Mucâdele Sûresi 3. Ayet Meali

[Not: İslam bu gibi tedbir ve telafilerle bâtıl ve barbar bir uygulama olarak gelenekleşen kölelik sistemini tedricen ortadan kaldırmaya çalışmış ve başarmıştır. Yani kölelik ve cariyeliğin, İslam’da sürekli ve sistemli bir kurum sanılması ve savunulması, hem Kur’an ahlâkına ve amacına, hem de insan haklarına aykırıdır.]  

(*) İbn-i Kesir, Sabûni, Ferra.  

[*] Âyetin son bölümü olan " ذٰلِكُمْ تُوعَظُونَ بِه۪ۜ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَب۪يرٌ / İşte size bununla öğüt virilmekdedir. Allâh yaptıklarınızdan haberdârdır." bölümünün meali iki baskıda da yer almıyor.  

Bak 4:25; 90:1-20.  

1- Boyunduruk altında bulunan kimseye, özgürlüğüne kavuşmasını sağlamak için yardım etmek. Rekâbe, boyun demektir; boyunduruk altında bulunan kimseler için de kullanılan bir sözcüktür. Sözcük olarak; gözetlenmek, gözetlemek, korumak, korunmak anlamlarına gelmektedir.  

(*) Ayette geçen (رَقَبَةٍ) Rekabe’’nın anlamı geniş olup boyunduruk, yani yoksulluk, işsizlik, hapis, borç, darlık, mali haciz vs. gibi durumlar altında bulunan, özgürlüğü elinden alınan veya kısıtlanan veya modern köle konumunda bulunan veya köle gibi çalıştırılan herkesi kapsar. Yani klasik anlamda kölelik yoksa da modern kölelik yine vardır. Bu nedenle bugün kölelilk yoktur diyerek bunun hükmü de kaldırılmıştır demenin mantıklı bir izahı yoktur. Yani istisnasız kıyamete kadar Kur’an’daki bütün ayetlerin hükmü geçerli olduğu gibi bunun de hükmü kıyamete kadar geçerlidir, çünkü söz konusu boyunduruk altında olanlar var olmaya devam etmektedir. Hatta bugün bazı ülkelerde modern kölelik bulunuyor. Örneğin: Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), Uluslararası Göç Örgütü (IOM) ve Walk Free (Özgür Yürü) Vakfı’nın yaptığı araştırmaya göre, 7. 5 milyar nüfusa sahip dünyada 40 milyondan fazla insan modern köle durumunda. Kölelik, dünya genelinde yasaklanmış olsa da yapılan araştırmaya göre ‘modern kölelik’ insanlığın sorunlarından biri olmaya devam ediyor. Afrikalıların ellerinden, ayaklarından, boyunlarından zincirlenip gemilere doldurularak köle olarak Batı’ya götürülmesi gerilerde kaldı. Ancak araştırmalar görünümü değişse de modern köleliğin sürdüğünü ortaya koyuyor…Günümüzde ise 167 ülkede 71 bin kişi ile yüz yüze yapılan görüşmelerle ortaya çıkan verilere göre kölelik şartlarında çalışan 40 milyon kişinin yüzde 71’i kadın, yüzde 25’i ise çocuk. “Modern köle”lerin yaklaşık 25 milyon kişi zorla çalıştırılıyor. 15. 4 milyon kişinin özgürlüğü ise zorla evlendirilerek kısıtlanıyor. Zorla çalıştırılan kişilerden 4. 8 milyonu cinsel sömürüye maruz kalıyor. Kaynak: Milliyet Gazetesi: 27.02. 2019 - 01:30|Son Güncellenme: 27.02.2019 - 08:30|Görkem Evci/Haber Merkezi) Not: Kur’an’ı Kerim 1400 sene önce Muhammed sûresi - 4. Ayetle esaret ve köleliği tamamen yasaklayıp, mevcut sistemi kaldırmıştır. Ama ne yazık ki, Hz. Peygamberin vefatından sonra Emeviler döneminden başlayarak bugünümüze kadar İslam dünyasına egemen olan sistemler ve rejimler hep Kur’an ve İslam dışı monarşi ve oligarşi rejimler olmuştur. Yani Kur’an’ın yasakladığı köleliği İslam dünyasına egemen olan gayri islamı rejimler sürdürmüştür. Bu nedenle her dört hulefa-i raşidin döneminden hemen sonra söz konusu Kur’an’ı kerimin hükmü maalesef hiç uygulanmamıştır, bilakis tam tersi uygulamalar söz konusu olmuştur. İşte bu kölelik sorunu sadece İslam dünyasında değil bütün dünyada aynen devam etmiştir. Örneğin: Kölelik Fransa’da 1848’de, ABD’de ise kanlı bir iç savaş sonrasında 1865’te kaldırıldı. 19.yüzyılda dünyanın büyük bir bölümünde kölelik kaldırıldı. Ancak kölelik bazı ülkelerde 20. yüzyıla kadar devam etti. Dünyada köleliğin resmen kaldırıldığı son ülke Moritanya’dır (1980). Yani klasik anlamda dünyada kölelik 1926’ya kadar devam etmiştir. En son 1926’da Milletler Cemiyeti bütün dünyada köleliği yasaklamış, daha sonra Birleşmiş Milletler de bu hükmü teyid etmiştir. Ayrıca Muhammed Esed’ de şöyle diyor: Bir kölenin veya tutsağın özgürlüğünü satın almak, onu özgürlüğüne kavuşturmak, (klasik anlamda) köleliğin az veya çok ortadan kaybolduğu modern çağlarda tahrîru rakabe kavramı, sanırım, bir insanı büyük bir borç yükünün veya yoksulluğun tutsağı olmaktan /modern kölelik konumundan/ kurtarmayı içine alacak şekilde genişletilebilir. Zaten bu vb. ayetlerde de dar anlamlı olan ‘’fe tahriru abdin memlükin’’değil de anlamı çok geniş olan ‘’fe tahriru rakebetin’’deniliyor. Bu nedenle buna bugünkü bütün modern kölelik de dâhil oluyor. إن دلالة كلمة ( تحرير رقبة ) هي إطلاق حرية الإنسان وفك قيوده المقيد بها ، فما هي القيود التي تقيد رقبة الإنسان في الواقع الاجتماعي ؟ تحقيق كلمة تحرير في القرآن الكريم ةإن صور القيود الاجتماعية التي تقيد رقبة الإنسان غير محصورة بصورة واحدة, وإنما هي متعددة ,نحو الإنسان الذي يصاب بحالة الإفلاس, ويحكم عليه بالسجن, فيأتي دور المجتمع بأفراده لمساعدة هذا الإنسان, وتحرير رقبته من خلال دفع ما عليه من ذمم مالية ، وكذلك الإنسان الذي يقع في ضائقة مالية ويستدين من غيره ,ولا يستطيع رَدَّ ذلك الدين ,فيصير الدين قيداً في رقبته يمنعه من ممارسة الحياة بصورة متوازنة ومطمئنة, وينعكس ذلك على نفسه وأسرته, فحض الشارع على مساعدته وفك قيده لتحريره من ضغط الدين عليه, وذلك إما بإعفائه من قسم من دينه أو كله حسب الواقع ؟ (تحقيق كلمة تحرير في القرآن الكريم)  

