Nisâ Sûresi 117. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 34/41; 37/158-159; 43/19; 53/19.  

Bkz. 34/41, 37/158-159, 43/19, 53/19Âyette geçen “inas” kelimesi dişi varlık anlamına gelen “ünsan”ın çoğulu olup cahiliye Araplarının putlarına verdikleri addır. Mekkeli müşrikler, Allah’ın varlığını ve birliğini itiraf ettikleri halde “Lat”, “Menat” ve “Uzza” gibi dişi isimli tanrıçaları da ilah ediniyorlardı. Yani onları aracı kullanarak Allah’a sığınmaya/ulaşmaya çalışıyorlardı. Onlarsız dua ederlerse dileklerinin karşılık bulmayacağına inanıyorlardı. Bugün ise canlı-cansız farklı putlar aracı kılınarak Allah’tan yardım talebinde bulunuluyor. Üstelik buna karşı çıkanlar küfürle itham ediliyor. Türbelerden yardım dilenmek, yatırlara çaput bağlamak, su kuyularına para atmak yoluyla dilekte bulunmak; yaşayan veya cesedi çoktan toprağa dönmüş insanları farklı adlarla kutsayıp onları aracı olarak tutmak cahiliye müşriklerinin yaptığının farklı bir versiyonudur. Arada sadece isim ve cisim farkı vardır.  

[1] O vakitler bir çoğının ismi müennes idi.  

Âyetteki “dişiler”den maksat, müşrik Arapların; genellikle “dişi” (ünsâ) diye adlandırdıkları, Lât, Uzzâ, Menât gibi putlarıdır.  

 Dua etmek, dilek ve istekte bulunmak ibadettir, ancak Allah’ın vereceği ve yalnızca O’ndan istenecek şeyleri başkasından dilemek ise şirk alâmetidir.  

1. Dişi putlara (Lat, Uzza, Menat gibi.)  

(*) Ayette geçen “inas” kelimesi dişi varlık anlamına gelen “Ünsan”ın çoğulu olup cahiliye Araplarının putlarına verdikleri addır. Mekkeli müşrikler, Allah’ın (c.c) varlığını itiraf ettikleri halde “Lat”, “Menat” ve “Uzza” gibi dişi isimli tanrıçalara tapıyorlardı. Yani onları aracı kullanarak Allah’a (c.c) sığınmaya/ulaşmaya çalışıyorlardı. Ayette “sığınmak/ulaşmak” ifadeleri “dua” fiili kullanılarak anlatılıyor. Yani Allah’a (c.c) yalvarırken/dua ederken putları aracı olarak kullanıyorlar. Bugün ise farklı putlarla Allah’tan (c.c) yardım talebinde bulunuluyor. Türbelere, yatırlara çaput bağlayarak dilekte bulunmak, (ölmüşlerin ruhlarından medet beklemek), cahiliye müşriklerinin yaptığının farklı bir versiyonu olup arada sadece isim ve cisim farkı vardır. (C. Külünkoğlu Meal Açıklaması) Yalnızca dua etmek, dilek ve istekte bulunmak ibadettir, ancak Allah’ın vereceği ve yalnızca O’ndan istenecek şeyleri başkasından dilemek ise şirk alâmetidir. (D. Vakfı Meal Açıklaması.) Ayrıca İnsanlar öteden beri en çok dua ve ibadet konusunda yanılmışlar, büyük gördükleri kişilerin ve ölülerin ruhaniyetine sığınarak onlardan çeşitli konularda yardım talebinde bulunmuşlardır. Kur’an-ı Kerim dikkatle incelenirse bütün peygamberlerin bu konuda insanları uyardıkları görülür. Kıldığımız namazların bütün rekâtlarında Fatiha sûresini okumamız istenmiş ve günde kırk kere “Yalnız sana ibadet eder ve yalnız senden yardım isteriz.”(Fatiha 1/5) ayeti tekrarlattırılarak Allah’tan başkasından (manevi) bir yardım istenmeyeceği hususu zihinlerimizde canlı tutulmuştur. www. fetva.net › yazili-fetvalar › İşte Müşriklerin Allah’la (cc) aralarına aracı kıldıkları ve dua ettikleri varlıklar; salih olduğuna inandıkları insanların putları, türbe hâline getirilmiş kabirleri, bereket yaydığına inandıkları taşlar, kılıçlarını asıp zafer getireceğine inandıkları ve dilek tuttukları ağaçlardır. Bunlar genel olarak dişi isim kalıbında isimlendirildiği için ayette böyle denmiştir.  

