Nisâ Sûresi 158. Ayet Meali

Ahd-i Cedid'e nazaran İsa Peygamber, Yuda tarafından ele verilmiş, haça gerilerek öldürülmüş, sonra dirilip bir kaç gün şakirtleri arasında yaşadıktan sonra göğe ağmıştır. Müslüman inancına göre İsa'yı ele veren, yahut bir başkası İsa sanılarak haça gerilmiş, Hz. İsa diri göğe ağmıştır.  

bk. Kur’an-ı Kerim, 2/88; 3/49, 55; 19/30; 41/5.  

[88] Hz. İsâ’yı asıp öldürememeleri hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, V, 430-437; IV, 93-107; IV, 119-128.  

Bkz. 2/88, 3/49, 55, 19/30, 41/5Bu ayetlerden anlıyoruz ki; Hz. İsa, Yahudiler tarafından öldürülmemiş, Allah tarafından vefat ettirilerek kendi katına yükseltilmiştir. Yani Hz. İsa ölmüştür ve birilerinin iddia gibi kıyametten önce dünyaya tekrar dönmesi diye bir şey de yoktur.  

1. Onu değerli kıldı, yüksek dereceler verdi.  

(1)“Üçüncü tabaka-i hayat (hayat tabakası): Hazret-i İdrîs ve Îsâ Aleyhimesselâm’ın tabaka-i hayatlarıdır ki, beşeriyet levâzımâtından tecerrüd ile (insan olmaktan gelen ihtiyaçlarından sıyrılarak), melek hayâtı gibi bir hayâta girerek, nûrânî bir letâfet (hafiflik) kesb eder (kazanır). Âdetâ beden-i misâlî letâfetinde (nûrânî bir beden hafifliğinde) ve cesed-i necmî nûrâniyetinde olan cism-i dünyevîleriyle(yıldızlar gibi nûrlanmış olan dünyadaki bedenleriyle) semâvâtta bulunurlar.” (Mektûbât, 1. Mektûb, 2)  

