Meryem Sûresi 28. Ayet Meali

[Not: Bu ayette geçen Harun, Hz. Musa’nın kardeşinden başka bir şahıstır.]  

Hz. Meryem’in yaşadığı zamanda -bugün bile hala örneklerine şahit olduğumuz- kişinin ismi zaman zaman geldiği soyun geçmiş büyüklerinden birinin ya da ilk atası olarak bilinen kimsenin adıyla alınırdı. Hz. Meryem de geldiği soyun büyüklerinden ve meşhurlarından olan Harun ismindeki zatın ailesine mensubiyetinden dolayı çoğu zaman “Harun’un kız kardeşi” olarak çağrılıyordu. Yani bu ifade “Harun ailesine” mensubiyetten kinayedir. Meryem’in teyzesi olan Hz. Zekeriya’nın karısı Elisa da “Harun’un bacılarından biri” olarak anılırdı.  

 Âyette anılan Harun, Hz. Musa’nın kardeşi ve peygamber Harun değildir. Bu Harun’un kimliğiyle ilgili görüşlerin doğruya en yakın olanına göre o, Hz. Meryem’in hakiki kardeşidir. Ana-babası gibi o da iffetli ve sâlih bir kimse idi. Bu yüzden işin iç yüzünü bilmeyenler, böyle birinin kızkardeşi olan Meryem’e zina etmeyi asla yakıştıramadıklarını belirtmek istemişlerdir.  

1- “Harun'un Kız kardeşi” hitabından kasıt, “Ehli Harun/Harun ailesine” mensubiyetten kinayedir.  

(* ) Not: Buradaki Harun Hz. Musa’nın kardeşi olan Hz. Harun’la hiçbir alakası yoktur, burada ki Harun Hz.Meryem’in babasından olan bir üvey kardeşinin adıdır. İsrailoğulları da Hz. Musa’nın kardeşi olan Harun’u çok sevip saydıkları için çocuklarına bu ismi koyuyorlardı. Aynı zamanda Meryem’in üvey kardeşi Harun toplum içinde iyi, temiz, takva ve salah ehli olarak bilinen biri idi. Bu nedenle onlar Meryem’e ey Harun’un kardeşi diye sesleniyorlar.) Aşağıdaki tefsir metinlerine bakılabilir. هذه الآية الكريمة : ياأخت هارون ، ليس المراد به هارون بن عمران أخا موسى ، كما يظنه بعض الجهلة –) وقال الكلبي : كان هارون أخا مريم من أبيها ، وكان أمثل رجل في بني إسرائيل (( تفسير فتح القدير – تفسير البغوي – أضواء البيان) أحدها: أنه أخ لها من أمها، وكان من أمثل فتى في بني إسرائيل، قاله أبو صالح عن ابن عباس ...(تفسير الكشاف  

[3] Harun neslinden olan veya Harun namındaki bir zâninin kız kardeşi yani fahişe! Veya Harun namındaki salih bir adamın kız kardeşi!  

7 Eski Sami kabilelerinde, kişinin ismi kabilenin meşhur birinin adına bağlanırdı. Hz. Meryem, Hz. Musa’nın kardeşi Hz. Harun neslinden gelir. Onun için “Harun’un kız kardeşi” diye hitap edilmiştir. Hz. Meryem’in teyzesi Hz. Zekeriya’nın hanımı Elişa (Elisabeth) için Luka İncil’inde “Hz. Harun’un bacılarından biri” olarak anılır. (Bkz. Luka, i/5) Bununla beraber Meryem’in Harun adında bir erkek kadeşi vardı diyenler de vardır.  

Burada sözü edilen “Harun’un kız kardeşi” ifadesi, Hz. Meryem’in Hz. Harun’un soyundan geldiği anlamını verebileceği gibi, Hz. Harun’un davasını sahiplenmesi anlamını da içerebilir. Dahası onun Harun adından bir kardeşinin bulunması da elbette muhtemeldir.,Bu ayet Nisâ 4:156. ayetle birlikte okunmalıdır.  

1 Hârûn’un kız kardeşi sözü, ya Meryem’in Hârûn adında bir kardeşi olduğunu ya da onun Hz. Hârûn ailesine mensup olduğunu ifâde eder. İkincisi Arapçaya daha uygundur.  

