Muddessir Sûresi 30. Ayet Meali

Mâlik'le berâber. On dokuz cins, on dokuz saf da diyenler de vardır. Güçlü kuvvetli bir adam olan Kilde oğlu Üseyyid, ben onların on yedisine yeterim, ikisiyle siz başa çıkın demişti. Buna göre cins ve saf diyenler tevilde bulunmuşlardır.  

[693] Sekar cehenneminin özellikleri hakkında bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XX, 137-143.  

“On dokuz” rakamının ne olduğuyla ilgili farklı yorumlar yapılmış olsa da bir sonraki âyete dayandırarak cehennemi koruyan meleklerle ilgili bir ifade olduğunu söyleyebiliriz. Ancak neden 20 değil de on dokuz? Bunun hikmetini ve kesin doğruluğunu ancak Allah bilir.  

30-35 Kuran'ın Tanrı sözü olduğuna dair, herkese açık fiziksel bir kanıt sağlayan bu büyük mucizenin bazı detaylarını "Üzerinde 19 Var" adlı kitapta sergiledik. Bu çevirinin sonundaki Notlar bölümünde bazı örnekleri bulabilirsiniz. Ama dilerseniz, bu konuda araştırma yapmış olanlar tarafından yazılmış hiçbir makale veya kitaba bakmadan, sıfırdan başlayarak, "Kuran, 19 kodu üzerine kurulu bir matematiksel yapıyla örülmüş müdür?" sorusunun cevabını kendiniz araştırabilirsiniz: Araştırmayı objektif olarak yaparsanız, şu ana kadar keşfedilen nice örneği aynen bulacağınızdan hiç kuşkum yok. Matematikten ve olasılık hesaplarından pek anlamayan bazı saf kişiler; rakamları yanyana koyarak, ekleyip bölerek manipülasyonlarla sözde "mucizeler" bulabildiği gibi; inkarcı bağnazlıktan ötürü Kuran'da mevcut olan matematiksel sistemi görmek istemiyenler de vardır.  

(*) Bu ‘’On dokuz; amir konumunda olan görevli ve yönetici meleklerdir, bunların emirleri altında ise sayıları Allah tarafından başka bilinmeyen nice yardımcı görevli melekler de bulunur. (الله اعلم) ‘ Yani buradaki 19 rakamı, bir sonraki ayet gereği cehennemi işleten ve yöneten meleklerin sayısıdır. (الله اعلم) Ayrıca metni aşağıya alınan (التحرير والتنوير) adlı tefsir yazarı İbn Âşür de bu konuyu şöyle anlatmaktadır. Dünyadaki inançlar, dinler, ideolojiler, işlenen suçlar, günahlar ve kötülükler birbirlerinden farklı olduğundan, (çünkü şeytanı güçlerin, kendini tanrı ilan edenlerin, müşriklerin, inkârcıların, münafıkların, zalimlerin, katillerin, canilerin, sömürenlerin, despotların, insan haklarını çiğneyenlerin, insanlara köle muamelesini yapanların, vs. gibi) cehennemde her bir suç grubunun azap göreceği tabaka veya bölümler farklı olacaktır. Yani her suç grubu kendi grubu ile aynı tabaka veya aynı bölümde azap görecektir. Bu nedenle cehennemdeki her tabakayı veya her bölümü işleten veya yöneten bir yönetici melek bulunacaktır. Yani cehennemdeki tabakalara, birimlere ve bölümlere göre yönetici meleklerin sayısı da olacaktır. Ki, bu da on dokuz rakamı bulmaktadır. (الله اعلم) ‘’Ama en doğrusunu yüce Allah bilir’’ والذي أراه أن الملائكة التسعة عشر موزَّعون على دركات سقر أو جهنمَ لكل دَرك مَلك فلعل هذه الدركات معيَّن كل درك منها لأهل شعبة من شُعب الكفر، ومنها الدرك الأسفل الذي ذكره الله تعالى: { إن المنافقين في الدرك الأسفل من النار } في سورة النساء (145) فإن الكفر أصناف منها إنكار وجود الله، ومنها الوثنية، ومنها الشرك بتعدد الإِلٰه، ومنها عبادة الكواكب، ومنها عبادة الشيطان والجن، ومنها عبادة الحيوان، ومنها إنكار رسالة الرسل، ومنها المجوسية المانوية والمزدكية والزندقة، وعبادة البشر مثل الملوك، والإِباحيةُ ولو مع إثبات الإِلٰه الواحد الخ (التحرير والتنوير) (وخلاصة ذلك - إن خزنة النار وإن كانوا تسعة عشر فلهم من الأعوان والجنود من الملائكة ما لا يعلمه إلا الله (تفسير المراغي) ويحتمل أن يكون التسعة عشر نقيبا (تغسير الوسيط) وقال جمع: إن عدد تسعة عشر: هُم نقباء الملائكة الموكلين بجهنم.( التحرير والتنوير)  

4 On dokuz rakamı sembolik bir ifadedir. Müteşâbihtir. Bir zamanlar, 19 rakamı üzerinde pek çok spekülasyonlar yapıldı. Birçok ayetlere 19 ve katları ile açıklamalar getirmişlerdi. Sonradan bazı ayetler bu yoruma uymayınca terk edildi. Kur’an’ı tek bir matematiksel formata uydurmak doğru bir yorum tarzı değildir.  

