Necm Sûresi 39. Ayet Meali

Cennet, toplu taşıma araçlarıyla ulaşılabilecek bir yer değildir. Dolaysıyla oraya başkasının kullandığı araçla, ancak doğru yoldan giden, kendi kullandığımız hayat arabamızla varabiliriz.Çalışmadan ve irademizi ortaya koymadan sadece dua ile üstün olamayacağımızı bilmeliyiz! Üstünlük sadece dua ile olsaydı 14 asırdır dua eden Müslümanlar en önde olurdu…Üretmeden, araştırmadan, okumadan ve mücadele vermeden yalnızca laflayarak ve slogan atarak bir yere varamayacağımızı bilmeliyiz! Başarı slogan atmakla olsaydı seçim meydanlarında en çok nutuk atanlar iktidara gelirdi… Kaliteye ve eğitime önem vermeden sadece nüfusu artırmakla öne geçemeyeceğimizi idrak etmeliyiz! Öne geçmek nüfusla olsaydı nüfusu kalabalık olan milletler dünyaya hâkim olurdu…  

(*) ‘’Sea; çalışmaktır, emektir. Mesai de buradan gelir. İkinci altın ilke budur. Bu ilkeler o kadar evrenseldir ki tüm inanç ve ideolojilerin kabul edeceği, emeğin değerini vurgulayan ifadelerdir. Bedavacı ve torpilci müşrik, şefaatçi kafa bu ifadelerle inşa edilmektedir. Aceleci ve bedavacılar emeğin karşılığının çabuk görünmemesi durumunda yapılanların boşa gittiği zannına düşmektedirler. Allah emeğin hiçbir zaman zayi olmayacağının garantisini vermektedir. (Kurandan Hayata)  

1 Yani bir insan, bakasının günahı ile hesaba çekilmeyeceği gibi kendi amelinden başkasıyla da sevap kazanamaz. Ancak başkasının ona amelini hediye etmesi mümkündür. İlk bakışta, “insana çalışmasından başka bir şey yok” demek zannolunabilirse de insana gerek Dünyada, gerek Ahirette çalışma ve kazancından başka Allah’ın lütfu olarak verilen nice rahmet ve ilâhi hediyeler bulunduğunda da şüphe yoktur. Eb’us-Suud: “Peygamberlerin, Meleklerin istiğfarı, dirilerin ölüler için duası ve sadakası gibi insanın kendi amelinden olmamakla beraber faydalı olduğu bilinen bir çok amel vardır. Bütün bunlar, o şahsın ameli olan iman mukabilinde olduğu ve iman olmayınca hiç birisinin faydası olamayacağı için bunlarda da fayda verenin yine o şahsın kendi ameli olmaktadır” demiştir. Türkçemizde bu manayı ifade eden: “Elden gelen, öğün olmaz o da vaktinde gelmez” meseli vardır ki; ahiret hayatını elden gelecek sevaplara bırakmak pek de mantıklı değildir. (Elmalılı)  

32 Karş. Hz. Peygamber’in sahih rivayetlere dayanan temel bir Hadisi: “Eylemler, [onları vücuda getiren] niyetlere göre [değerlendirilecek]tir ve kişinin hesabına yalnızca bilinçli olarak niyetlendiği (eylemler) kaydedilecektir,” yani her ne yapmışsa onu yaparken taşıdığı niyetlerdir önemli olan. Bu Hadis, Buhârî tarafından yedi yerde -birincisi Sahih’ine bir tür giriş olarak- nakledilmiştir; ayrıca Müslim, Tirmizî, Ebû Dâvûd, Neseî (dört yerde), İbni Mâce, İbni Hanbel ve başka bazı kitaplarda da yer almıştır. Bu bağlamda vurgulanması gerekir ki Kur’an’ın ahlakî sisteminde “eylem” (‘amel) terimi, iyi yahut kötü herhangi bir eylemin kasıtlı olarak ihmalini kapsadığı gibi, doğru ya da yanlış her inancın bilinçli olarak dile getirilmesini de kapsar: kısaca, insanın bilinçli olarak amaçladığı ve sözle yahut eylemle ifade ettiği her şey.  

(İnsan başkasının günahından dolayı hesaba çekilmeyeceği gibi, çalışmasının dışında bir şeyle sevap alması da kendi hakkı değildir. Peygamberlerin şefaati, meleklerin bağışlama dilemesi, dirilerin ölüler için dua ve sadakaları gibi insanın kendi amelinden olmadığı halde, kendisine yarar sağlayacak durumlara gelince, bütün bunların fayda sağlaması, insanın kendi ameli olan imana ve dine bağlılığına dayanır, iman olmayınca hiçbir şeyin faydası olamayacağı için; bunlarda da fayda sağlayan, aslında kendi gayret ve amelidir.)  

Hz. İbrâhim (a.s.)’ın “sahifelerin”den, Kur’ân dışındaki mevcut kutsal kitaplarda bahis yoktur. 38. âyetten şu kaide çıkar: Herkes kendi yaptıklarından sorumludur. Hiç kimse bir başkasının cezasını çekmeyi kabullenemez. 39. âyetten çıkan bazı kaideler: a-Her kişi, çalışmasının karşılığını görecektir. b-Hiç kimse yapmadığı işin karşılığını alamaz. Bazıları bu âyetleri anlamada aşırılığa saparak hata etmişlerdir. Başkasına bedel hac, sevap bağışlama, başkası için dua etmenin faydasız olduğunu iddia bu kabildendir. Ehl-i sünnet başkası için duanın fayda vereceğinde ittifak etmiş olup, sevap bağışlama, vekâletle yapılan işin sevabı hususunda da prensipte mutabık olup ayrıntılarda farklıdırlar. Mesela: İmam Malik ile Şâfiî’ye göre malî ibadetlerin (sadaka gibi) keza malî-bedenî ibadetlerin sevabı bağışlanabilir, ancak bedenî ibadetlerin (namaz, Kur’ân kıraatı) sevabı başkasına bağışlanamaz. Hanefîlere göre mezkûr her çeşit amelin sevabı başka bir mümine bağışlanabilir. Buna dair birçok hadis vardır. Allah, rûhuna bağışlanan kişiyi bu amellerden faydalandırdığı gibi, bu fazileti gösteren, bağışlayana da mükafat verir.