(*) Bu ayetlerde dikkate alınacak temel ilkeler şunlardır: İsa bir insandır. İsa’nın ölümü de diğer insanlar gibi olmuştur. O dönemde yaşayan yahudiler (Ehl-i Kitab) bu gerçeği çok iyi bilmektedirler. İman düzeyinde, kesinlikte! İsa; kendisi hakkında bu haça gerilme kurgusunu/ mitosunu uyduran sonraki Ehli Kitap mensuplarının yani; Hristiyanların aleyhine şahitlik edecektir. Böylece gerçek kıyamet günü ayan-beyan ortaya çıkacaktır. Kitap Ehli olanların hepsi İsa’nın ölümünden önce bunu böyle biliyordu. İsa ne çarmıha gerildi ne de onu başkaları öldürdü diyorlardı! Bu çarmıh efsanesi sonradan “tüm insanlığın günahına kefaret olması düşünülerek” kurgulandı. Pavluslar tarafından uyduruldu. Burada “İman etmek ise; yakînen bilmek, tasdik etmek anlamındadır. Ayetin bağlamını göz önüne alırsak, Hristiyanların veya Yahudilerin o tarihte iman ettiğine ya da gelecekte inanacağına dair bir gerekçe yoktur. Zaten İsa’nın nübüvvetini hayatlarında kabul etmemişlerdir. Yani; inanmamışlardır. İsa’dan yüzlerce yıl sonra yaşayan günümüz Hristiyanlarının tam ölüm anında olağanüstü bir hâl ile vay be! İsa çarmıha gerilmemiş İsa bir beşermiş!” diyerek öleceklerini kabul etmek saçmalıktır (alıntı) Ayrıca bu ayeti, ‘’kıyamet kopmadan önce İsa yeryüzüne tekrar gelecek, bütün kitap ehli de ona iman ettikten sonra ölecektir. şeklinde algılamak mümkün değildir. Çünkü İsa (a.s) kıyametten önce yeniden gelip, sonra bütün ehl-i kitap ona inanacaksa; o zamana kadar ölmüş olan ehl-i kitabın tamamının yeniden dirilmesi gerekir. Zira ölmüş kimse ona nasıl iman edecek? Bu ise imkânsızdır. Çünkü ayet, ona inanmayacak bir tek kişinin kalmayacağını haber vermektedir. (Nisa 157-159 ayetlerin anlamlandırılması üzerine) Yani eğer Hz. İsa ahir zamanda gelecekse, yaşadığı günden (2000 yıl önce) bu yana (yani Hz. İsa’nın geleceği güne kadar) kitap ehlinden ölmüş olanlar ile onun geleceği vakte kadar dünyaya gelip gidecek olanların hiçbiri ona inanmadan ölmüş olacaklar. Hani bütün kitap ehli ona inanacaktır, deniliyor. Bu nedenle Hz. İsa, kendi eceliyle vefat etmiştir. Ahir zamanda dünyaya geleceğine dair Kur’an da en ufak bir işaret söz konusu olmadığı gibi, geleceğini anlatan rivayet kültürünün de tutarsız ve çelişkili olup yalan ve uydurmadan başka bir şey değildir. İşte bu inanış tamamen Hristiyalık kültüründen ve tutarsız, çelişkili ve uydurma rivayetlerden kaynaklanıyor. Not:1- Ayette (به)’’ bihi’’deki zamir, Hz. İsa’ya değil, onun (صلب)’’çarmığa gerildiği’’ iddiasına gider. Bu nedenle dünya hayatında her kitap ehli onun bu durumuna, yani çarmığa gerilmiş olduğuna inanmaya devam edecek, Hz. İsa’nın bir peygamber ve beşer olduğuna değil. 2- Eğer her kitap ehli kendi ölümünden önce, yani ölmeden bu dünya hayatında iken ona inanıyorsa, neden kıyamet günü Hz. İsa onların aleyhine şahitlik etsin? 3- (قبل موته) ’’kable mevtihi’ ölüm anı değildir, çünkü ölüm anı olsaydı, ( (حين موته – عند موته ’’hine mevtihi veya inde mevtihi’’ şeklinde olması lazımdı. 4- Yine kural gereği zamirin nereye gideceğini gösteren açık bir karine yoksa en yakın olan nesneye gider. İşte, (قبل موته)’’kable mevtihi’’deki zamirin de nereye gittiğine dair açık bir karine olmadığından, kural gereği kendisine en yakın olan nesneye, yani (أَهْلِ الْكِتَابِ) ‘’ehli kitaba’ ’gitmesi gerekir. Demek ki, ahir zamanda Hz. İsa’nın dünyaya gelmesi söz konusu olamayacağı gibi, ayetin doğru meali de yukarıdaki gibi olmalıdır. Ayrıca eğer İsa göğe kaldırılmışsa ve ahir zamanda yeryüzüne inecekse, bu da onun için en büyük mucizedir. Peki diğer ayetlerde İsa’nın mucizeleri sayılırken, neden onların arasında göğe yükselme mucizesi de yoktur? Eğer öyle bir şey olsaydı, diğer mucizelerle beraber göğe yükselme mucizesi de onlar arasında yer alacaktı. لن نفهم الآية الكريمة إلا إذا فهمنا معنى (بِهِ)، ومعنى (مَوْتِهِ). فلو اعتبرنا هذه المعاني :إِن = ما، ليس، لا - بِهِ = بقتل وبصلب المسيح - مَوْتِهِ = موت الكتابي - فالآية ببساطة تقول: وما من أحد من أهل الكتاب إلا وإيمانه بقتل وصلب المسيح يكون في أثناء حياته الدنيا (أي يكون الإيمان بالصلب فقط أثناء حياته، وأما إذا حضر الموت أو بعده، فلن يكون هناك إيمان بالصلب) نشوء البيان(دراسات قرآنية لغوية تاريخية آثارية ).  

55 “Rafe’a” fiili, “yüceltti” anlamına gelir. Bir insanın Allah tarafından ref edilmesi (yükseltilmesi), onun onurlandırılması demektir. Allah katında yüce bir mertebeye/makama çıkarılması anlamındadır. Nitekim İdris Peygamber için de aynı fiil kullanılmıştır (19/57). Hz. Peygamber için de bu fiil Kur’an’da kullanılır (94/4).  

Bu ayet Âl-i İmrân 3:55 ve Mâide 5:116-117. ayetlerle birlikte okunmalıdır. Ayette Hz. İsa’nın ölmediği değil, düşmanları tarafından asılamadığı ve öldürülemediği dile getirilmektedir.  

