Nisâ Sûresi 16. Ayet Meali

[Not: Cahiliye döneminden silm=barış dönemine geçiş sürecinde bu iki ayetin hükümleri uygulanır. Ama İslami düzen yerleşip benimsendikten sonra Nur Suresi 2. ayeti esas alınır.]  

bk. Kur’ân-ı Kerim, 17/32; 23/7.  

[71] Lezbiyenlik ve eşcinselliğin cezası hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, V, 62-66.  

Zina edenlerin cezası için bak 24:1.  

1- Homoseksüellik. 2- Caydırıcı ceza verin. 3- Cezada kadın erkek arasındaki farklılık, cinsiyet ayrımcılığından dolayı değil; o günün koşullarında erkek, ailenin geçimini sağlamak için dışarıda çalışmak zorunda olduğundan ev hapsi uygulaması yerine caydırıcı ceza ile cezalandırılmıştır.  

(2)Bu âyetin hükmü, Nûr Sûresi’nin ikinci âyetiyle kaldırılmıştır. (Kurtubî, c. 3/5, 86)  

(*) Nisa-15 ve 16. ayetlerin erkeğin kadınla, kadının erkekle yaptığı normal zina ile bir alakası yoktur. Normal zinayla ilgili had cezası Nür sûresi 2. ayette zaten verilmiştir. Yani Nisa-15.ayette kadının kadınla, 16. ayette ise erkeğin erkekle olan eşcinselliğe vurgu yapılmıştır. Dolayısıyla bu ayetler, Nür-2. ayetle mensuh değildir ve Kur’an’da nesih edilen hiçbir ayet de yoktur. 1-Nisa-15.ayetin başında geçen (وَاللاَّتِي) ‘’vellati’’ ile bütün fiil kipleri hep kadınlarla ilgilidir. Yani burada her iki taraf da kadın oluyor. 2-Nisa-16. ayette ise sedece iki erkeğe vurgu yapan ((وَاللَّذَان ’’vellezani ’’geçiyor. Yani burada da erkeğin erkekle ilişkisine vurgu yapılmıştır. 3-Nur-2. ayette ise, zani/zaniyet/gibi ifadelerle de erkeğin kadınla yaptığı zinaya vurgu yapılmışken, Nisa-15-16. ayetlerde zina yapanlara değil de (الْفَاحِشَةَ)’’ el fahişe’’yani kadının kadınla ve erkeğin erkekle yaptığı iğrenç ve çirkin işlere vurgu yapılmıştır. Ayrıca bu çirkin işi yapan kadınlara niye gözetim altı, erkeklere de eziyet verilir? Cevap: Çünkü erkek hem kendi hem de eş ve çocuklarının geçimini temin etmekle mükelleftir, dolayısıyla eğer evde gözetim altında /hapiste tutulursa çalışması ve ailesinin geçimini temin etmesi zorlaşır, ama kadının durumu böyle değildir, evli ise geçimi eşine, değilse babasına, kardeşlerine vs. aittir, bunlar da yoksa devlete ait olur. Bu nedenle bu çirkin işi yapan kadınlara evde güzetim altında tutmak veya hapse koymak gibi bir ceza verilir, erkeklere ise verilen eziyetin (yani celdin, kamçılama miktarının) ne kadar olduğu belirtilmediği için bunun cezası da zinanın cezası olan 100 kamçı vurma cezası esas alınır. Yani bu ceza zina cezası ile kıyas edilir. Özetle, buradaki fahişelikten kasıt, lezbiyenlik ve homoseksüelliktir. Ve bu suçun sabit görülmesi dört kişinin tanıklığına bağlanmıştır. Yine bu ayette bu iğrenç işi yapan erkeklere eziyet verin denilmekte olduğu hâlde, bunun ne tür eziyet olduğu açıkça bilinmediği için, bu eziyet de zina yapanlara verilen eziyete hamledilmiştir, yani bunlara da zina cezası olan 100 kamçı vurulur. ( الله اعلم) Her iki ayetle ilgili aşağıya metni alınan (تفسير فتح القدير) ‘’Fethü-l Kadir tefsirindeki En Nuhas, İbni Abbas, Mücahid ve diğerlerinin görüşlerine bkz: Ayrıca Ebü Müslim el- İsfahani’de aynı şeyi söylüyor. وقيل : الآية الأولى في النساء خاصة محصنات وغير محصنات ، والثانية في الرجال خاصة ، وجاء بلفظ التثنية لبيان صنفي الرجال من أحصن ومن لم يحصن ، فعقوبة النساء الحبس وعقوبة الرجال الأذى ، واختار هذا النحاس ورواه عن ابن عباس ، ورواه القرطبي عن مجاهد وغيره واستحسنه ((تفسير فتح القدير) الشيخ الشعراوي، فسر الفاحشة في هذه الاية أيضا بمقابلة المرأة للمرأة (السحاق (خواطر متولي الشعراوي).  

