Mu'minûn Sûresi 51. Ayet Meali

[Not: Her işini tamam ve sağlam yapmak; ibadet ve hizmetlerini ihlasla ve ihsanla sonuçlandırmak salih amel içerisindedir.]  

Diğer resulleri de ihtiva eden “Ey resuller” hitabı, peygamberlerin de diğer insanlar gibi yiyip içen ölümlü varlıklar olduklarını vurgulamak ve böylece inkârcıların; “Allah, bizim gibi ölümlü birini resul olarak seçmiş olamaz” mealindeki karşı duruşlarını çürütmek içindir. Bir sonraki ayet de bu hitabın diğer peygamberleri de içine alan bir muhtevaya sahip olduğunu göstermektedir.  

 Peygamberlere ve onların sonuncusu olan Hz. Muhammed’e yöneltilen bu hitaptan, in-kârcıların kanaatlerinin aksine, peygamberlerin de birer beşer olduğu ve onlar için, Allah’ın lütfu olan güzel ve helâl rızıklardan yararlanmanın bir kusur olmadığı, asıl önemli olan ve onlara yaraşan şeyin, iyi davranışlarda bulunmak, Allah’a en güzel şekilde kulluk etmek olduğu anlaşılmaktadır.  

(*) Not: Bu ve benzeri ayetlerden anlaşılyor ki, Kur’an’da haram kılınmayan ve sağlığa zararlı olmayan, bilakis faydalı olan bütün gidalar helaldir. Bu nedenle gıda uzmanlarına göre ‘’tayyıp olan, yani temiz ve sağlıklı olup insan sağlığına zararlı olmayan bütün gıdalar ve hayvan etleri Kur’an’ın bu vb. ayetlerine göre helaldir. İşte helal ve haram gıda konusunda bu vb. ayetlerin çok veciz mesajlarıyla, bütün helal ve haram gıdalar anlaşılıyor.  

Önceki nesillerin benzer tepki vermeleri hakkında bkz. A‘râf 7:94-102; İbrâhîm 14:9-18; Sebe’ 34:34-35; Yâsîn 36:13-32; Fussilet 41:14; Teğâbun 64:5; Fecr 89:11-12.  

1 Burada Peygamberlere karşı; “yediğinizden yiyor ve içtiğinizden içiyor” diyenlerin sözlerine bir cevap vardır. Yani; Peygamberler de yer ve içerler. Fakat kâfirler gibi haram ve helâlını, pisini ve temizini seçmeden yemezler. Halkı sömürüp iliklerini emmezler. Sonra keyif ve zevk için değil, güzel çalışıp iyi işler yaparak Allaha ibâdet edip, şükürlerini ifa etmek için yerler.  

27 Allah’ın bütün elçilerine hitab eden bu vecîz ara söz, onların ölümlü olduklarını vurgulamak ve böylece inanmayanların, “Allah, tıpkı bizim gibi ölümlü olan birini kendisine elçi olarak seçmiş olamaz” yolundaki itirazlarını çürütmek içindir. Bu ayet, bu tür itirazların, insanların ihtiyaç ve güdülerini ancak kendileri gibi “dünya hayatının nimetlerinden tadan ya da pay alan” ölümlü birinin anlayabileceğini ve dolayısıyla insanlara manevî ve toplumsal meselelerinde ancak böyle birinin önderlik edebileceğini kavrayamayan eksik bir muhakemenin ürünü olduğunu göstermektedir.  

[2930] Bu âyetin kimi muhatap aldığı tartışılmıştır. Doğrudan Allah Rasûlü’ne hitap olarak okunmuştur (Mukâtil ve Ferrâ). Yine bir önceki âyetin devamı sayılıp, başına “Biz İsâ’ya dedik ki” lafzı takdir edilerek okunmuştur (Taberî). Bu ikinci görüş bağlama daha uygun olmakla birlikte, her iki durumda da tekil muhataba çoğul hitap sorunu ortaya çıkar. Bu sorun, Arap dilinde bir kişiye çoğul kiple hitap edilebilme imkânıyla aşılmaya çalışılmıştır. Bizce, bu ve devamındaki âyetlerde yer alan “temiz ve helâl olandan yiyin”, “doğru ve yararlı işler yapın”, “ümmetiniz bir tek ümmettir”, “bana karşı sorumluluğunuzu bilin” ve devamındaki ifadeler, rasullerden çok onların tâbilerine yönelik olmalıdır. Eğer karine varsa, isim cümlesinde tamlanan (muzaf) anılmayabilir. Parantez içi açıklama bu kurala dayanır. [2931] İnsanın, genelde kazancı özelde yedikleriyle davranışları arasında inkâr edilemez bir ilişki olduğuna atıf. Davranışa yakıt olan enerjinin mahiyetiyle eylemin istikameti arasındaki bağ, maddî ve mânevî alanların birbirinden kesin hatlarla ayrılamaz niteliğine bir işaret olsa gerektir.  

Bazı müşriklere göre peygamber yemek yiyemezdi [25,7]. Cenab-ı Allah buyuruyor ki: “Helâl hoş yiyecekleri yemek, onlardan aldığı kuvveti güzel davranışlarda kullanmak, şükrünü yerine getirmek pek yerindedir. Çirkin olan, haram kazanıp haram yemektir.”  

2908 Literally, "eat". See n. 776 to 5:66. The prophets of Allah do not pose as ascetics, but receive gratefully all Allah's gifts, and show their gratitude by their righteous lives. (R).