Nahl Sûresi 69. Ayet Meali

[273] Vahy çeşitleri hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XI, 17-19.  

Bal arılarının diğer böceklerden farklı tarafı, onlar içgüdüleriyle değil de tamamen sevk-i ilahi ile hareket ederler. Yani bal arısının bal yapacağı çiçeği bilmesi ve bulması ve bunun için çok uzaklara kadar gitmesi bir içgüdünün değil, ilahi sevkin neticesidir.  

Besin ve vitamin açısından alabildiğine zengin olan balın bazı allerjilere ve rahatsızlıklara ilaç oluşu bilinen bir gerçektir. Arı usta bir mimardır; petek gibi optimal ekonominin geometrik örneğini inşa ederek bal stoku için minimum miktarda balmumu harcar. Bir ecza profesörüdür; ağzındaki laboratuvarda bal gibi bir ilacı üretir. Kuyruğunda düşmanlarına karşı kimyasal silah taşıyan bir intihar komandosudur. Diğer arılarla güneş ışığı ve kreografi yoluyla haberleşip yol bulan usta bir pilottur, bir helikopterdir. Binlerce kovandaşıyla birlikte barış ve düzen içinde çalışan dürüst bir işçidir. Bu küçücük böcek, daha nice hüneriyle Yaratıcısının büyüklüğüne tanıklık eden bir ayettir.  

1- Rabb'inin sana bildirdiği/öğrettiği güzergâha uyarak çiçekten çiçeğe dolaş. 2- Sıvı.  

(*) “Rabbinin koyduğu kanunlara boyun eğerek çizdiği yollardan git!” şeklinde çevrilen cümle, arıların uçuşlarında izlediği yolların da farklılığına ve ilginçliğine dikkat çekmektedir. 1940’larda yapılan bir tespite göre arılar, genellikle güneşin konumundan yararlanarak yönlerini ayarlamakta; ayrıca rüzgârın yönü, dünyanın manyetik alanı gibi başka imkânlardan da yararlanmaktadır. Arıların, kovan üzerinde daire veya 8 çizerek birbirlerine yol tarif ettikleri, çiçek alanları hakkında bilgi aktardıkları, bu bilgileri alan diğer arıların, bilmedikleri çiçek alanlarını kolaylıkla buldukları, dönüşlerinde ise “arı hattı” denilen en kestirme yolu kullandıkları da bilinmektedir. (Kur’an Yolu Tefsiri)  

[4] Ona öğretti.[5] Yahut yola münkat olarak git[6] Yani Rabbinin öğrettiği yollarda bal yapmak için git.  

Bu ayetlerdeki hitapların dişi kalıpta getirilmesi, bal yapımında dişi arıların etkinliğine dikkat çeken, buna işaret eden mucizevî bir bilgidir.  

1 Âyetin bu bölümü: “...Rabbinin sana (öğrettiği) yaylım yollarına gir...” şeklinde de tercüme edilebilir.  

78 Lafzen, “Rabbinin yollarını”.  

[2154] Vahyin bu türü fıtrat bilgisi olan güdüsel bilgi dağarcığıdır. Arılar bu bilgi sayesinde günde ortalama yirmi bin çiçeği dolaşır, iki aylık ömründe iki bin kilometre yol yapar ve yaklaşık elli gram bal üretirler. [2155] Zımnen: Ortalama ömrü 60 gün olan arı, kendisi için konulan fıtrat kanununa tâbi olarak verilen nimeti iyiyi elde etmede kullanıyor. İnsan akıllı bir varlık olduğu hâlde, nasıl olur da kendine emanet edilen nimeti kendi aleyhine kullanır?  

(Nitekim düşünülecek olursa birinci örnekte; besin maddelerinden ince barsaklarda ilkin kan ve süt, bekletildiği zaman fışkı olmaktadır.. ikinci örnekte de: meyvelerden ilkin tatlı şurup ve bekletildiği zaman ise içki yapılmaktadır.. üçüncü örnek ise bu iki örnekten farklıdır: çünkü, bal arısının kusup da peteklere doldurduğu besin maddelerinden bal meydana gelmektedir... oysa o besin maddeleri kusulmayıp da barsaklara geçmiş olsaydı ondan da fışkı teşekkül edecekti.)  

Allah'ın, arıya vahyetmesi, ona verdiği içgüdüyü gösterir. Arının karnından çıkan bal da gerçekten insanın birçok derdine devâdır.  

(15) Balarısının bizimle olan ilişkilerinin asıl can alıcı yönü, baldan ziyade, ürün tarafındadır. Balarısı olmasaydı, bugün bildiğimiz meyve ve sebzeden pek çoğunu tanıyamayacak, sadece birkaç tahıl cinsiyle yetinmek zorunda kalacaktık. Çünkü bunların tozlaşması tamamen denecek ölçüde balarısına bağlıdır. Âyette de “çiçekler” yerine “ürünler” denilmiş olmasında bu sonuca işaret vardır.(16) Bal mucizesinin en önemli aşamalarından biri de, arıların çiçek tarlalarına giderken ve dönerken izlediği yollarla ilgilidir. Güneşi referans alarak, Güneşin her an değişen konumuna göre hesaplarda ayarlama yaparak, hattâ bulutların arkasında gizlenmiş Güneşin yerini de belirleyerek, bundan başka yerin manyetik alanı, yerçekimi ve polarizasyon düzlemi gibi, “Rablerinin onlara müyesser kıldığı” diğer yollardan yararlanarak balarılarının birbirlerinden adres alıp vermeleri, hâlâ sırları çözülmeye devam eden bir mucizeler yumağıdır.(17) Âyetteki ibare “onların karınlarından” şeklinde olduğu gibi, “onun karınlarından” şeklinde de anlaşılabilir ki, her ikisi de doğrudur. Çünkü balarılarının bir değil, iki midesi vardır. Ayrıca, çiçeklerden nektar toplayarak midesinde saklayan arı, kovana geldikten sonra bunu başka bir arının midesine aktarır ve balı bu ikinci arı yapar. Böylece, balın her damlası çift mideli arılardan ikisinin karınlarından çıkmış olur.(18) Arının karnından çıktığı haliyle, bal henüz bir şerbet kıvamındadır. Daha sonra bu şerbet kurutularak bildiğimiz bal kıvamına getirilir ve ondan sonra peteklerin üzeri örtülür.(19) Balın şifa verici özelliğiyle ilgili olarak tıp dünyasında hergün yeni bir buluşun yapıldığını söylersek abartmış olmayız. Bugün yaraların iyileştirilmesi başta olmak üzere, mide ve bağırsak iltihapları, kronik ishal, astım, allerjik nezle, boğaz ve burun iltihaplanmaları, deri hastalıkları, göz hastalıkları, mantarlar ve diş çürükleri gibi pek çok konuda modern tıp bala bir tedavi aracı olarak başvurmaktadır.  

2098 The bee assimilates the juice of various kinds of flowers and fruit, and forms within its body the honey which it stores in its cells of wax. The different kinds of food from which it makes its honey give different colours to the honey, e.g., it is dark-brown, light-brown, yellow, white, and so on. The taste and flavour also varies, as in the case of heather honey, the honey formed from scented flowers, and so on. As food it is sweet and wholesome, and it is used in medicine. Note that while the instinctive individual acts are described in the singular number, the produce of "their bodies" is described in the plural, as the result of their collective effort. 2099 Dhululan: two meanings are possible: (1) ways easy and spacious, referring to the unerring way in which bees find their way from long distances to their combs; and (2) the idea of humility and obedience in them. From both we can derive a metaphorical and spiritual meaning.