1 Yani zıhar, eşlerin birbirlerine el sürmesine mâni bir günâh olduğu için erkeğin keffaret olan köle azadını, eşiyle beraber olmadan önce yapması vaciptir. Ondan önce beraber olurlarsa, aralarındaki nikâh devam ettiği için bu bir zina olmazsa da haram olur.  

5 Yani, bir kölenin veya tutsağın özgürlüğünü satın almak yahut onu serbest bırakmak. Köleliğin az veya çok ortadan kaybolduğu modern çağlarda tahrîru rakabe kavramı, sanırım, bir insanı büyük bir borç yükünün veya yoksulluğun tutsağı olmaktan kurtarmayı içine alacak şekilde genişletilebilir.6 Karş. 2:225 -“Allah, düşünmeden yapmış olabileceğiniz yeminlerden dolayı sizi sorumlu tutmayacaktır, ama kalplerinizin [ihtirasla] arzuladıklarından sorumlu tutacaktır.”  

[4978] İnsan onurunu incitmek onu öldürmek gibidir. O halde keffareti de bir insan diriltme demeye gelen köle azadı olmalıdır. Bu günahın keffaretinin köle azadı olması, hem kadına yapılan bu zulmün kadına köle muamelesi yapmak olduğunu, hem de bu tür uygulamaların köleliği besleyen kaynaklardan biri olduğunu ihsas eder. Zaten keffaret de, “günahın doğurduğu mahzurları ortadan kaldırmayı amaçlayan ceza” değil midir? Fıkıh âlimlerinin çoğunluğuna göre bir kişi zıhar yapar da bundan dönmezse, 3-4. âyetlerdeki keffareti ödemesi lazım gelmez. Eğer durum buysa, cahiliyye âdeti olan “zıhar” zulmü, İslam’da da aynen korunmuş olmaktadır. Zulmeden erkek aleyhine hüküm ortaya koyan bu ve buna benzer bağlamlarda karşımıza çıkan mantık aynı mantıktır. Âyetlerdeki ilâhî muradın kadına yönelik geleneksel bir zulmü ortadan kaldırmayı amaçladığı açık olmasına rağmen, çoğunluk ulemanın nasıl böyle düşünebildiği kocaman bir soru işaretidir. Şükür ki Kur’an’ın bu çirkin uygulamayı cahiliyyenin çöpsepetine attığını dile getiren isimler de çıkmıştır. Bu doğru yaklaşım, 2. neslin otoritelerinden Mücahid ve Süfyan es-Sevri’ye nisbet edilir (Bkz: Razi).  

5335 If Zihar were to be ignored as if the words were never uttered, it would mean that men may foolishly resort to it without penalty. It is therefore recognised in respect of the penalty which the man incurs, but safeguards the woman's rights. She can sue for maintenance for herself and her children, but her husband could not claim his conjugal rights. If it was a hasty act and he repented of it, he could not claim his conjugal rights until after the performance of his penalty as provided below. If she loved him, as in Khawlah's case, she could also herself sue for conjugal rights in the legal sense of the term and compel her husband to perform the penalty and resume marital relations.