22 Kadîm semitik ifade tarzında kişinin ismi çok defa kabilenin geçmiş ulularından, büyüklerinden birinin ya da kabilenin ilk atası olarak bilinen kimsenin adına bağlanırdı. Bunun içindir ki, sözgelimi Benû Temîm kabilesine mensup birine bazan “Temîm’in oğlu” yahut “Temîm’in kardeşi” diye hitab edilirdi. Hz. Meryem de rahipler kastına mensup olduğuna göre, Hz. Musa’nın kardeşi Hz. Harun’un soyundan geliyordu ve bu yüzden de “Harun’un kız kardeşi ya da bacısı” olarak çağırılıyordu. (Aynı şekilde, Hz Meryem’in yeğeni ve Hz. Zekeriya’nın karısı Elisa (Elisabeth), Luka i, 5’de, “Harun’un bacıları”ndan biri olarak anılmaktadır.)  

[2485] Sami geleneğinde, bir kadını ailesinden bir erkeğe nisbetle anmak ona saygı ve hürmet ifadesiydi. Burada geçen Harun’un, Hz. Meryem’in bire bir erkek kardeşi olması gerekmez. Bu, ailenin geçmişte yaşamış büyük isimlerine nisbetle anılma geleneğinin bir örneğidir. Kaldı ki Luka’da, Meryem’in teyzesi olan Hz. Zekeriyya’nın karısı Elişa “Harun’un bacılarından biri” olarak anılır (I:5, 36). Yine Luka’da Hz. İsa için “Dâvudoğlu” (1:32), Meryem’in nişanlısı (?), Yusuf için de “Dâvudoğlu Yusuf” diye hitap edilmektedir (1:20). 13. Kabile olan Levililerin büyük atası olarak bilinen Hz. Harun’a nisbet edilen Meryem’e bir paye verilmektedir.  

Arapçada eb (baba), eh (kardeş) ve uht (kız kardeş) kelimeleri birçok durumda geniş mânada kullanılır. Gerçek bir kardeşlik değil, akrabalık ve mensubiyet bildirir. Hz. Peygambere (a.s.) bu, bir müşkil olarak sorulmuş, o da: “Meryem zamanındaki insanlar, kendilerinden önce geçen peygamberlerinin ve iyi kimselerin isimlerini çocuklarına isim yaparlardı, yani onlara nisbet edilirlerdi.” buyurmuştur. Nitekim: Hz. Safiyye, bazı kadınların kendisine “Yahudi kızı Yahudi!” dediklerini şikâyet edince Hz. peygamber şöyle buyurmuştu: “Sen niçin onlara: “Oh ya, Harun babam, Mûsâ amcam, Muhammed eşim oluyor, daha ne isterim!” deseydin ya!”  

[*] "Kimine göre bu ayette adı geçen Harun, Meryem'in gerçek kardeşidir. Ana babası gibi o da iffetli ve salih bir kimse idi. Bu yüzden işin iç yüzünü bilmeyenler, böyle birinin kız kardeşi olan Meryem'e zina etmeyi asla yakıştıramadıklarını be­lirtmek istemişlerdir. Nebimizden rivayet edilen bir hadiste de, İsrâiloğullarında önceki nebilerin ve iyi kimselerin isimlerini çocuklarına ad koyma geleneği olduğu için Meryem'in kardeşine de Harun adı verildiğine işaret edilmiştir. (Ahmed b. Hanbel, 4/252) Buna yakın bir yorum da, Meryem'in nebi olan Harun'un soyundan gelmiş olması münasebetiyle kendisine böyle hitap edilmiş olduğu görüşüdür." (Fahreddin Razi ve Muhammed Esed'den naklen: Hayreddin Karaman v.d., Kur'an Yolu Türkçe Meâl ve Tefsir, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Ankara, 2007, c: 3, s: 597.)  

(3) Sözü geçen Harun’un, Hz. Musa ile beraber olan Peygamber Harun ile bir ilgisi yoktur. Peygamberimiz bu durumu, “Onlar çocuklarına peygamberlerin ve salih kişilerin isimlerini verirlerdi” şeklinde açıklamıştır. (Müslim, Âdâb: 9; Tirmizî, Tefsir 19:1.)  

2481 Aaron, the brother of Moses, was the first in the line of Israelite priesthood. Mary and her cousin Elisabeth (mother of Yahya) came of a priestly family, and were therefore "sisters of Aaron' or daughters of Imran (who was Aaron's father). See n. 375 to 3:35. Mary is reminded of her high lineage and the exceptional morals of her father and mother. How, they said, she had fallen, and disgraced the name of her progenitors!