Nisâ Sûresi 48. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 4/116; Tefsir u Ebüs-suûd, 2/187; et-Tefsîru’l-Vecîz, 98.  

13.Yani büyük bir saçmalık uydurmuş olur.  

Bkz. 4/116, 5/72, 22/31Gerek varlık âlemindeki düzen ve disipline, gerek insan bünyesindeki maddi ve manevi mucizelerin sınırsızlığına, gerekse Allah’ın mutlak birliğinin ve benzersizliğinin Hz. Peygamber’in getirdiği öğretilerle ve örnekliğinin sürekli vurgulanmasına rağmen Allah’tan başka varlıklarda tanrısal özellikler bulunduğunu vehmeden, Allah’la arasına vasıtalar koyan ve Allah’ın tasarruf yetkisini onlarla paylaşan kişi müşriktir.  

Ölümden önce putperestlikten dönülebilir (4:18; 40:66). Maalesef Müslümanların büyük çoğunluğu müşrik dinadamlarının oluşturduğu mezheplere kapılarak bu büyük suçu işlemektedirler (9:31; 12:40; 42:21; 6:145-150).  

Mü’min ya da kâfir bir kul, henüz hayatta iken, yapmış olduğu itikâdî ya da amelî günahlarına kalben, samimi bir şekilde tövbe ederse, tövbe ettiği o günahları Allah Teâlâ tarafından bağışlanır. Amelî günahlarına tövbe etmeden ölen mü’min bir kulun, âhiretteki durumu; Allah Teâlâ, âhirette o mü’min kula, ya lütfuyla muamele ederek amelî günahlarını bağışlar ya da o mü’min kula adaleti ile muamele ederek amelî günahlarının karşılığı olarak geçici bir süre cehennem azabına uğratır. Küfrü mucip olmayan itikâdî günahlarına tövbe etmeden ölen mü’min bir kulun, (Ehl-i Bidatin) âhiretteki durumu; Küfrü mucip olmayan itikâdî günahları sebebiyle âhirette affa uğramaz, itikâdî günahlarının karşılığı olarak geçici bir süre cehennem azabı gördükten sonra cennete girecektir. Kâfirlerin âhiretteki durumu; Kâfir olarak ölenler, âhirette affa uğramazlar. Yerleri ebedî cehennemdir.  

1- Şâe, “şey edeni”; bağışlanmak için gayret göstereni, bağışlanmayı gerektirecek “şeyler” yapanı.  

(3)“(Cenâb-ı Hakk’ın) öyle bir kibriyâ (büyüklük) ve azameti (yüceliği) var ki: Hiçbir yerde, hiçbir şeyde, hiçbir cihetle, hiçbir şirkin (Allah’a ortak koşmanın) hiçbir imkânını, hiçbir ihtimâlini bırakmıyor, köküyle kesiyor! Mâdem böyle bir kibriyâ ve azamet-i kudret (kudretin yüceliği) var ve mâdem o kibriyâ nihâyet kemâldedir (en mükemmeldir) ve ihâta ediyor (kuşatıyor). Elbette o kudrete acz veya ihtiyaç ve o kibriyâya kusur ve o kemâle noksâniyet ve o ihâtaya kayıd ve o nihâyetsizliğe nihâyet veren bir şirke meydan vermesi ve müsâade etmesi hiçbir vecihle mümkün değildir. Fıtratını (yaratılışını) bozmayan hiçbir akıl kabûl etmez. İşte şirk, kibriyâya dokunması ve celâlin izzetine dokundurması ve azametine ilişmesi cihetiyle öyle bir cinâyettir ki, hiçbir cihetle kābil-i afv olmadığını (affının mümkün olmadığını), Kur’ân-ı Mu‘cizü’l-Beyân azîm tehdîd ile: اِنَّ اللّٰهَ لَايَغْفِرُ اِنَّ يُشْرَكَ بِه۪ وَيَغْفِرُ ماَدُونَ ذَلِكَ [Şübhesiz ki Allah, kendisine ortak koşulmasını bağışlamaz; bunun dışında olan (günah)ları ise, (kendi lütfundan) bağışlar] fermân ediyor.” (Şuâ‘lar, 7. Şuâ‘, 142)Ayrıca bakınız; (sahîfe 51, hâşiye 3; sahîfe 96, hâşiye 1)  

