Munâfikûn Sûresi 7. Ayet Meali

7-8.Buhari, Zeyd bin Erkam (r.a.)`ın şöyle söylediğini rivayet etmiştir: "Abdullah bin Ubey`in: "Allah`ın Peygamberi`nin yanında bulunanlara harcamada (infakta) bulunmayın ki dağılıp gitsinler. Andolsun ki, eğer Medine`ye dönersek en yüce olan en aşağı olanı oradan çıkaracaktır" dediğini duydum. Bunu amcama söyledim. Amcam da bunu Resulullah (a.s.)`a söyledi. Resulullah (a.s.) beni yanına çağırdı. Ben de olanları kendisine bildirdim. Bunun üzerine Resulullah (a.s.) Abdullah bin Ubey ve arkadaşlarını çağırdı. Adamlar böyle bir şey söylemediklerine yemin ettiler. Resulullah (a.s.) da onu (yani Abdullah`ı) doğruladı beni doğrulamadı (O zaman Zeyd (r.a.) daha küçük yaşta olduğundan böyle yapmış olabilir). Bundan dolayı ben o zamana kadar duymadığım bir şekilde rahatsızlık duydum. Evde oturmaya başladım. Amcam gelip: "Ben Resulullah (a.s.)`ın seni yalan çıkarmasını ve sana kızmasını istememiştim" dedi. Bu olay üzerine bu ayeti kerimeler indirildi." Ardından Resulullah (a.s.) bana adam gönderip yanına çağırdı. Bu ayeti kerimeleri okudu ve: "Allah seni doğruladı" diye buyurdu.Bu rivayet değişik tarıklardan nakledilmiştir. Bazı rivayetlerinde bu olayın Tebük savaşı esnasında meydana geldiği bildirilmiştir.  

Medine’deki münafıkların lideri olan Abdullah b. Ubeyy, Hz. Peygamber’in Medine’ye gelmesiyle liderliği kaybetmiş ve toplum içindeki itibarını yitirmişti. Tekrar eski günlerine dönebilmek için Hz. Peygamberin konumunu zayıflatacak ve onu gölgede bırakacak bir strateji geliştirmeliydi. Hz. Peygamber, siyasi gücünü, büyük ölçüde kendisiyle beraber hicret eden Mekkeli Müslümanlara yardımlarını esirgemeyen Medineli Müslümanlardan (Ensar’dan) alıyordu. Bundan yararlanmak isteyen Abdullah b. Ubeyy ve oligarşisi, hemşerilerini verdikleri desteği geri çekmeleri konusunda ikna etmeye çalışıyordu. Yukardaki ayet akıllı ve dikkatli olmaları konusunda inananlara uyarı niteliğindedir.  

Münafıklar dünyaya düşkün oldukları için müslümanların da öyle olduğunu sanarak böyle bir teklifte bulunmuşlardı.  

1 Zeyd b. Erkam (r.a)’den: Bir savaşta idim. Abdullah b. Übey’in; “Peygamberin yanındakilere hiçbir şey vermeyin de etrafından dağılsınlar...” dediğini işitince bunu, amcama söyledim. O da Peygamberimize söylemiş. Peygamberimiz beni çağırttı, ben de anlattım. Efendimiz, Abdullah b. Übey ve arkadaşlarını çağırtıp bunu sordu. Onlar da söylemediklerine yemin ettiler. Bunun üzerine Rasûlüllah, beni yalancılıkla itham edip onları tasdik etti. Ben de bundan dolayı öyle üzüldüm ki gittim evime oturdum. Amcam bana; “kendini Rasûlullah’a karşı yalancı çıkaracak kadar ileri gitmekten ne istedin?” dedi. Bunun üzerine Allah, “münafıkun sûresini” indirdi. Peygamberimiz, adam gönderip, beni çağırttı ve “Allah seni tasdik buyurdu ey Zeyd” dedi. (Buha-rî, Tirmizî, Müsned) Bu sûre nâzil olunca, Rasûlullah Zeyd b. Erkam’ın kulağını tuttu ve “Allah, bunun kulağına vefa verdi.” buyurdu. Abdullah b. Übey’in oğlu Abdullah, babasının bu durumunu öğrenince, Peygamberimizin huzuruna geldi ve; “Ey Allah’ın Elçisi! Bu sözünden dolayı, babamı öldürmeyi emretmişsin. Şâyet onu öldürteceksen bunu, bana emret. Ben, onun başını sana getireyim... Korkarım ki benden başka birisine emredersiniz ve o da babamı öldürürse, nefsim buna tahammül edemez. Bir Müslüman’ı bir kâfire bedel olarak öldürmüş olur, bu sebeple de cehenneme girerim.” dedi, Rasûlullah; “Hayır! Biz, ona iyilikle muamele ederiz, beraberimizde bulunduğu sürece de iyilikle sohbet ederiz.” buyurdu.  

