Mu'min Sûresi 34. Ayet Meali

Hz. Yusuf, lakabı İsrail olan (A. İmran 3/93) Yakup Peygamberin on iki oğlunun sondan ikincisidir. En küçüğü olan Bünyamin’in ağabeyidir. İsrailoğullarını meydana getiren on iki boydan birinin başıdır. Kur’an’ın 111 ayetten oluşan 12. suresi, Hz. Yusuf’un hayatını anlatmaktadır. Kur’an, Yusuf 12/3’de Hz. Yusuf’un kıssasını ihtiva ettiği derinlik ve içerdiği mesajlar bakımından “kıssaların en güzeli” olarak vasıflandırmıştır.  

 Bazı müfessirler «Buradaki Yusuf’tan maksat, Hz. Yusuf’un torunu Yusuf b. Efrâîm’dir» demişlerse de Yusuf b. Ya’kup’dur diyen rivayet daha kuvvetli görülmektedir.  

Aynı şekilde Yahudiler kendilerine gelen İsa'yı reddettiler, Hristiyanlar da Muhammed'i. Muhammed'i putlaştıranlar da ondan sonra gelen ve gelecek elçileri peşinen reddediyorlar.  

(*) Maksat şudur: “Sizin selefleriniz de vaktiyle Mûsâ’nın ecdadından Yusuf’u reddetmişlerdi. Fakat sonra onun faziletini kabule mecbur kaldılar ve onun ülkeye büyük faydasını gördüler. Ona o derece makam verdiniz ki “Artık onun üzerine peygamber olamaz!” diye başka peygamberleri reddetmeye bile bahane yaptınız. Öyleyse dikkat edin, bu sefer göz göre göre yanlış bir iş yapmayın!” (S. Yıldırım Meal Açıklaması)  

[1] Veya açık burhanlar, yani Sûre-i Yusuf'taki dağınık Rabler mi hayırlıdır. Yoksa tek ve kahhar olan Allah mı? Mealindeki âyet-i kerime.  

1 Böylece, Hz. Yûsuf’un Peygamberliğini inkâr etmekle kalmayıp, ondan sonra gelecek Peygamberleri de inkâr edeceklerini söylemiş oldular. İnanmadıkları Allah’ın ne yapıp ne yapmayacağını da bilme ukalâlığını yaptılar.2 Hz. Mûsa’nın Firavunu ile Hz. Yûsuf’un Firavunu aynı Firavun değildir. Hz. Yûsufun Firavunu Amâlika kabîlesinden, Hz. Mûsa’nın Firavunu ise Kıbtîdir. (Kurtubî)  

24 Böylece, yalnız Hz. Yusuf’un peygamberliğini reddetmekle kalmayıp aynı zamanda Allah tarafından bir peygamber gönderilme ihtimalini tamamen inkar ettiniz (Zemahşerî). Öyle anlaşılmaktadır ki Hz. Yusuf, Mısır’da, sadece, Arap kökenli olup, İbranice’ye çok yakın bir dil konuşan (karş. sure 12, not 44) ve bu nedenle Hz. Yusuf’un tebliğinin ruhuna duygusal ve kültürel olarak yakınlık duyan yönetici sınıf Hiksos’lar tarafından kabul edilmiş, nüfusun geri kalan kesimi ise o’nun tebliğ ettiği öğretiye düşmanlık beslemişlerdi.  

[4194] Bu iki anlama gelir: Birincisi, Hz. Yusuf’tan sonra peygamberlik kurumunu toptan inkâr etmek. İkincisi, “Yusuf’tan sonra Yusuf gibi bir nebî asla gelmeyecek” demek. Her iki anlamda da bir ikiyüzlülük, bir samimiyetsizlik görülmektedir. Yaşarken nebîliğine kuşkuyla bakılan Hz. Yusuf, vefatından sonra geriden gelen peygamberleri inkâra malzeme yapılmaktadır. Bu küfür, onu över gibi yaparak icra edilmektedir. Bu da, 5. âyette dile getirilen “bâtıl uğruna hakikati kendisiyle alt etmeye çalışma”nın bir başka yöntemidir.  

Bundan maksat şudur: “Sizin selefleriniz de vaktiyle Mûsâ’nın ecdadından Yusuf’u reddetmişlerdi. Fakat sonra onun faziletini kabule mecbur kaldılar ve onun ülkeye büyük faydasını gördüler. Ona o derece makam verdiniz ki “Artık onun üzerine peygamber olamaz!” diye başka peygamberleri reddetmeye bile bahane yaptınız. Öyleyse dikkat edin, bu sefer göz göre göre yanlış bir iş yapmayın!”  

4405 So far he has been speaking of general religious tradition. Now, as an Egyptian, addressing Egyptians, he refers to the mission of Joseph in Egypt . Joseph was not born in Egypt , nor was he an Egyptian. With what wonderful incidents he came into Egypt ! What difficulties did he not surmount among his own brothers first, and in the Egyptian family which afterwards adopted him! How injustice, spite, and forgetfulness on the part of others, yet wove a spell round him and made him a ruler and saviour of Egypt in times of famine! How he preached to prisoners in prison, to Zulaykha in her household, to the Egyptian ladies in their banquet, and to the Court of Pharaoh generally! The Egyptians profited by the material gains which came to them through him, but as a nation remained sceptical of his spiritual truths for many generations after him. ( Cf. S. 12). 4406 See Appendix IV, p. 406, for a discussion of the interval between Joseph and Moses. Perhaps the interval was about one to three centuries, a very short period for the memory of a learned nation like the Egyptians. And yet they as a nation ignored his spiritual work, and afterwards even persecuted Israel in Egypt until Moses delivered them. They actually saw the benefits conferred by Joseph, but did not realise that Allah's Kingdom works continuously even though men ignore it. See Appendix V, pp. 408-13; for a sketch of Religion in Egypt . For such men how could the Grace and Guidance of Allah be effective in their hearts?