Nisâ Sûresi 164. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 40/78.  

Bkz. 7/144, 40/78Hz. Musa’nın özel olarak anılması: vahyin diğer nebilerden farklı olarak ona “kelam” yoluyla geldiğinden kaynaklanmıştır. Allah’ın Hz. Musa ile doğrudan konuşması ona has bir durumdur. Bunu da ayetteki “mutlak mef’ul” olarak zikredilen “teklimen” ifadesinden anlıyoruz.  

 Hadislerde yüzbinlerce peygamber gelip geçtiği bildirilmiştir. Bu âyet de sayı vermeden aynı gerçeği dile getirmektedir. Buna göre yeryüzünde insanların bulunduğu yerlere her zaman, ilâhî mesajı ulaştırmak üzere çok sayıda peygamberin gönderildiği anlaşılmaktadır.  

1. Vahyettiğimiz resûllerden. 2. Takdir edilmiş hükümler, vahiy.  

(2)Rivâyetlere göre peygamberlerin adedi yüz yirmi dört bin olup, üç yüz on üçü aynı zamanda resûldür. Kur’ân’ı Kerîm’de ise yirmi beş peygamberin adı geçmektedir. (İbn-i Kesîr, c. 1, 465)  

(*) Allah Teâlâ’nın Hz. Mûsâ ile konuşması, Şûrâ sûresinde (42/51) açıklanan “konuşma yolları”ndan birisiyle; yani “perde arkasından/ görünmeksizin konuşma” yoluyla gerçekleşmektedir. Bu konuşmada melek aracılığı yoktur, doğrudan kalbe ve zihne iletilme de yoktur, konuşan gözükmeksizin “bir söyleme ve anlama” vardır. Söyleyen, konuşan Allah olduğuna göre elbette burada, insanlar arasındaki konuşmada olduğu gibi araçlar, sesler ve harfler mevcut değildir. Allah Teâlâ’nın kelâm (konuşma) sıfatının eseri ve tecellisi olan, bu sıfatın açıklama iradesini yerine getirmek üzere muhatabıyla keyfiyetsiz olarak ilişki kurması (taalluk) sonucunda –Allah bakımından değil, kul bakımından yeni oluşan bu olay, melek aracılığı ile olduğunda Cebrâil’e nasıl ulaşıyorsa, onun aracılığı olmadan peygambere de öyle ulaşmaktadır; çünkü yaratılmış olmak, Allah’ın bir sıfatı olmamak bakımından bu ikisi arasında bir fark yoktur (Allah’ın konuşması konusu hakkında ayrıca bk. “Tefsire Giriş” bölümünün “I. Kur’an-ı Kerîm, A) Tanımı ve Özellikleri, 2. Vahiy” başlığı; Nisâ 4/164; A‘râf 7/143-144) Kaynak: (Kur’an Yolu Tefsiri Cilt: 2 Sayfa: 182-184) Ayrıca buna göre yeryüzünde insanların bulunduğu yerlere her zaman, ilâhî mesajı ulaştırmak üzere çok sayıda elçilerin gönderildiği anlaşılmaktadır.  

Kur’an’da yer alan kıssaların tüm peygamberleri içer­mediği, çünkü kıssası anlatılmayan peygamberlerin de olduğuyla ilgili benzer mesaj: Mü’min 40:78.  

1 Aynı konu ile ilgili olarak Bk. (Mü’min: 78)2 Bu ve (Mü’min: 78.) âyetten; tüm Peygamberlerin Kur’an’da ismi zikredilenlerden ibaret olmadığı ve gelen Peygamberlerin de sadece ortadoğu ve civarına gelmediği, anlaşılabilir. Yani yeryüzünün her tarafına pek çok Peygamber gönderilmiştir. Ancak Hz. Muhammed (a.s)’ın Peygamber olduğu bölge ve civarında Peygamber olanlar, Kur’an’da örnek olarak veya haklarında uyduruk ifadeler bulunan Peygamberlerin bu olaylarının doğrularının anlatılması için zikredilmiş olabilir. Kur’an-ı Kerim’de peygamberlerle ilgili bir sayı verilmemiştir. Halk arasında dolaşan rakamlar ise tamamen uydurmadır. Bir adet verilince, eğer o adetten daha çok peygamber gelmişse bazı peygamberleri inkâr etmiş oluruz. Yok, o adetten daha az peygamber gelmişse bazı kimselere peygamberlik isnat etmiş oluruz ki bunun ikisi de yanlıştır. Biz, Allah’ın gönderdiği tüm peygamberlere iman ederiz ve onlar arasında fark gözetmeyiz. En doğrusunu Allah bilir.3 Allah’ın, Mûsa (a.s) ile konuşması, vahyin çeşitlerinden birisidir ve Hz. Mûsa’ya hastır. Bunu “mutlak mef’ul” olarak zikredilen (تَكْلِيماً) ifâdesinden anlamak mümkün olabilir. Allah’ın Hz. Mûsa ile bu tür konuşma olayı, (A’raf: 143, Tâ Hâ: 11-48)’e bakılırsa birden fazla olmuştur. Buna benzer bir vahiy türünü, Peygamberimizin Mi’rac esnasında aldığı vahiy şeklinde de görmek mümkündür. Bk. (Necm: 10)  

179 Yani, bu surenin nüzulünden önce.  

[871] Hz. Musa’ya vahiy diğer nebilerden farklı olarak “kelam”ın tecellisi yoluyla geldiği için, o burada müstakil olarak anılmıştır. Zemahşerî, mezhebî kaygılarla buradaki kelleme fiilini, etimolojisinden yola çıkarak “yaralama” anlamında alır ve bu ibareye “Allah Musa’yı musibet pençeleriyle yaraladı” mânası verir. Tabii ki bu, bağlamın desteklemediği zorlama bir yorumdur. Zaten Zemahşerî de yine Allah’ın Hz. Musa ile konuşması bahsini işleyen A’râf sûresinin 143. âyetinin tefsirinde biraz dolambaçlı da olsa bu tezini unutarak söz konusu ilâhî mükâlemeyi kabul eder.  

670 Allah spoke to Moses on Mount Sinai . Hence the title of Moses in Muslim theology: Kalim Allah: the one to whom Allah spoke, (Cf. 19:51 ). (R).