[2] On dördüncü ve on beşinci âyetler (Ezzanî Vezzaniyetü feclidu va... Elaye) ile mensuhtur. Bu mensuh olan iki âyetten evelkisi zaniyeler İkincisi zaniler veya evvelkisi dullar, İkincisi kız oğlan kızlar hakkındadır.  

9 Birçok müfessire göre bu ayet, hem erkeğe hem kadına ve hem de eşcinsellerin her birine delalet etmektedir.  

Bu ayet öncekinin zıddına bu defa “erkek erkeğe yapılan homoseksüellik” ahlaksızlığının cezasını içerir. Bu iki ayette bilinen anlamda kadın-erkek yapılan zinadan söz edilmemektedir. Zira bilinen anlamda zinanın cezası, Nûr 24:2’de 100 [celde] (değnek) olarak belirlenmektedir.,tevbe ve ıslahın cezaları düşürmesiyle ilgili bkz. Âl-i İmrân 3:89, dipnot 8.  

1 Buradaki (وَاللَّذَانِ) kelimesinin hem ikil, hem de müzekker olmasından dolayı, müfessirler arasında farklı yorumlar yapılmıştır. Bir kısmı, önceki âyetin kadınlar, bu âyetin de erkekler için ayrı bir hüküm belirlediğini, Mücahid ve Isfahani gibi bir kısmı da âyetin zahirini esas alarak, erkekler arası sapık ilişkiler için hüküm belirlediğini ifâde etmişlerdir. Arapçada genel kullanıldığı zaman müzekkerin müennesleri de kapsadığı esas alınırsa bu izah pek de uygun düşmemektedir. Elmalılı: “önce kadınlar hakkında ömür boyu hapis emredilmiş, bu âyet daha sonra indirilerek, ömür boyu hapsi neshetmiş ve daha sonra da Nur 4. âyetle burada mücmel olan ta’zir cezâsı beyan olunarak had cezâsı getirilmiştir.” demiştir.  

13 Lafzen, “ve aranızdan bu suçu işleyen iki kişi (çıkarsa), her ikisini de cezalandırın”. Müfessirlerin çoğuna göre, bu hem bir kadının ve erkeğin hayasızca davranışlarına, hem de eşcinsel ilişkilere işaret etmektedir.14 Bazı müfessirler fâhişeh terimine (ki burada “hayasızca davranış” olarak çevrilmiştir) zinâ veya “(kadın ile erkek arasındaki) gayrimeşru ilişki” anlamını yüklemişler ve sonuçta bu ayetin, her iki suçlu tarafın da yüz kırbaçla cezalandırılması esasını getiren 24:2 tarafından “neshedildiği”ni ileri sürmüşlerdir. Ancak bu mesnetsiz varsayım kabul edilemez niteliktedir. Kur’an’ın herhangi bir ayetinin başka bir ayet ile “neshedilmiş” olduğunu kabul etmenin imkansızlığı bir tarafa (bkz. sure 2, not 87), fâhişeh ifadesi, bizâtihî, gayrimeşru cinsel ilişki anlamını ihtiva etmez: Daha çok, söz veya davranış olarak aşırı, çirkin, müstehcen, yakışıksız yahut iğrenç şeyleri ifade eder (karş. Lane VI, 2344 vd.) ve hiçbir şekilde cinsel suçlarla sınırlandırılamaz. Bu bağlamda ve 24:2 ile birlikte okunduğunda bu ifade, açıkça, zinâ olarak tanımlanan şey (yani, “fuhuş” veya “gayrimeşru ilişki”) ile mutlaka sınırlanamayacak olan hayasızca davranmayı gösterir ve bu nedenle, dayak ile cezalandırılan isbatlanmış zinânın aksine samimî bir pişmanlık ile telafi edilebilir. Bütün cinsel tecavüz veya hayasızca davranış iddialarında Kur’an’ın, diğer bütün hukukî olaylarda istenen iki şahit yerine dört şahidin doğrudan şahitliğini mahkumiyet için bir olmazsa olmaz şart (sine qua non) olarak belirlemesi, kayda değer bir husustur. Hem bu emre temel teşkil eden sebepler, hem de onun hukukî sonuçları için bkz. 24:4 ile ilgili not 7.  