(*) Bağışlanmama hâli, tövbe edilmemiş günah içindir ve bu durum, bu sûrenin 18’ inci âyetinde anlatılmıştır. Yoksa şirkten tövbe eden ve durumunu düzelten kimseyi de Yüce Allah, af kapsamına almaktadır. Allah’a ortak koşmak ise, gerçekten, hiçbir şekilde bağışlanmasına imkân olmayan bir suçtur. Çünkü bu, tıpkı bir sanatkârın eserini çalarak ilgisiz kişilere mal edercesine, Allah’ın eserlerinden bir kısmı üzerinde Onun malikiyet ve yaratıcılığını inkâr edip, onları Allah tarafından yaratılmış başka varlıklara yakıştırmak anlamına gelir ki, hiç kimse, eser sahibinden böyle bir suçu bağışlamasını beklemez..(Ü. Şimşek Meal Açıklaması) İşte Allah’tan başka varlıklarda tanrısal özellikler bulunduğunu vehmeden, Allah’la arasına vasıtalar koyan ve Allah’ın tasarruf yetkisini onlarla paylaşan kişi müşriktir. Ayrıca parantez içinde ‘’kul hakkı kapsamına girmeyen günahlar’’diye şeklinde bir ifadeyi kullanmamızın sebebi şudur. Hem Kur’an’ın genel mesajına hem de sahih sünnete göre ahiret günü kul hakkı affedilemez, ama Allah’la kul arasındaki günahlar onun engin ve sınırsız merhametiyle affedilebilir. Bu konuda İbni Kayım el-Cevzi şöyle diyor: Haksız yere birini öldürenin üzerinde yüce Allah’ın emrini çiğnediği için hem Allah’ın hakkı, birini öldürdüğü için hem maktülün velisinin hakkı hem de maktulün hakkı olmak olmak üzere üç hak vardır. İşte bu ayetten haraketle; a) Bu kişi samimiyetle pişman olup tövbe ederse, yüce Allah kendi hakkından vazgeçebilir. b) Bu katil, tövbe edip kendine kısas hükmünü uygulatmak üzere kendi isteği ile maktulün velisinin vereceği hükme teslim olur veya maktulün varisleri onu affederler ya da ondan diyet alırlarsa bunların hakları da affedilir.c) Ahirette ise sadece maktulün hakkı kalır, fakat bu adam samimi olarak tövbe edip kendine kısas hükmünü uygulatmak üzere maktulün velisine veya varislerine teslim olduğu için yüce Allah da ahiret günü maktüle öyle bir lütuf ta bulunacak ki, o da kendi hakkından vazgeçecek! Şafii ulemasına göre ise bunun üzerinde yalnız iki hak vardır; a) Yüce Allah’ın yasağını çiğnediği için bir Allah hakkı, b) Bir de maktlün velisinin veya varislerinin hakkı. İşte bundan hareketle şafii ulemaları da şöyle diyorlar: Şirkten sonra en büyük suç/ günah haksız yere bir cana kıymaktır. Eğer katile kısas uygulanır veya maktulün velisi veya varisleri tarafından affedilirse ve kendisi de tam bir samimyetle yüce Allah’a tövbe ederse, o zaman ahirette bu iki haktan/günahtan da kurtulur. Yani bu durumla maktulün hakkı ödenmiş olduğundan ahirette maktulün bir hakkı kalmıyor, ayrıca samimiyetle tövbe ettiğinden dolayı da yüce Allah’ın affına nail olabilir, şeklinde görüş belirtmişlerdir. Bizce de bu görüş hem Kur’an’ın genel mesajına hem de sahih sünnete uygun düşmektedir. (الله اعلم) (ويغفر ما دون ذلك } من سائر المعاصي { لمن شاء } المغفرة من العباد بطلبها واتباع السنن المؤدية إليها وفي مقدمتها الإيمان بالله ثم التوبة والندم على اقتراف السيئات والعزم على عدم العودة والعمل على تجنبها (تفسير الخطيب المكي ) إذا لم يكن بينه وبين أحد مظلمة، وإنما كانت ذنوبه فيما بينه وبين الله تعالى، فإنه يغفرها وهو الجواد الكريم ((تفسير القرآن –التستري) قال ابن القيم: والتحقيق أن القتل يتعلق به ثلاثة حقوق: حق لله تعالى، وحق للمقتول، وحق للولي ـ أي الوارث للمقتول، فإذا أسلم القاتل نفسه طوعا واختيارا إلى الولي ندما على ما فعل وخوفا من الله وتوبة نصوحا سقط حق الله تعالى بالتوبة وحق الأولياء بالاستيفاء أو الصلح أو العفو عنه، وبقي حق المقتول يعوضه الله عنه يوم القيامة عن عبده التائب ويصلح بينه، أي القاتل التائب، وبينه: أي المقتول. فلا يذهب حق هذا ولا تبطل توبة هذا (حكم توبة القاتل - إسلام ويب - مركز الفتوى) وَقَال الشَّافِعِيَّةُ : أَكْبَرُ الْكَبَائِرِ بَعْدَ الْكُفْرِ الْقَتْل ظُلْمًا ، وَبِالْقَوَدِ أَوِ الْعَفْوِ لاَ تَبْقَى مُطَالَبَةٌ أُخْرَوِيَّةٌ ، مَعَ بَقَاءِ حَقِّ اللَّهِ تَعَالَى فَإِنَّهُ لاَ يَسْقُطُ إِلاَّ بِتَوْبَةٍ صَحِيحَةٍ ، وَمُجَرَّدُ التَّمْكِينِ مِنَ الْقَوَدِ لاَ يُفِيدُ إِلاَّ إِنِ انْضَمَّ إِلَيْهِ ندم مِنْ حَيْثُ الْمَعْصِيَةِ ، وَعَزْمٌ عَلَى عَدَمِ الْعَوْدِ .(أقوال السلف وعلماء السنة في توبة قاتل النفس عمدا بغير حق)  

