Nahl Sûresi 56. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 6/136.  

Cahiliye döneminde koyu bir bilgisizlik içinde bulunan Araplar, hayvanlarından ve ekinlerinden bir kısmını Allah ile tanrısal nitelikler yakıştırdıkları putları arasında bölüştürürlerdi. Allah için ayırdıklarını fakirlere ve konuklara harcarlar, tanrıları için ayırdıklarını da onların huzurunda yapılacak olan ayinlerde kullanırlardı. Hâlbuki Sahte ilahları için harcadıkları rızıklar, kendilerini tevhide çağıran, onların başka varlıkları kendisine ortak koştukları Allah’ın verdiği nimetlerdir. Günümüzde yatırlara sunulan kurbanlar, ağaçlara, türbelere bağlanan çaputlar, yakılan mumlar da aynı özelliği taşımaktadır. Yani o günün müşrikleriyle bugünün müşrikleri arasında sadece versiyon farkı vardır. Yaptıkları iş ve durumları aynıdır.  

 İslâm’dan önce bazı Araplar, ekinlerinden ve hayvanlarından bir kısmını Allah ile putları arasında bölüştürürler ve «Bu Allah’ın payı, bu da tanrılarımızın payı» derlerdi. Allah için ayırdıklarını misafirlere ve fakirlere harcarlar, tanrıları için ayırdıklarını da onların huzurunda yapılacak âyin vb. şeylere harcarlardı. 56. âyette buna işaret edilmektedir.  

1- Körü körüne, akılsızca, düşüncesizce. Bu pay, “ilah” olarak gördükleri nesnelere ayrılan paydır.  

(1)Câhiliye devrinin Arabları, ekinlerden ve hayvanlardan bir kısmını Allah ile putları arasında taksîm ederek: “Bu hisse Allah’ın, bu da putlarımızın payı!” derlerdi. Daha sonra Allah için olanı misâfirlere, fukarâya ikrâm ederler, âilelere âid olan hisseyi de putların önünde yapılagelen merâsim ve âyinlerde sarf ederlerdi. Putlarına ayırdıkları bitince diğerinden tamamlarlardı. Allah’a ayırdıklarını bitirdiklerinde ise, onun yerine putların hissesinden koymazlar ve: “Allah’ın buna ihtiyacı yoktur, bizim putlarımız fakirdir” derlerdi. (Kurtubî, c. 4/7, 89)  

(*) Klasik müfessirlerin çoğuna göre, bu ifade, müşrik Arapların -6: 136’da sözü geçen- tarımsal ürünlerinden ve hayvanlarından bir kısmını tanrılarına adama âdetleriyle ilgilidir; ve bu tanrılar tamamen hayal ürünü olduğundan burada, “haklarında hiçbir şey bilmedikleri” sözüyle tanımlanmaktadır. Bununla birlikte, yukarıdaki ifade, 6: 136 üzerine 120. notumuzda da belirttiğimiz gibi, çok daha geniş, çok daha genel bir anlam taşımaktadır: bir kere, bu surenin önceki üç ayetiyle, yani bu ayetlerde ifade edilen, Allah’tan başka güçlere ve etkilere Allah’ın yaratıcılık vasfından bir pay (nasip) ve dolayısıyla bunlara insan hayatı üzerinde belirleyici bir rol yakıştırmak tavrıyla doğrudan bağlantılıdır. Bu görüş, yukarıdaki ayete ilişkin yorumun son cümlesinde (astrolojik spekülasyonlara özel bir atıfta bulunan) Râzî tarafından da desteklenmektedir. (M. Esed Meal Açıklaması) Ayrıca Günümüzde yatırlara sunulan kurbanlar, ağaçlara, türbelere bağlanan çaputlar, yakılan mumlar da aynı özelliği taşımaktadır. Yani o günün müşrikleriyle bugünün müşrikleri arasında sadece versiyon farkı vardır. Yaptıkları iş ve durumları aynıdır. (C. Külünkoğlu Meal Açıklaması)  

[1] Cemat makulesinden olan putlara.[2] Bu Allah'ın, bu da putlarındır.  

19 Krş. En’âm, 6/136  

[Tellâhi] ifadesi Kur’an’da dokuz kez geçen yeminlerden birisidir (Bkz. Yûsuf 12:73, 85, 91, 95; Nahl 16:63; Enbiyâ 21:57; Şu‘arâ 26:97; Sâffât 37:56).  

1 Âyetin bu bölümü: “(Müşrikler) kendilerine rızık olarak verdiklerimizden o hiçbir şey bilmeyen (putlarına) pay ayırıyorlar.” şeklinde de tercüme edilebilir. Bk. (En’am: 136)  

62 Klasik müfessirlerin çoğuna göre, bu ifade, müşrik Arapların -6:136’da sözü geçen- tarımsal ürünlerinden ve hayvanlarından bir kısmını tanrılarına adama âdetleriyle ilgilidir; ve bu tanrılar tamamen hayal ürünü olduğundan burada, “haklarında hiçbir şey bilmedikleri” sözüyle tanımlanmaktadır. Bununla birlikte, yukarıdaki ifade, 6:136 üzerine 120. notumuzda da belirttiğimiz gibi, çok daha geniş, çok daha genel bir anlam taşımaktadır: bir kere, bu surenin önceki üç ayetiyle, yani bu ayetlerde ifade edilen, Allah’tan başka güçlere ve etkilere Allah’ın yaratıcılık vasfından bir pay (nasîb) ve dolayısıyla bunlara insan hayatı üzerinde belirleyici bir rol yakıştırmak tavrıyla doğrudan bağlantılıdır. Bu görüş, yukarıdaki ayete ilişkin yorumun son cümlesinde (astrolojik spekülasyonlara özel bir atıfta bulunan) Râzî tarafından da desteklenmektedir.  

[2134] Burada kastedilen şey, 6:136 ile birlikte daha iyi anlaşılır. Âyette geçen pay büyük ve küçük baş hayvanlar gibi maddî servetten güya putlar için ayrılan ve adına “bahîra, sâibe, vasîle, hâm” denilerek guya ‘dokunulmaz ve kutsal’ ilan edilen hayvanlarla ilgilidir (Krş: 5:103). Bu “pay”a, Allah’a yöneltmeleri gereken hamd, şükür ve kulluktan Allah dışındaki varlıklara ayırdıkları mânevî paylar da dahil olsa gerektir. Nasîbenin belirsizliği, bu payın nitelik ve nicelik olarak sınırlanamayacağını ifade eder. [2135] Yemin, bir şeye şahit tutmaktır. Yemin edilen Allah olunca, anlam da hiç kuşkusuz bu olacaktır. Aynı yemin Yusuf 73 ve 91’de de geldi, fakat çevirimiz aynı olmadı. Zira burada yeminin sahibi Allah, orada ise Yusuf’u kuyuya atan kardeşler.  

[*] Yemin etmek:  

2080 Idols and fictitious gods are certainly things of which they have no knowledge, idols being lifeless things of whose life or doings no knowledge is possible, and fictitious gods being but figments of their imagination. 2081 Cf. 6:136-140, 142-144, and 5:103. The Pagans, in assigning and dedicating some of their children, or some of their cattle, or some of the produce of their fields, to their false gods as shares with the true Supreme Allah, made themselves doubly ridiculous; first, because every good thing that they valued was given to them by Allah, and how could they patronisingly assign to Him a share of His own gifts?-and secondly, because they brought in other gods as shares, who had no existence whatever! Besides, the cattle and produce were given for their physical sustenance and the children for their social and spiritual sustenance, and how can they, poor creatures, give sustenance to Allah?