Nisâ Sûresi 64. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 3/152; 58/12.  

Bkz. 3/152, 58/12Âyette geçen “Allah’ın izniyle” ifadesi, “Allah’ın yardımıyla” ya da “Allah’ın emriyle” şeklinde anlaşılmalıdır.  

* Elçi bir lider olarak hayattayken itaat edilmeli. Elçi Allah'la ortaklaşarak dini hukümler koyamaz; herkes gibi elçi de Allah'ın hükmünü uygulamakla sorumludur (5:48-50). * Bak 12:98.  

(1)Rivâyet edilmiştir ki: Resûl-i Ekrem (asm)’ın defnedilmesinden sonra, bir bedevî geldi. Kendisini Allah Resûlü (asm)’ın kabrinin üzerine attı, öyle ki toprağından üstü başı toz toprak oldu. Ve dedi ki: “Yâ Resûlallah! Sen söyledin, biz de işittik! Ve îmân ettik ki: ‘Eğer gerçekten onlar nefislerine zulmettikleri zaman, sana gelip de Allah’dan mağfiret isteselerdi ve peygamber de onlar için bağışlanma dileseydi, şübhesiz Allah’ı, tevbelerini çok kabûl edici, kendilerine çok merhamet edici olarak bulurlardı!’ diye sana bir âyet indirildi.İşte ben nefsime zulmettim! Sana, geldim! Dahîlek yâ Resûlallah! Günâhımdan dolayı Allah’dan mağfiret istiyorum! Sen de benim için Rabbimden bağışlanma dile!” diye yalvardı. Nihâyet Resûl-i Ekrem (asm)’ın kabrinden nidâ buyuruldu: “Ey kişi! Sana mağfiret edildi!” (Nesefî, c. 1, 340)  

(*) Not: Resulün istiğfarda bulunması, dünyada onlara şefaat etmesi anlamındadır. Aşağıdaki tefsir metinlerine ve aşağıdaki müslim ve Buhari’nin rivayetlerine bakılabilir. İşte bundan anlaşılıyorki Hz. peygamberin veya peygamberlerin ümmetlerine olan şefaatleri dünyadadır. وهذا هو الإمام الرازي يفسر الشفاعة بالدعاء والتوسل إلي اللّه، فقد قال في تفسير قوله سبحانه: (وَيَسْتَغْفِرون لِلَّذينَ آمَنُوا رَبَّنا وَسِعْتَ كُلَّ شَيء رَحْمَة) هذه الآية تدل علي حصول الشفاعة من الملائكة للمذنبين، وإذا ثبت هذا في حق الملائكة فكذلك في حق الأنبياء، لا نعقاد الإجماع علي أنه لا فرق (مفاتيح الغيب: ج 7 ص 286 طبع مصر، سورة غافر: الآية 7) وعلي هذا فالشفاعة هي دعاء الشفيع للمذنب، وطلب الشفاعة منه هو طلب الدعاء منه، وقد سمي في الأحاديث: دعاء المسلم لأخيه المسلم شفاعة له، روي مسلم في صحيحه عن ابن عباس عن النبي أنه قال: ما من رجل مسلم يموت فيقوم علي جنازته أربعون رجلا لايشركون باللّه إلاّ شفّعهم اللّه فيه (صحيح مسلم: ج 3 ص 54 ). وقد أفرد البخاري في صحيحه باباً بعنوان «إذا استشفعوا إلي الإمام ليستسقي لهم لم يردهم» وأفرد باباً آخر بعنوان «إذ استشفع المشركون بالمسلمين عند القحط - كل ذلك يدل علي أنّ الشفاعة بمعني الدعاء إلي اللّه، وطلبها هو طلب الدعاء والعفو- قد يكون من المكلّف لنفسه، واخرى لغيره، وكل هذا يكون في الدنيا لا في الاخرة : ومنه استغفار النبي صلى الله عليه وآله وسلم للغير، قال تعالى: «وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ»،والاستغفار هنا بمعنى الشفاعة للغير. ۷۲-۷۱ ↑ الأمثل، ج۳، ص۲۷۰- ۲۷۱.)  

[6] Tağut huzurunda muhakemeye durduklarından nâşi.  

Bu cümle insanların birbirleri için dua ve istiğfar edebileceklerinin delillerindendir.  

1 Buna göre; Peygambere itaat, Allah’ın emrine itaat, ona isyan ise Allah’a isyandır.2 Yani Allah, onları kesinlikle affederdi.  

83 “Allah’ın izniyle” ifadesi, bu bağlamda “Allah’ın yardımıyla” veya “Allah’ın rahmetiyle” şeklinde anlaşılmalıdır (Zemahşerî, Râzî). Kur’an’da çok sık görüldüğü gibi, aynı cümlede “Biz” veya “Ben” zamirinden “O” zamirine, yahut “Biz”den “Allah”a anî geçişler, Kur’an okuyucusuna veya dinleyicisine, Allah’ın bir “şahıs” olmadığı, tersine, herhangi bir beşerî dilin sınırlı imkanları içinde tanımlanamayan ve hatta yeterince kapsanamayan kuşatıcı (aşkın) bir Güç olduğu gerçeğini anlatmayı amaçlar.  

[800] Bi-iznillâh sınırlama cümlesinin buradaki işlevi, peygamberlere itaatin Allah’ın koyduğu genel yasalar çerçevesinde gerçekleşeceğine dikkat çekmektir. Zira insanların çoğu peygamberlere itaat etmeyecektir. Bu ise Allah’ın izni, yani iradeli varlıklar için koyduğu yasa gereğidir (6:35, 111; 35:8 ve 33:46, ilgili notlar).  

[*] Buradaki iltifat sanatlarının dikkate alınmadığı anlatılacak.