Bu mesaj Nisâ 4:116. ayetle birlikte okunmalıdır. Demek ki Yüce Allah’ın bağışlamayacağını ilan ettiği tek günah şirk, yani Allah’a ortak koşmak üzere ölmektir.  

64 Lafzen, “ondan daha aşağıdaki şeyleri”.65 Kur’an’da Allah’ın aşkın birliğinin ve benzersizliğinin sürekli vurgulanması, insanın öteki etkilere ve güçlere bağımlılık duygusundan kurtarılmasını ve böylece onun ruhen yüceltilmesini ve bir sonraki ayette işaret edilen “arınma”ya imkan verilmesini amaçlar. Bu amaç şirk (“Allah’tan başkasına ilahî vasıflar izafe etme”) günahı ile etkisiz kılındığından Kur’an, onda inat edildiği sürece, yani, günahkar tevbe edinceye kadar ve etmediği sürece onu “bağışlanmaz (bir günah)” olarak tanımlar (karş. bu surenin 17 ve 18. ayetleri).  

[788] İnsanın ruhsal bağımsızlık sürecinin önündeki en büyük engel şirktir. Çünkü şirk, tüm insani vasıfları ve rûhi yücelme çabalarını boşa çıkarır. Zira şirk, şirk koşan insanı şirk koştuğu varlık karşısında nesneleştirir. Bu da bir insanın kendisine yapacağı en büyük zulümdür. Öte yandan şirk Allah’ın sevgisine ve güvenine ihanettir. Allah’tan başkasına tanrılık yakıştıranlar, sadece şirk nesnesine kötülük etmekle kalmazlar, eşyayı kendi yerinden etmek sûretiyle hadlerini aşarak kendilerine de kötülük etmiş olurlar. İşte bu nedenle şirk “korkunç bir zulümdür” (31:13). Bu yönüyle şirk, hayata dair bir alanı Allah’tan koparma cinayetine tam teşebbüstür. İbn Mes’ud bu âyetle “Allah bütün günahları affedebilir” (39:53) âyetinin arasını şöyle telif etmiştir: Şirki ancak tevbe ile affeder, diğerlerini affetmesi tevbeye bağlı değildir. (Taberî, 39:53’ün tefsirinde).  

(22) Bağışlanmama hali, tevbe edilmemiş günah içindir ve bu durum, bu sûrenin 18’inci âyetinde anlatılmıştır. Yoksa, şirkten tevbe eden ve durumunu düzelten kimseyi de Yüce Allah, af kapsamına almaktadır. Allah’a ortak koşmak ise, gerçekten, hiçbir şekilde bağışlanmasına imkân olmayan bir suçtur. Çünkü bu, tıpkı bir sanatkârın eserini çalarak ilgisiz kişilere mal edercesine, Allah’ın eserlerinden bir kısmı üzerinde Onun malikiyet ve yaratıcılığını inkâr edip, onları Allah tarafından yaratılmış başka varlıklara yakıştırmak anlamına gelir ki, hiç kimse, eser sahibinden böyle bir suçu bağışlamasını beklemez. 30:28’de bir benzetme ile bu duruma işaret edilmiştir. Diğer yandan, Allah’tan başkasına mal edilmek, Allah’ın kulları için de büyük bir iftiradır; onun için, 19:90-91 ve benzeri âyetlerde, bu durum, varlık âlemini öfkelendirecek bir iftira olarak tasvir edilmiştir. Allah’tan başkasına kul olmak gibi bir hakarete uğrayan Allah kullarının haklarını müşriklerden almak da, herhalde, İlâhî adaletten beklenebilecek birşeydir.  

569 Just as in an earthly kingdom the worst crime is that of treason, as it cuts at the very existence of the State, so in the spiritual kingdom, the unforgivable sin is that of contumacious treason against Allah by putting up Allah's creatures in rivalry against Him. This is rebellion against the essence and source of spiritual Life. It is what Plato would call the "lie in the soul.." But even here, if the rebellion is through ignorance, and is followed by sincere repentance and amendment, Allah's Mercy is always open ( 4:17 ).