1 Bu parantez aynı olayın, (Âlu İmrân: 55) deki anlatılışına dayanılarak ilave edilmiştir. Buna göre; Hz. İsa, Yahûdîler tarafından öldürülmeyip, Allah tarafından vefat ettirilerek kendi katına yükseltilmiştir. Yani Hz. İsa, ölmüştür ve göklerde bir yerde dünyaya ineceği günü beklememektedir. “Hz. İsa’nın ölmediği” şeklindeki yorumlar, dayanaksızdır ve âyetlerin zahirine de aykırıdır. Bk. (Âlu İmrân: 55, Zuhruf: 61-62 ve dipnotu) 2 Arapçada “Allah’ın katına yükselmek”, mecâzen “vefat etmek” veya (Meryem: 57) de kullanıldığı gibi, “Allah’ın rahmetine kavuşmak, yüce mertebelere ulaşmak” anlamına gelmektedir.ü  

172 Karş. 3:55. O ayette Allah, Hz. İsa’ya “Seni ölüme yollayacağım ve katıma yücelteceğim buyurur. Rafe‘ahû (lafzen, “o’nu yüceltti” yahut “o’nu yukarı çıkarttı”), bir insanın raf‘ edilmesi (“yukarı çıkartma/yükseltme”) fiili ne zaman Allah’a atfedilmişse, her zaman “onurlandırma” yahut “yüceltme” anlamlarına gelir. Kur’an’ın hiçbir yerinde, Allah’ın Hz. İsa’yı yaşadığı sırada bedensel olarak cennete “yükselttiği” şeklindeki yaygın inancı destekleyen bir beyan yoktur. Yukarıdaki ayetteki “Allah o’nu kendi katına yüceltti” ibaresi, Hz. İsa’nın Allah’ın özel rahmeti mertebesine yükseltildiğini gösterir; rafe‘nâhu “o’nu yücelttik” fiilinin İdris Peygamber ile bağlantılı olarak kullanıldığı 19:57’den açıkça anlaşılacağı gibi, bu bütün peygamberlerin yararlandıkları bir lütuftur. (Bkz. ayrıca Menâr III, 316 ve VI, 20’de Muhammed Abduh.) Cümlenin başındaki “hayır” (bel) vurgusu, Yahudilerin Hz. İsa’yı haç üzerinde korkunç bir ölüme mahkum ettiklerine inanmaları ile Allah’ın “o’nu kendi katına yücelttiği” gerçeği arasındaki zıtlığı vurgulamayı amaçlar.  

2,88’de o Yahudilerin, Hz. Peygamber (a.s.)’ın dâvetini sağır bir kulakla dinledikleri hatta “Siz ne kadar kesin delil getirseniz de, dâvetinizi kabul etmemekte kararlıyız. Zira kalplerimiz size karşı örtülüdür.” dedikleri bildirilir. Hz. Îsâ (a.s.)’ın mûcize olarak çarmıha gerilmekten kurtarılması, onu öldürtmeye çalışan Yahudilerin günahını azaltmaz. Zira onlar işkence ve hakaret ettikleri, astırdıkları şahsın Îsâ olduğunu sanıyorlardı. Hz. Îsâ hakkında ihtilâfa düşenler, Hıristiyanlardır. Zira iyice bilindiği üzere bu konuda farklı inançlar vardır. Bir inanca göre çarmıha gerilen, Hz. Îsâ değil, ona çok benzeyen bir adamdı. Başka bir görüşe göre Hz. Îsâ idi, fakat çarmıhta ölmedi, oradan indirildiğinde yaşıyordu. Bazıları ise çarmıhta öldüğüne, ama daha sonra dirilip havarileri ile görüştüğüne inanırlar. Bazıları onun mukaddes ruh olarak göğe yükseldiğine, bazıları ise maddî vücudu içinde göğe yükseldiğine inanırlar. Yahudilerin sözünde geçen “Allah’ın resulü” vasfı, onların alay etmek için yaptıkları bir nakilden ibarettir. “Sizin iddianıza göre Allah’ın resulü olan Îsâ” demek istemişlerdir.  

664 There is difference of opinion as to the exact interpretation of this verse. The words are: The Jews did not kill Jesus, but Allah raised him up (rafa'ahu) to Himself. One school holds that Jesus did not die the usual human death, but still lives in the body in heaven, which is the generally accepted Muslim view. Another holds that he did die (5:117) but not when he was supposed to be crucified, and that his being "raised up" unto Allah means that instead of being disgraced as a malefactor, as the Jews intended, he was on the contrary honoured by Allah as His Messenger: (see 4:159). The same word rafa'a is used in association with honour in connection with al Mustafa in 94:4. (R).