[739] Ellezâni ilgi zamiri, hem çift sayıya hem de erkek cinsine delâlet eder. Bu kullanımdan yola çıkarak âyetin kendi cinsi ile livata eden erkeklerle ilgili olduğu rahatlıkla söylenebilir. “Galibiyet kuralınca buna kadın da girer” itirazı yapılabilirse de, bir önceki âyette müstakil olarak kadınlardan söz edilmesi bu itirazı geçersiz kılar. Bu âyet Mücâhid’e, Ebu Müslim’e ve ona katılan Râzî’ye göre eşcinseller içindir. Ebu Hanife’nin “Livâtada had yok, tazir vardır” hükmü de bu yorumla paralellik arzeder.  

a- Zina cezası olarak Kur’ânda ilk gelen hüküm bu âyetle bildirilen azarlama, bir iki pataklama kabilinden rahatsız etmedir. b- İkinci olarak, bu sûrenin 15. âyeti gelip zinakâr kadını evde hapsetme hükmünü getirmiştir. c- Son olarak ise 24,2 ile gelen yüz değnek cezasıdır. Bu bekârların cezası olup evli zinakârlar recmedilirler. Bazı alimlere göre, bu 16.âyet livata yapan erkeklere ait olup, onlara verilecek tâzir cezasını bildirmektedir.  

[2] Bu ve bundan evvelki âyet-i kerîmenin birbirine mu'ârız gibi görünmelerini te'lîf içün müfessirler üç sûret-i beyân iylemişlerdir. 1- Evvelki âyet zinâ iden kadınlar hakkında olub cezâsı habis ve ikinci âyet zinâ iden erkek hakkında olub cezâsı tekdîr ve tevbîh ve bir kavle göre darbdir. 2- Evvelki âyet kocalı ve seyyib kadınlar ve ikinci ise bâkir ve henüz kocaya varmamış kızlar hakkındadır. 3- Evvelki âyet seviciler ve ikinci âyet lûtîler hakkındadır. Zinâlardan gayrisinde dört şâhidin şehâdetine lüzûm olmadığı halde âyet-i kerîmede bu şehâdet beyân olundığı ve Rasûlullah efendimizin zinâ hakkında Sure-i Nûr'daki âyet nâzil oldığı zamân bu âyet-i kerîmedeki "سَب۪يلًا - sebîlâ" kelimesine işâretle "Cenâb-ı Hak onlara bir yol kıldı" buyurmaları delâletiyle birinci sûretin doğrı oldığına ekseriyet zâhib olmuşlardır.  

(9) Bazı âlimler, bu âyetlerle tedricî olarak zinanın cezasının ağırlaştırıldığı görüşündedirler. Bu görüşe göre, Nur Sûresinin başında yer alan hükümlerle, yukarıdaki âyetlerin hükümleri neshedilmiş olmaktadır. Diğer bir görüşe göre ise, yukarıdaki âyetlerden 15’inci âyet kadınların, 16’ncı da erkeklerin kendi aralarındaki eşcinsel ilişkilerin cezasını getirmektedir.