[3] Lât ve emsali putlar ki Araplar bunlara dişi derlerdi.[4] Veya hayra asla yaramaz kimseye.  

1 Yani bunlara göre ilâh mefhumu, her şeyden önce bir kadın hayalidir. Bundan dolayı da putlarının çoğunluğunu, kadın şeklinde düşünürler, kadın isimleriyle isimlendirirler ve kendilerine put olarak, âcizleri seçerlerdi. Arap müşrikler, Allah isminin dişili olarak “el-lât”, “el-azîz” isminin dişili olarak da “el-uzzâ” ismini verdikleri putlara taparlardı. Arapların her kabîlesinin bir putu vardı ve onları, “filân oğullarının dişisi” diye anarlardı. Yani putlara, “dişi” derlerdi. Hattâ Allah’ın meleklerini de dişi olarak kabul ederlerdi. Yunanlılar ve diğer putperest toplumların da putları genellikle “dişi” idi. Böylece varsayılan güzellere (kadınlara) taparak yaşayan güzelleri (yani kızlarını ve eşlerini) aşağılarlar ve onları, en sefil oyuncaklar haline sokarlardı. 2 Bu âyet (إِنَاثاً) kelimesi hal olarak düşünülürse; “Onlar Allah’ın dışındakilere, kadın gibi yalvarırlar.” şeklinde de anlaşılabilir. Yani bu; “Peygamberlere ve Allah’a karşı diklenirler ama diğerlerine gelince kadınlar gibi yalvarırlar.” demektir.  

140 İnâs (ünsâ’nın -“dişi varlık”- çoğulu) teriminin, İslam-öncesi Arapların putlarına verdikleri bir ad olduğu sanılmaktadır, çünkü putların çoğunun dişi olduğuna inanılıyordu. Bu nedenle, bazı dilbilimcilere göre inâs çoğul formu, “cansız şeyler”i gösterir (karş. Lane I, 112). İbni ‘Abbâs, Katâde ve Hasan Basrî, onun hareketsiz ve cansız şeyleri gösterdiğini söylemişler (Taberî) ve bu tanımlama Râğıb tarafından da desteklenmiştir. Diğer taraftan Taberî, ‘Urve’den rivayetle bir Hadis nakleder. Buna göre, Hz. Ayşe’nin elindeki bir Kur’an nüshasında inâs yerine evsân (putlar) kelimesi geçmekteydi (karş. ayrıca Zemahşerî ve İbni Kesîr). Bunun “cansız semboller” olarak çevrilmesi bu bağlamda en uygun karşılıktır, çünkü “put” kavramını “cansız şeyler” kavramı ile en güzel şekilde birleştirmektedir.  

[831] İnâs ile cahiliyye toplumunun taptığı “tanrıçalar” kastedilmektedir. Taberî, İbn Abbas, Katâde ve Hasan Basri’den inâsın karşılığının, ağaç, taş vs. gibi maddelerden yapılan tüm cansız nesneler olduğunu nakleder. Tabii ki bunlar sıradan taş ve ağaç değil, sembol olma özelliği taşıyan heykellerdi. İnâs kelimesinin dilsel karşılığının “dişi nesneler” olduğu da hatırlanacak olursa, bu cansız nesnelerin genellikle kadın dişiliğini yansıtan “cinsel objeler” olduğunu cahiliyye dönemi şirk sembolleri hakkında bize kadar gelen bilgiler doğrulamaktadır. Yine kesin olarak bilinen gerçeklerden biri de, o dönemde “kadın kişiliğinin” horlanması ve eş seçme, mal edinme, mirasçı olma, şahitlik yapma gibi temel hak ve özgürlüklerden mahrum olduğudur. Dahası kadının en temel hakkı olan yaşama hakkından dahi kimi gerekçelerle mahrum edildiğini Kur’an haber vermektedir. Kadının “kişiliğini” yok sayıp onu horlayan cahiliyye putperest kültürünün kadının “dişiliğini” kutsaması, modern dünyanın kadına karşı ikiyüzlü yaklaşımını hatırlatmaktadır.  

