştır. Mirası geleneğe göre şehidin kardeşine kalmış, dul eş ve yetimler ortada kalmıştır. Dul eş de durumu Rasulullah’a şikâyet etmiştir (Ebu Dâvud, 2891; Tirmizî 2092).  

Bu âyet mirasda beş prensip koyar: 1. Erkek gibi kadın da mirastan pay alır. 2. Az çok bütün mallar mirasa tâbidir. 3. Bu kural taşınabilir ve taşınamaz bütün mallar için geçerlidir. 4. Ölen kişi mal bırakırsa miras söz konusu olur. 5. Yakın akraba varken uzak akrabaya miras düşmez. Bu beş prensibi gayet özlü ihtiva eden bu âyet giriş yapılarak sonra miras payları belirtilir.  

[1] Zamân-ı câhiliyetde erkek evlâdı olmayarak vefât iden kimsenin malını 'amuca ve 'amucazâdeleri veyâ sâir akrabâsı alır ve zevcesiyle kızlarına bir şey virmezlerdi. Ensârdan bir zâtın vefâtında 'amucazâdeleri bu usûle göre tekmîl malını alub zevcesiyle üç kızını sıfru'l yed bırakdıklarından müteveffânın karısı gidüb Rasûlullah'a şikâyet itdi. Bu âyet-i kerîme nâzil oldı.  

[*] Arap dili açısından buradaki مِمَّا قَلَّ مِنْهُ أَوْ كَثُرَ = az olsun veya çok olsun ifadesi مِّمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالأَقْرَبُونَ = Ana-baba ve en yakınların bıraktıklarından sözünün bedelidir (Zemahşeri, el-Keşşaf). Yani o sözün yerine geçecek şekilde söylenmiştir.  

514 I have resisted the temptation to translate "next of kin," as this phrase has a technical meaning in Indian Law, referring to certain kinds of heirs, whereas here the people meant are those whose inheritance is to be divided. The shares are specified. Here the general principles are laid down that females inherit as well as males, and that relatives who have no legal shares, orphans, and indigent people are not to be treated harshly, if present at the division. (R).