Nisâ Sûresi 32. Ayet Meali

32.Tirmizi ve Hakim`in rivayet ettiklerine göre Ummu Seleme (r.a.): "Erkekler savaşa gidiyorlar ama kadınlar gidemiyor, bunun yanısıra bize mirasta yarım hisse var" dedi. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi.İbnu Ebi Hatim`in Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiğine göre de bir kadın Resulullah (a.s.)`a gelerek: "Ey Allah`ın Peygamberi! Erkeğe (mirasta) kadının payının iki katı var. İki kadının şahitliği bir erkeğin şahitliği yerine geçiyor. Bizim durumumuz amelde de böyle midir? Bir kadın bir amel (iyilik) işlediğinde ona yarım pay mı yazılıyor?" diye sordu. Bunun üzerine Yüce Allah bu ayeti kerimeyi indirdi.  

Bkz. 16/71Bu ayet, erkeğe mirastan kadının iki katı pay verilmesi, şahitlikte bir erkeğin yerine iki kadının geçmesi konusunda Hz. Peygambere “kadınların durumu amelde de böyle mi olacak yani bir kadın bir iyilik yaptığı zaman ona erkeğin yarısı kadar mı mükâfat verilecek?” sorusu üzerine nazil olmuştur.  

 Allah her kuluna, kabiliyet ve çalışmasına göre nimetler, nasipler vermiştir; başkasında olana göz dikmek, onun hasretini çekerek ömür geçirmek yerine, herkesin kendisindekini görmesi, onun kıymetini bilmesi ve isteyeceğini Allah’ın lütfundan istemesi gerekir.  

(4)Bu âyet, mü’minlerin annesi Ümmü Seleme (ra)’nın: “Yâ Resûlallâh! Erkekler harbe iştirâk ediyorlar, biz ise edemiyoruz ve cihad sevâbından mahrum kalıyoruz. Ayrıca, onların mîrastan aldıkları hissenin yarısını alabiliyoruz” demesi üzerine indirilmiştir. (İbn-i Kesîr, c. 1, 382)  

(*) Bu ayetin; bazı kadınların’’keşke biz de erkek olup onlar gibi cihad vs. her şeyi yapabilseydik’’demeleri üzerine indiği rivayet edilmektedir.) Bu ayet, insanların birbirlerinden mal ve servetçe daha zengin olduklarına değil, biyolojik ve fizyolojik olarak yaratılışta erkek ve kadınlara verilen farklı kabiliyetlere vurgu yapmaktadır. Veya Allah her kuluna, kabiliyet ve çalışmasına göre nimetler, nasipler vermektedir; başkasında olana göz dikmek, onun hasretini çekerek ömür geçirmek yerine, herkesin kendisindekini görmesi, onun kıymetini bilmesi ve kazanmak için gayret gösterip Allah’ın lütfundan istemesi gerekir. Ayrıca “erkeklerin çalışıp kazandıklarından payları olduğu gibi, kadınların da çalışıp kazandıklarından payları vardır”şeklindeki Kur’an’ın bu mesajı kadın hakları bakımından oldukça erken bir devirde (1400 sene önce kadınların lehine) ortaya konmuş bir inkılâp hükmü içermektedir. Zira Roma hukukundan XX. asrın ortalarına kadar Batı dünyasında cârî birçok hukuka bakıldığında hem kazanma şansı ve fırsatı hem de kazandığına sahip olma, onun üzerinde serbest tasarruf hakkı bakımından kadınların aleyhine olan birçok hükme yer verildiği görülmektedir. Günümüzde bile bazı aile hukuklarında kadın evlilik birliği içinde kendi kazandıklarına ve mal varlığına tek başına sahip olamamakta, bunlar üzerinde dilediği gibi tasarruf edememektedir.  

[9] Yahut dilediğinizi Allah'ın fazl ve kereminden isteyin.  

Buradaki mesaj insanların sahip kılındığı özelliklerin değişkenlik arz ettiği ve herkesin sahip kılındığı kadarıyla sorumlu tutulacağına dair bir bilinç inşasına yöneliktir.  

1 Konuyla ilgili olarak Bk. (Nahl: 71)2 Yani birbirinizin malına göz dikmeyin, düşmanlık etmeyin, Allah’ın erkeğe iki, kadına bir hisse vermesine itiraz etmeyin, birbirinizi Allah vergisi üstünlükleriniz nedeniyle kıskanmayın ve Allah’ın takdirine râzı olun.3 Yani kimsenin yaptığı boşa gitmez, mutlaka karşılığını görür. Bu âyet; Ümmü Seleme’nin (r.a); “keşke biz de erkek olsaydık da cihad etseydik ve onların kazandıkları sevap gibi biz de sevap kazansaydık.” demesi üzerine indirilmiştir. (Celâleyn)  

[764] Bu cümleler, 11. âyetteki oranın illeti olarak okunabilir (Bkz: 7 ve 11’in ilgili notları). [765] Bu âyet, bir sonraki âyetin de delâlet ettiği gibi mirasın illeti ve ruhuyla ilgili bir biçimde anlaşılmalıdır. İstisnalar dışında kadının mülkiyet edinemediği, mirastan hiç pay alamadığı bir toplumda kadının ilk kez mülkiyet ve miras hakkını teslim eden bu devrim çapındaki sosyal uygulama, elbette erkek egemen bir toplum içerisinde şaşkınlığa neden olmuştu. Yukarıdaki âyeti, modernitenin formatladığı bir kafa ile değil de, indirildiği çağın kendi şartlarıyla anlamaya çalışmak gerekir. Bu takdirde âyetin, “savaşa gitmediği, ata binmediği, kılıç kullanmadığı, yani servet edinme yöntemlerinden hiç birisi içerisinde aktif rol almadığı hâlde, salt erkeklerin elde ettiği servetin paylaşımında bir aktör olarak kadın nasıl yer alabilir?” (Taberî) şaşkınlığı içindeki erkeklere bir uyarı olduğu görülür. Râzî’nin naklettiği dört nüzûl sebebi rivayetinden, âyetin, kendilerine erkeklerden daha az pay verilmesini sorgulayan kadınları da muhatap aldığını anlıyoruz. İşte bunlardan biri: “Kadınlardan biri Rasulullah’a geldi ve şunları söyledi: “Erkeklerin de, kadınların da Rabbi birdir; sen yalnız onlara değil bize de elçi olarak gönderildin; Allah niçin erkekleri düşünüyor da bizi düşünmüyor?” İşte bunun üzerine bu âyet indi. Ve kadın dedi ki: “Erkekler, cihad sayesinde bizi geçiyorlar; ya bize ne var?” Allah Rasûlü cevap verdi: “Sizden hamile olanın ecri, oruç tutanla, namaz kılanla aynıdır. Onu doğurduğunda, kadının ecirden aldığı payı kimse takdir edemez. Çocuğunu emzirdiğinde ise, onun her yudumundan, bir canı diriltmiş gibi ecir alır” (Râzî).  

542 Men and women have gifts from Allah-some greater than others. They seem unequal, but we are assured that Providence has allotted them by a scheme by which people receive what they earn. If this does not appear clear in our sight, let us remember that we have no full knowledge but Allah has. We must not be jealous if other people have more than we have-in wealth or position or strength or honour or talent or happiness. Probably things are equalized in the aggregate or in the long run, or equated to needs and merits on a scale which we cannot appraise. If we want more, instead of being jealous or covetous, we should pray to Allah and place before Him our needs. Though He knows all, and has no need of our prayer, our prayer may reveal to ourselves our shortcomings and enable us to deserve more of Allah's bouncy or make ourselves fit for it.