Hiç kimse “şeytana tapıyorum.” demez, fakat “işi gücü şeytanlık olan”, hep şeytanı sevindirecek işler yapan kimse, ona ibadet ediyor demektir.  

[*] "(Müşrikler) Allah'tan önce öyle şeye kul oluyorlar ki, kendilerine ne bir faydası dokunur ne de zarar verebilir. Bir de derler ki "Bunlar, Allah'ın huzurunda bizim şefaatçilerimiz olacaklar." De ki: "Göklerde ve yerde Allah'ın bilmediği bir şey var da onu mu haber veriyorsunuz?" Allah, onların ortak saydıkları şeylerden uzak ve yücedir." (Yunus 10/18) Mekkeliler, Allah'ın kızları saydıkları melekleri araya koyuyorlardır. Allah Teala bunlarla ilgili olarak şöyle buyurmuştur: Siz, Lat'ı ve Uzza'yı hiç düşündünüz mü? Ya diğerini; üçüncüsü olan Menat'ı? (Size göre bunlar Allah'ın kızlarıdır.) Erkekler sizin olsun, kızlar da Allah'ın, öyle mi? (Size göre) bu, haksız bir paylaşma olmaz mı? Bunların kendileri yok, sadece adları vardır. O adları, siz ve atalarınız dillendiriyorsunuz. Allah onlarla ilgili bir belge indirmedi. Sadece varsayımlarınızın ve canınızın istediği şeyin peşinden gidiyorsunuz. Bakın işte size Sahibinizden bir rehber geldi. Acaba insan her istediğini elde edebilir mi? (Aklınızı başınıza alın!) Her şeyin sonu da Allah'ındır, başı da.(Siz melekleri ilah ediniyorsunuz;) Göklerde çok melek var ama onların şefaati işinize yaramaz. İşe yaraması için şefaatin, şirkten uzak kalmayı tercih etmiş bir kişi lehine, Allah'ın izni ve rızası ile olması gerekir. Ahirete inanmayanlar meleklere hep kız ismi takarlar. Bu konuda ellerinde bir bilgi de yoktur, sadece varsayımlarıyla hareket ederler. Varsayım, gerçeğin yerini tutamaz. (Necm 53/20-28)  

(35) Müşrikler, taptıkları putların çoğuna dişi isimleri verirlerdi. Halbuki aynı insanlar, toplumda kadına değer vermeyen ve kız babası olmaktan utanan kimselerdi. Nazarlarında bu kadar değersiz olan birşeye dua ederek Allah’tan beklenecek şeyi onlardan beklemek, kendileri için hiç de övünülecek birşey olmamalıydı! Diğer yandan, kulluk etmenin ölçüsü olarak “mâbuda itaat eder gibi itaat etmeyi sonuç veren bir muhabbeti” gösteren âyetler (2:165 ve 3:31 gibi) dikkate alındığında, dünya hayatının anlamını hayvanî zevklerin tatmininden ibaret gören, bu zevklerin odak noktasına da kadını—diğer üstün özelliklerinden soyutlayıp sadece dişilik niteliğiyle—yerleştiren bir medeniyet anlayışı da âyetin kapsamından çok uzak gözükmüyor.  

627 The unity, power, and goodness of Allah are so manifest in nature and in the human mind when it is in accord with the universal spirit, that only the most abject perversion can account for the sin of spiritual treason. That sin arises from perverted ideas of sex or perverted ideas of self. The perversion of sex is to suppose that sex rules in spiritual matters. From it arise such horrible creations of the imagination as Kali, the bloodthirsty goddess of Hindus, or Hecate, the goddess of revenge and hate in Greek mythology. Even in beautiful forms like Saraswati (the goddess of learning) or Minerva (the virgin goddess of sport and arts), to say nothing of Venus (the goddess of carnal pleasures), the emphasis laid on sex destroys a right view of spiritual nature. Perverted ideas of self are typified in the story of Satan, who was so puffed up with arrogance that he disobeyed Allah, and Allah cursed him. Both these perversions, if allowed lodgment, completely ruin our spiritual nature and deface Allah's handiwork. Hence it is not merely an outer sin but one that corrupts us through and through.