Buradaki 19 rakamı, bir sonraki ayet gereği cehennemi işleten meleklerin sayısıdır.  

1 Bu on dokuzun, ma’dudu belirtilmediği için ne olduğunu tam anlamak imkânsızdır. Ancak, bunların cehennemin koruyucusu melekler olduğunu bir sonraki âyetten anlamak mümkünse de buna sadece îman etmek “tevilini Allah bilir” demek gerekir. Bu âyetle ilgili yorum yapanların rezilliklerini göz önüne alarak izah yerine, îmanı tercih etmek en uygunudur.  

15 Klasik müfessirlerin çoğu, “ondokuz”un, cehennemin bekçiliğini veya muhafızlığını yapan melekler olduğu görüşünü paylaştıkları halde Râzî, burada insanın kendi içindeki maddî, zihnî ve duygusal güçlere işaret edildiği görüşündedir: insanı potansiyel olarak öteki yaratıkların üstüne çıkaran, ama yanlış kullanıldıklarında onun bütün kişiliğinde yozlaşmaya ve bu nedenle öteki dünyada şiddetli bir azaba yol açan güçler. Râzî’ye göre filozoflar (erbâbu’l-hikmeh), bu güçleri veya melekeleri, öncelikle, hayvan -ve dolayısıyla insan- bedeninin yedi organik fonksiyonu ile (cazibe, bağlılık, zararlı yabancı maddelerin dışarı atılması, yararlı yabancı maddelerin içeri alınması, besinlerin hazmedilmesi, büyüme ve üreme); ikinci olarak da beş “dışsal” yahut fiziksel duyu ile (görme, işitme, dokunma, koklama ve tatma) özdeşleştirirler. Üçüncü olarak İbni Sînâ -ki Râzî’nin çok güvendiği biridir- tarafından, (1) soyutlanmış duyusal imgeleri algılama, (2) düşünceleri bilinçli şekilde algılama, (3) duyusal imgeleri hatırlama, (4) bilinçli kavrayışları hatırlama ve (5) duyusal imgeler ile daha yüksek kavrayışları uyumlu hale getirme yeteneği olarak tanımlanan beş “içsel” yahut zihnî (intellectual) duyu ile ve son olarak bir de hem “dışsal” hem de “içsel” duyu kategorilerinden kaynaklanan, isteme yahut nefret etme (sırasıyla korku yahut öfke) duyguları ile eş tutarlar. Böylece insanın ruhsal akibeti üzerinde belirleyici olan güçlerin veya melekelerin toplamını ondokuza çıkarırlar. Toplu olarak ele alındıklarında, insana kavramsal düşünme yeteneği kazandıran ve onu bu konuda meleklerin bile üstüne çıkaranlar bu güçlerdir (karş. 2:30 ve devamı ile bunlara ait dipnotlar; ayrıca bkz. aşağıdaki not).  

[5421] Parantez içi “melek/meleke” açıklamamız, bir sonraki âyetin girişine dayanmaktadır. ‘Aleyhadaki zamir cehennemlik nefse gidebilir. Bu durumda, insanın inkâr ile öldürdüğü melekelerine bir atıf var demektir. İbn Mes’ud, 19 harften oluşan besmele ile bu âyet arasında bağ kurmuş, cehenneme karşı besmeleyle korunmayı tavsiye etmiştir (Kurtubî I, 92). Enes b. Malik ‘aşerı ‘aşûr şeklinde çoğul olarak okumuştur. Bu durumda rakam 90 sayısını ifade eder (Râzî). Şöyle bir yorum da yapılmıştır: 19 birler basamağının en yüksek sayısı olan 9 ile onlar basamağının en düşük sayısı olan 10’un toplamıdır. Tüm sayıları kapsar (Maverdi, en-Nüket, VI. 144). Bazı irfan okulu mensupları, haftanın gün ve yılın ay sayılarının toplamı olduğu için 19’un sürekli akan zaman çevrimini ifade ettiğine kaildirler. Sözün özü: 19 sayısı üzerine rakamsal spekülasyona dayalı her yorum, arkadan gelen “onların sayısını, inkârda ısrar edenler için bir sınav yaptık” (31) âyetine çarpar. Sayıların sultasını red için bir sonraki âyet şöyle der: “Rabbinin ordularını O’ndan başka kimse bilemez”. Müteşabihattan olan on dokuz rakamının gerekçeleri bir sonraki âyette sayılmıştır. Bunların başında “Onların sayısını küfürde ısrar edenler için bir sınav kılmıştır” gerekçesi gelir. Bu âyet müşriklerin Yahudilere aracılık yaptığı soruya bir cevap olarak gelmiştir. Sayısal bir değeri ifadeden çok, kalpleri İslâm’a ısındırma amacı taşımaktadır. Kur’an “şifreli” bir söz değil, kendi ifadesiyle ‘mübin’ bir hitaptır. Maksadı da, bir sonraki âyette açıkça ifade edildiği gibi uyarı ve öğüt yoluyla hidayete yöneltmektir.  

(4) Bir sonraki âyetten, bunların Cehennem bekçileri olduğu anlaşılıyor.  

5793 The figure nineteen refers to angels appointed to guard Hell. See verse 31 below and the corresponding note. [Eds.].