8 Yani, genelde Medine halkına, özel olarak da ensâr’a (bkz. bir sonraki not).9 Medine’deki ikiyüzlülerin lideri Abdullah b. Ubeyy, Hz. Peygamber’i, daha önce kendisinin Medine halkının gözünde sahip olduğu güçlü liderlik statüsünü gölgede bıraktığı için asla affetmedi. Hz. Peygamber’in politik gücü, büyük ölçüde, kendisini Medine’ye hicretinde izleyen Mekkeli Müslümanlara bağlı olduğundan, İbni Ubeyy, hemşehrilerini -ki çoğu, ellerindeki bütün imkanlarla yeni gelenleri destekliyordu- bu maddî desteği çekmeleri ve böylece çoğu fakir olan muhâcirleri Medine’yi terk etmeye zorlamaları için ikna etmeye çalıştı: başarılı olması halinde Hz. Peygamber’in konumunu önemli ölçüde zayıflatabilecek olan bir strateji idi bu. Elbette ikiyüzlülerin liderinin bu teklifi ensâr tarafından reddedildi.  

Münâfıkların önderi Abdullah İbn Übey idi. Peygamberimizin hicretinden önceki liderlik konumu sarsıldığı için, ömrünün sonuna kadar onu çekemedi. Her fırsatta Medineli hemşehrilerini, yabancı durumda olan muhacirler aleyhine kışkırtmaya çalıştı. Dünyevî şartlarda, her iki tarafı da tahrik edip çarpıştırmak pek kolaydı. Zaman zaman kritik, gergin anlar yaşandı, fakat Allah müminleri korudu. Peygamber Efendimizin rehberliği, Ensar ve Muhacirlerin basiretleri muhtemel olayları önledi. Hicretin 5. yılında gerçekleşen Benî Mustalık seferinde, suyu daha önce alma meselesinden dolayı Mekkeli Cehcah ile, Medineli Sinan arasında kavga çıkınca her biri kendi hemşehrilerini yardıma çağırdı. İbn Übey olayı fırsat bilerek, “Besle kargayı oysun gözünü!” kabilinden sözler söyleyerek muhacirler aleyhinde kışkırtmaya başladı. Bunları işiten pek genç yaştaki Zeyd İbn Erkam (r.a) derhal durumu Hz. Peygamber (a.s.)’a iletti. Huzura çağırılan İbn Übey yaptığı işi inkâr etti. Zeyd zor duruma düştü. Vahyin gelişi ile durum kesinleşti. İbn Übey, Efendimizin huzuruna varıp özür dilemeyi ve Allah’a istiğfar etmeyi gururuna yediremedi.  

Sûre, Benû Mustalik Gazvesinde geçen şu olay üzerine inmiştir: Mustalik Oğullarının, müslümanlara karşı savaşacaklarını duyan Allah Elçisi, ordusuyla hareket etti. Sahil tarafında bulunan Kadîd nâhiyesi yöresinde Muraysi' adlı su başında Mustalik Oğullarını bozguna uğrattı. Hz. Ömer'in atını süren Cahcâh adlı bir ücretlisi vardı. Bu cahcâh ile, Avf ibn Hazrec Oğullarının andlısı Sinân el-Cuhenî, su başında, suyu daha önce alma yüzünden kavga ettiler. Cahcâh Mekkeli, Sinân Medîneli idi. Sinân: "Ey Ensâr!" diye bağırırken, Cahcâh da: "Ey Muhâcirler!" diye bağırıp yardım istedi. Münâfıkların başı olan Abdullah ibn Übeyy, Mekke'den gelen peygamber'i ve arkadaşlarını kasdederek: "Bize geldiler, barındılar. Vallâhi bizim asıl düşmanımız, şu Kureyş artıklarıdır. Onlara yiyecek vermeyin ki dağılıp gitsinler. Bunlarla olan durumumuz, tıpkı 'Köpeğini semizlet, seni yesin!' diyen adamın durumu gibidir. Ama Medîne'ye dönersek, üstün olan, alçak olanı çıkaracaktır!" dedi. Henüz küçük bir çocuk olan Zeyd ibn Erkam orada bulunuyordu. Duydğu bu sözleri gelip Allah'ın Elçisine haber verdi. Abdullah ibn Übeyy, sözlerinin Hz. peygamber tarafından duyulduğunu anlayınca, gelip böyle bir şey söylemediğine; çocuğun yalan söylediğine yemîn etti. Zeyd ibn Erkam, kendisinin yalancı çıkarılmasına çok üzülmüştü. Allah'ın Elçisi, orduya hareket emri verdi. Medîne'ye geldiklerinde münâfıkların durumunu açıklayan bu sûre indi. Abdullah da bu olaydan sonra fazla yaşamadı ve öldü. Allah'ın Elçisi, ona giydirilmek üzere kendi gömleğini verdiği gibi, gidip cenâze namazını da kıldırdı.  

5474 The Muhajirun, who had come to be with the Prophet in Madinah in exile, were received, helped, entertained by the Ansar (Helpers). The Hypocrites in Madinah did not like this, and tried in underhand ways to dissuade the good folk of Madinah from doing all they could for the exiles. But their tricks did not succeed. The small Muslim community grew from strength to strength until they were able to stand on their own resources and greatly to augment the resources of their hosts as well. It is goodness that produces strength and prosperity, and Allah holds the keys of the treasures of man's well-being. It is not for Allah's enemies to dole out or withhold the unbounded treasures of Allah.